عبدالرحمن بن عبدالسلام صَفّوری

عبدالرحمن الصفوری

اطلاعات فردی
نام کامل	عبدالرحمن بن عبدالسلام بن عبدالرحمن الصفوری المکی
سرشناسی	مورخ، ادیب و عالم دینی
وفات	۸۹۴ قمری
محل دفن	-
اطلاعات علمی
استادان	-
شاگردان	-
مذهب	اهل سنت، شافعی
اطلاعات فرهنگی
زمینه فعالیت	تاریخ‌نگاری، ادبیات، علوم اسلامی
علت شهرت	تألیف کتاب «نزهة المجالس و منتخب النفائس»

عبدالرحمن بن عبدالسلام بن عبدالرحمن الصَّفوری المکی، معروف به ابوهُرَیره (درگذشت ۸۹۴ ق)، از علما و ادبای اهل سنت در سده نهم هجری است که در مکه می‌زیست. با وجود شهرت وی به عنوان مورخ و ادیب، اطلاعات زندگینامه‌ای اندکی از او در دست است. عمده شهرت او مرهون تالیف آثاری چون «نُزهَةُ المَجالِس» و «صَلاحُ الأرواح» می‌باشد که جایگاه او را در حوزه تاریخ‌نگاری و ادبیات اسلامی عصر مملوکی/عثمانی نشان می‌دهد.

جایگاه راوی

عبدالرحمن بن عبدالسلام بن عبدالرحمن بن عثمان. کنیه او «ابوهُرَیره» و نسبت‌های «الصَّفوری» (منسوب به صفوریه) و «المکی» (ساکن مکه) است. وی بر مذهب شافعی بود که رایج‌ترین مذهب فقهی در حجاز آن دوران به شمار می‌رفت.

همگی منابع وفات او را در سال ۸۹۴ قمری ثبت کرده‌اند. محل وفات به احتمال قوی شهر مکه بوده است. فقدان ذکر تاریخ تولد یا حوادث زندگی، نشان می‌دهد که او در زمره علمایی نبوده که شرح حال‌نویسان مفصل به زندگانی او بپردازند.

دوره پایانی حکومت مملوکان و آغاز عصر عثمانی در حجاز، شاهد حضور جمعی از علما و ادبایی بود که با وجود تألیف آثاری ارزشمند، اغلب در هاله‌ای از ابهام تاریخی قرار دارند. عبدالرحمن الصفوری نمونه‌ای از این چهره‌هاست که اگرچه نام و آثارش در منابع کتاب‌شناختی ثبت شده، جزئیات زندگی او به روشنی دانسته نیست.

اطلاعات درباره الصفوری عمدتاً محدود به ذکر نام و آثار او در کتب کتاب‌شناسی و فهرست‌های قدیمی است. مهم‌ترین منابعی که از او نام برده‌اند عبارتند از:

• حاجی خلیفه در «کَشفُ الظُّنون عَن اَسامی الکُتُبِ والفُنون»که به کتاب «نزهة المجالس» او اشاره کرده است.
• اسماعیل پاشا البغدادی در هر دو اثر خود، «إیضاحُ المَکنون فی الذَّیل عَلی کَشفِ الظُّنون» و «هَدِیَّةُ العارفین اَسما المُؤلفین وآثار المُصنّفین»، نام وی و برخی آثارش را ثبت نموده‌اند.
• خیرالدین الزرکلی نیز در دائرةالمعارف «الأعلام» به اختصار به وی پرداخته است. این منابع، اگرچه وجود تاریخی و فعالیت تألیفی او را تأیید می‌کنند، اما اطلاعاتی درباره تحصیلات، استادان، شاگردان یا حوادث زندگی او ارائه نمی‌دهند.

تألیفات

مهم‌ترین آثار شناخته شده وی عبارتند از:

• «نُزهَةُ المَجالِس و مُنتَخَبُ النَّفائس»
• «صَلاحُ الأرواح والطَّریق اِلی دارِ الفَلاح»
• «المَحاسِنُ المُجتَمِعَة فی الخُلَفاءِ الأرْبَعَة»

روايت حديث غدير

  يكى از علما و بزرگان اهل‏ سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده عبدالرحمن بن عبدالسلام بن عبدالرحمن بن عثمان صَفّورى شافعى (م ۸۹۴ ق) است. صَفّورى نزول آيه «سَألَ سائِلٌ» را در ماجراى غدیر به نقل از قُرطُبى در كتابش «نزهة المجالس» آورده است. زركلى: وى را ستوده و تأليفات او را نام برده است.