ولی الله لکهنوی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | مولوی ولی اللّه بن حبیب اللّه بن محب اللّه بن ملا احمد عبد الحق بن ملا محمد سعید بن قطب الدین الأنصاری السهالی اللكهنوئی |
| سرشناسی | عالم حنفی، مفسر، اصولی، نویسنده |
| تولد | ۱۱۸۲ هجری قمری |
| وفات | ۱۲۷۰ هجری قمری |
| محل دفن | لکهنؤ، هند |
| خویشان سرشناس | حبیب اللّه (پدر)، محب اللّه (جد)، ملا مبین (عمو) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | ملا مبین (عمو)، مولانا باب اللّه الجونپوری |
| تحصیلات | علوم دینی |
| مذهب | اهل سنت (حنفی) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | تفسیر، حدیث، فقه |
| علت شهرت | تألیف «مرآة المؤمنین فی مناقب أهل بیت سید المرسلین»، «نفائس الملکوت»، «معدن الجواهر» |
مولوی ولی اللہ بن حبیب اللہ بن محب اللہ الأنصاری السهالی اللكهنوئی (۱۱۸۲-۱۲۷۰ق)، عالم حنفی مذهب و استاد برجسته شبهقاره هند است که در شهر لكهنؤ میزیسته. وی صاحب آثاری در تفسیر، اصول فقه، كلام و مناقب اهل بیت علیهم السلام است. مهمترین اثر او، کتاب «مرآة المؤمنين في مناقب أهل بيت سيد المرسلين علیهم السلام» است.
زندگی نامه
نام کامل وی مولوی ولی اللّه بن حبیب اللّه بن محب اللّه بن ملّا أحمد عبد الحقّ بن ملّا محمّد سعید بن قطب الدین الأنصاری السهالی اللكهنوئی است.[۱] انتساب او به خاندان انصاری، نشانگر اصالت وی از یاران مدینه است. تاریخ ولادتش به سال ۱۱۸۲ هجری قمری ثبت شده است.[۲]
استادان
خاندان وی از خاندانهای مشهور علمی لكهنؤ است. پدرش حبیب اللّه و جدش محب اللّه، هر دو از فقیهان نامی مذهب حنفی بودند. وی علوم مقدماتی را ابتدا نزد عموی خود ملّا مبین فراگرفت و پس از آن از محضر استادانی چون مولانا باب اللّه الجونپوری بهره برد و خود به مقام استادی و تدریس رسید.[۳]
جایگاه علمی
مولوی ولی اللّه در علوم متداول زمانه از جمله تفسیر، حدیث، فقه حنفی، اصول فقه، كلام و حكمت، مهارتی كامل داشت. او را «رئیس علمی لكهنؤ» خواندهاند و شاگردان بسیاری از محضرش استفاده كردند.[۴] وی تابع مذهب حنفی و در مباحث كلامی متأثر از اشاعره بود، اما در برخی از آثار خود (بهویژه مرآة المؤمنين) رویكردی همگرایانه با فضایل اهل بیت علیهم السلام دارد. برخی از محققان معاصر، او را به داشتن گرایشاتی نزدیک به تشیع دانسته اند.[۵] ولی باید چنین رویكردی را در بستر فضای تساهل مذهبی شبهقاره تحلیل كرد.
آثار
براساس گزارشهای تراجمنگاران، وی آثار متعددی را در موضوعات مختلف به نگارش درآورده است. از جمله مهمترین آنها:
- «مرآة المؤمنين في مناقب أهل بيت سيد المرسلين»: مهمترین و مشهورترین اثر اوست. در این كتاب، روایات مناقب اهل بیت علیهم السلام را گردآوری كرده است. علامه امینی در الغدیر[۶] از این اثر به نیكی یاد كرده و روایاتی را از آن نقل كرده است. این كتاب بارها در آثار بعدی مورد استناد قرار گرفته است.[۷]
- «نفائس الملكوت»: شرحی بر «مسلم الثبوت» در اصول فقه.[۸] این اثر یکی از مهمترین منابع درسی اصول فقه در شبهقاره بوده است.[۹]
- «معدن الجواهر»: تفسیری بر قرآن كریم.
- «كشف الأسرار في خصائص سيد الأبرار»: در شمائل نبوی.[۱۰]
- حواشی بر متون درسی: از جمله حاشیه بر «شرح هدایة الحكمة» و «شرح المواقف».[۱۱]
وفات
مولوی ولی اللّه بن حبیب اللّه، سرانجام در روز دوشنبه پنجم رجب سال ۱۲۷۰ قمری در لكهنؤ درگذشت.[۱۲] پیکر او طبق سنت در یكی از مقابر خانوادگی دفن شد. بخش بزرگی از آثار وی هنوز به صورت نسخههای خطی باقی مانده و در كتابخانههای شبهقاره نگهداری میشود.[۱۳]
روايت حديث غدير[۱۴]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده ولى اللَّه لكهنوى است.ولى اللَّه لكهنوى در «مرآة المؤمنين فى مناقب اهل بيت سيدالمرسلين عليهم السلام» حدیث غدیر را از جماعتى از حفّاظ از جمله ابن حجر در «الصواعق» روایت كرده است.[۱۵]
پانویس
- ↑ الزرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۵
- ↑ نزهة الخواطر، ج۷، ص۱۳۰
- ↑ نزهة الخواطر، ج۶، ص۲۲۵
- ↑ الغدیر، ج۶، ص۷۵؛ نزهة الخواطر، ج۷، ص۱۳۰
- ↑ نفحات الأزهار، ج۴، ص۴۹۳
- ↑ الغدیر ج۶، ص۷۵
- ↑ نفحات الأزهار، ج۴، ص۴۹۲-۴۹۳
- ↑ الزرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۵
- ↑ نزهة الخواطر، ج۷، ص۱۳۱
- ↑ نزهة الخواطر، ج۷، ص۱۳۲
- ↑ الزرکلی، الأعلام، ج۸، ص۱۲۵
- ↑ نزهة الخواطر، ج۷، ص۱۳۰
- ↑ نزهة الخواطر، ج۷، ص۱۳۲
- ↑ چكيده عبقات الانوار(حديث غدير) : ص ۲۹۵.
- ↑ مرآة المؤمنين فى مناقب اهل بيت سيدالمرسلين عليهم السلام (مخطوط) .