محب الدین طبری
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوالعباس احمد بن عبدالله بن محمد طبری حسینی |
| سرشناسی | فقیه شافعی، محدث، مفسر، شیخ حرم و محدث حجاز |
| تولد | ۶۱۵ هجری قمری، مکه مکرمه |
| وفات | ۶۹۴ هجری قمری، مکه مکرمه |
| محل دفن | مکه مکرمه |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ابوالحسن بن مقیر، ابن جمیزی، شعیب زعفرانی |
| شاگردان | دمیاطی، ابن عطار، ابن خباز، برزالی |
| مذهب | اهل سنت (شافعی) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | فقه، حدیث، تفسیر، تدریس، تألیف |
| علت شهرت | شیخ شافعیان حجاز، تألیف «ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی» و «الریاض النضرة فی مناقب العشرة» |
ابوالعباس احمد بن عبدالله بن محمد طبری، مشهور به محبالدین طبری (۶۱۵-۶۹۴ق)، از عالمان شافعی مذهب حجاز در قرن هفتم هجری است که به عنوان شیخ حرم و محدث دیار مکه شهرت یافت. وی در علوم فقه و حدیث سرآمد روزگار خود در اهل سنت بود و دهها اثر در زمینههای تفسیر، فقه، سیره و فضائل اهل بیت و صحابه تألیف کرد که از جمله آنها میتوان به «ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی» و «الریاض النضرة فی مناقب العشرة» اشاره نمود.
زندگینامه[۱]
ابوالعباس احمد بن عبدالله بن محمد طبری، ملقب به محبالدین، در سال ۶۱۵ هجری قمری در شهر مکه مکرمه دیده به جهان گشود. خاندان وی از جایگاه والایی در مکه برخوردار بودند و نسبشان به حسین بن علی بن ابیطالب علیهم السلام میرسید. این انتساب شریف، بر منزلت اجتماعی و علمی خاندان طبری در دیار حجاز افزوده بود. دوران حیات محبالدین طبری مصادف با تحولات مهم سیاسی در منطقه بود؛ او شاهد پایان یافتن دولت ایوبیان (۵۶۷-۶۴۸ق) و تأسیس دولت ممالیک (۶۴۸-۹۲۲ق) در مصر و شام بود.
جایگاه علمی
محبالدین طبری در مکه می زیست و در همان دیار به مراتب عالی علمی دست یافت. وی به عنوان شیخ حرم و محدث حجاز شناخته میشد و این عناوین، گویای موقعیت بینظیر او در مکه است. وی پیرو مذهب شافعی بود و به عنوان شیخ شافعیان در حجاز مرجعیت علمی این مذهب را در دیار مکه بر عهده داشت. اعتقاد وی به مبانی اهل سنت و جماعت و تبحرش در دو دانش مهم فقه و حدیث، او را از دیگر عالمان همعصر متمایز میساخت. شهرت علمی محبالدین طبری چنان فراگیر شد که والی یمن وی را از مکه به دیار خود فراخواند تا به بیان احکام شرعی و نقل حدیث برای مردم یمن بپردازد.
۳. اساتید
محبالدین طبری برای کسب دانش، از عالمان برجسته عصر خویش بهره برد. از جمله مهمترین استادان وی میتوان به این افراد اشاره کرد:
- ابوالحسن بن مقیر
- ابن جمیزی
- شعیب زعفرانی
۴. شاگردان
شاگردان محبالدین طبری، هر یک از محدثان و عالمان نامدار روزگار خود شدند. از جمله آنان میتوان به این افراد اشاره کرد:
- دمیاطی (متوفای ۷۰۵ق)، محدث و مورخ نامدار
- ابن عطار
- ابن خباز
- برزالی (متوفای ۷۳۹ق)، مورخ و محدث شامی
تألیفات
محبالدین طبری دهها اثر در موضوعات گوناگون علوم اسلامی از خود به یادگار گذاشت که نشاندهنده وسعت دانش و تنوع مطالعات اوست. این آثار در زمینههای تفسیر، فقه، حدیث، سیره نبوی، تاریخ و فضائل صحابه نگاشته شدهاند. برخی از مهمترین تألیفات وی عبارتاند از:
- «الکافی فی غریب القرآن»
- «تفسیر جامع»
- «الاحکام الکبری»
- «غایة بغیة الناسک من أحکام المناسک»
- «ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی»
- «الریاض النضرة فی مناقب العشرة»
روايت حديث غدير[۲]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده احمد بن عبدالله بن محمد طبرى مكّى، ابوالعباس، محب الدين (ت۶۱۵-م ۶۹۴ ق) محب الدين طبرى در «الرياض النضرة فى فضائل العشرة» تحت عنوان «بيان اختصاص على عليه السلام به اينكه مولاى هر كسى است كه پیامبر صلی الله علیه و آله مولاى او است» در پانزده مورد حديث غدير را با اشاره به ماجراى غدير و نيز ماجراى احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام در رحبه کوفه و ماجراى ابوايوب و ماجراى یمن و شكايت مردى از حضرت نقل كرده است.
محب الدين طبرى همچنين گلچينى از روایات گوناگون حديث غدير را در كتاب ديگر خود «ذخائر العقبی» تحت عنوان «ذكر أنّه من كان النبى صلى الله عليه و آله مولاه فعلى عليه السلام مولاه» آورده است.[۳]
اِسنَوى[۴]وى را توثيق كرده و از علم حدیث و فقه او تعريف كرده است. او شاگرد شيخ مجدالدين قشيرى بوده است.
پانویس
- ↑ تاريخ الاسلام، الذهبي، شمس الدين ج52 ص211
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۷۳.
- ↑ الرياض النضره فى فضائل العشرة: ج ۲ ص۲۲۲-۲۲۵. ذخائر العقبی: ص۶۷، ۶۸.
- ↑ طبقات الشافعية: ج ۲ ص ۱۷۹. همچنين ر.ک: تذكرة الحفّاظ: ج ۴ ص ۱۴۷۴. طبقات سُبكى: ج ۸ ص ۱۸. مرآة الجنان: ج ۴ ص ۲۲۴. النجوم الزاهرة: ج ۸ ص ۷۴. شَذَرات الذهب: ج ۵ ص ۴۱۵.