ضمرة بن ربیعۀ قرشی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | أبو عبدالله ضمرة بن ربیعة الرملی الدمشقی |
| سرشناسی | محدث، حافظ، امام و فقیه اهل فلسطین در سده دوم هجری |
| وفات | ماه رمضان سال ۲۰۲ هجری قمری |
| محل دفن | (احتمالاً رمله یا دمشق) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | سفیان ثوری، ابو عمرو اوزاعی، علی بن أبی حمله (مولاه)، إبراهیم بن أبی عبلة، و جمعی دیگر |
| شاگردان | نعیم بن حماد، هشام بن عمار، صفوان بن صالح، عیسی بن یونس الفاخوری و بسیاری دیگر |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه |
| علت شهرت | ثقه و امین بودن در نقل حدیث، فقیه زمان خود در شام |
ضمرة بن ربیعة الرملی (درگذشتهٔ ۲۰۲ هـ) ابوعبدالله ضمرة بن ربیعة الرملی، محدث، حافظ و امام اهل فلسطین در سدهٔ دوم هجری. وی اصالتاً اهل دمشق بود و به عنوان «مولی» (آزادشدهٔ) علی بن ابی حمله، که خود مولای خاندان عتبة بن ربیعه از قریش بود، شناخته میشد. برخی منابع او را مولای غیر این خاندان نیز دانستهاند.
جایگاه راوی
ضمرة از شمار زیادی از محدثان برجستهٔ عصر خویش روایت کرده است که از جمله میتوان به این افراد اشاره کرد: ابراهیم بن ابی عبله، سفیان ثوری، ابو عمرو اوزاعی، علی بن ابی حمله (آزادکنندهاش)، سعید بن عبدالعزیز، و جمع کثیر دیگری از علما و محدثان شام و عراق.
محدثان و حفاظ بسیاری از ضمرة روایت کردهاند که نشان از اعتبار و جایگاه علمی او دارد. از جمله: اسماعیل بن عیاش (که استادش نیز محسوب میشد)، نعیم بن حماد، هشام بن عمار، صفوان بن صالح، حیوة بن شریح، عبدالله بن ذکوان، عیسی بن یونس فاخوری و جمعی کثیر دیگر.
نظرات ائمهٔ جرح و تعدیل دربارهٔ ضمرة حاکی از وثاقت و اعتبار اوست:
- احمد بن حنبل: او را مردی صالح، دارای احادیث صحیح، و از ثقات امین دانسته و افزوده که در شام همتایی نداشته و نزد وی از بقیه بن حمید محبوبتر بوده است.
- یحیی بن معین و نسائی: او را «ثقه» توصیف کردهاند.
- ابوحاتم رازی: وی را «صالح» (قابل قبول) دانسته است.
- ابن سعد: او را ثقه، امین و خیّر معرفی کرده و تأکید نموده که در زمان و مکان خود افضل از او وجود نداشته است.
- آدم بن ابی ایاس: بر عقل و دقت او در نقل حدیث تأکید کرده است.
اتفاق نظر منابع بر این است که ضمرة بن ربیعة در ماه رمضان سال ۲۰۲ هجری قمری درگذشته است.[۱]
روایت حدیث غدیر[۲]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده ضَمرة بن ربیعه قرشی مدنی (م ۲۰۲ ق) است.[۳] خطیب بغدادی در «تاریخ بغداد» حدیث غدیر را در بیان روزه روز غدیر از ضَمرة بن ربیعه نقل کرده است.[۴] ذهبی و ابن حجر و خزرجی:[۵] احمد بن حنبل و ابن یونس او را توثیق کرده و ستودهاند. وی از احمد و نسایی و ابن
مَعین و ابن سعد نقل کرده که همگی ضَمره را ثقه دانستهاند، و در صحاح ششگانه از وی روایت شده است.