علی بن محمد بن مصیصی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | علی بن محمد بن علی بن احمد بن أبی العلاء، ابوالقاسم مصیصی |
| سرشناسی | فقیه، محدث و متخصص علم الفرائض (مواریث) |
| تولد | رجب ۴۰۰ هجری قمری |
| وفات | ۱۱ جمادیالثانی ۴۸۷ هجری قمری |
| محل دفن | مقبره بابالفرادیس، دمشق |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | محمد بن عبدالرحمن القطان، ابومحمد بن ابی نصر، عبدالوهاب بن جعفر میدانی، قاضی ابی الطیب |
| شاگردان | ابوبکر خطیب بغدادی، نصر مقدسی، خضر بن عبدان |
| تحصیلات | تحصیل در دمشق، بغداد و مصر |
| مذهب | شافعی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | فقه، حدیث، علم الفرائض (مواریث) |
| علت شهرت | تبحر در فقه شافعی و بهویژه تخصص در علم تقسیم ارث (فرائض) |
علی بن محمد بن علی بن احمد بن ابیالعَلاء، مشهور به ابوالقاسم مصیصی، از عالمان برجستهی سدهی پنجم هجری در حوزهی فقه شافعی و علم فرائض بود. تولد وی در ماه رجب سال ۴۰۰ ه.ق ثبت شده است. مصیصی در مراکز علمی مهم عصر خویش، از جمله دمشق، بغداد و مصر تحصیل کرد و بهعنوان فقیه، محدث و متخصص در محاسبهی ارث (فرائض) شناخته میشد. وفات او در ۱۱ جمادیالثانی ۴۸۷ ه.ق در دمشق روی داد و در مقبرهی بابالفرادیس به خاک سپرده شد.
زندگینامه[۱]
مصیصی تحصیلات ابتدایی و پیشرفتهی خود را در دمشق پی گرفت و برای تکمیل دانش به دیگر شهرهای علمی جهان اسلام، بهویژه بغداد و مصر، سفر کرد. وی از محضر استادان بنامی بهره برد که از آن جمله میتوان به محمد بن عبدالرحمن القطان، ابومحمد بن ابی نصر و عبدالوهاب بن جعفر میدانی اشاره کرد. او همچنین در حلقهی دروس قاضی ابیالطیب حضور یافت و از شاگردان ممتاز وی گردید. ابن حجر[۲]: نسايى از او روایت كرده است. ابن حِبّان، مسلمة بن قاسم و نسايى او را توثيق كرده اند.
مصیصی در دو حوزه، تخصص و شهرت عمده داشت:
- وی بهعنوان فقیهی صاحبنظر در مذهب شافعی شناخته میشد و در مسائل فقهی اجتهاد میکرد.
- تسلط وی بر قواعد تقسیم ارث، که از علوم پیچیدهی فقهی است، مورد توجه خاص بود و از این رو به عنوان متخصص فرائض شهرت یافته بود.
علاوه بر این، او به عنوان محدث نیز فعالیت داشت و روایات حدیثی را با سند معتبر نقل میکرد. از جمله محدثانی که روایات او را نقل کردهاند، میتوان ابوبکر خطیب بغدادی، نصر مقدسی و خضر بن عبدان را نام برد.
ابوالقاسم مصیصی در ۱۱ جمادیالثانی سال ۴۸۷ هجری قمری در دمشق درگذشت. پیکر وی در مقبره بابالفرادیس، از گورستانهای معتبر و شناختهشدهی دمشق که مدفن بسیاری از علما و بزرگان بود، به خاک سپرده شد.[۳]
روايت حديث غدير[۴]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده على بن محمد بن على بن ابى المضا مَصّيصى است. نَسايى حديث غدير را با اشاره به ماجراى احتجاج اميرالمؤمنين عليه السلام در رحبه کوفه در «الخصائص» از على بن محمد نقل كرده است.[۵]