ضمرة بن ربیعۀ قرشی
ضمرة بن ربیعة الرملی (درگذشتهٔ ۲۰۲ هـ) ابوعبدالله ضمرة بن ربیعة الرملی، محدث، حافظ و امام اهل فلسطین در سدهٔ دوم هجری. وی اصالتاً اهل دمشق بود و به عنوان «مولی» (آزادشدهٔ) علی بن ابی حمله، که خود مولای خاندان عتبة بن ربیعه از قریش بود، شناخته میشد. برخی منابع او را مولای غیر این خاندان نیز دانستهاند.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | أبو عبدالله ضمرة بن ربیعة الرملی الدمشقی |
| سرشناسی | محدث، حافظ، امام و فقیه اهل فلسطین در سده دوم هجری |
| وفات | ماه رمضان سال ۲۰۲ هجری قمری |
| محل دفن | (احتمالاً رمله یا دمشق) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سفیان ثوری، ابو عمرو اوزاعی، علی بن أبی حمله (مولاه)، إبراهیم بن أبی عبلة، و جمعی دیگر |
| شاگردان | نعیم بن حماد، هشام بن عمار، صفوان بن صالح، عیسی بن یونس الفاخوری و بسیاری دیگر |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه |
| علت شهرت | ثقه و امین بودن در نقل حدیث، فقیه زمان خود در شام |
جایگاه راوی
ضمرة از شمار زیادی از محدثان برجستهٔ عصر خویش روایت کرده است که از جمله میتوان به این افراد اشاره کرد: ابراهیم بن ابی عبله، سفیان ثوری، ابو عمرو اوزاعی، علی بن ابی حمله (آزادکنندهاش)، سعید بن عبدالعزیز، و جمع کثیر دیگری از علما و محدثان شام و عراق.
محدثان و حفاظ بسیاری از ضمرة روایت کردهاند که نشان از اعتبار و جایگاه علمی او دارد. از جمله: اسماعیل بن عیاش (که استادش نیز محسوب میشد)، نعیم بن حماد، هشام بن عمار، صفوان بن صالح، حیوة بن شریح، عبدالله بن ذکوان، عیسی بن یونس فاخوری و جمعی کثیر دیگر.
نظرات ائمهٔ جرح و تعدیل دربارهٔ ضمرة حاکی از وثاقت و اعتبار اوست:
- احمد بن حنبل: او را مردی صالح، دارای احادیث صحیح، و از ثقات امین دانسته و افزوده که در شام همتایی نداشته و نزد وی از بقیه بن حمید محبوبتر بوده است.
- یحیی بن معین و نسائی: او را «ثقه» توصیف کردهاند.
- ابوحاتم رازی: وی را «صالح» (قابل قبول) دانسته است.
- ابن سعد: او را ثقه، امین و خیّر معرفی کرده و تأکید نموده که در زمان و مکان خود افضل از او وجود نداشته است.
- آدم بن ابی ایاس: بر عقل و دقت او در نقل حدیث تأکید کرده است.
اتفاق نظر منابع بر این است که ضمرة بن ربیعة در ماه رمضان سال ۲۰۲ هجری قمری درگذشته است.[۱]
روایت حدیث غدیر[۲]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده ضَمرة بن ربیعه قرشی مدنی (م ۲۰۲ ق) است.[۳] خطیب بغدادی در «تاریخ بغداد» حدیث غدیر را در بیان روزه روز غدیر از ضَمرة بن ربیعه نقل کرده است.[۴] ذهبی و ابن حجر و خزرجی:[۵] احمد بن حنبل و ابن یونس او را توثیق کرده و ستودهاند. وی از احمد و نسایی و ابن
مَعین و ابن سعد نقل کرده که همگی ضَمره را ثقه دانستهاند، و در صحاح ششگانه از وی روایت شده است.