پرهیز از گناه

پرهیز از گناه، یکی از مهم‌ترین آموزه‌های اسلام است. خداوند در قرآن، مؤمنان را به دوری از گناهان دعوت کرده و بشارت آمرزش داده است. آیات و روایات بر ضرورت پرهیز از گناه، به ویژه گناهان کبیره، تأکید دارند. این پرهیز، علاوه بر آمرزش گناهان کوچک، انسان را به مقام قرب الهی و کرامت اخروی می‌رساند. اهل بیت علیهم السلام با تعالیم حکیمانه خود، راهکارهای عملی برای دوری از گناه، از جمله کنترل زبان و توجه به نظارت الهی، ارائه داده‌اند. تمسک به این آموزه‌ها، ضامن سعادت دنیا و آخرت است.

پرهیز از گناه در آیات و روایات

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

• إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلًا كَرِيمًا: اگر از گناهان بزرگی که از آن نهی می‌شوید، پرهیز کنید، گناهان کوچک شما را می‌پوشانیم و شما را در جایگاهی ارجمند وارد می‌کنیم.

این آیه نشان می‌دهد که اجتناب از گناهان کبیره، آمرزش گناهان صغیره را به همراه دارد و انسان را به مقام قرب الهی می‌رساند.

پرهیز از گناه در روایات

توصیه امیرالمومنین علی علیه السلام به پرهیز از گناه در نهان

• «اتَّقُوا مَعاصِيَ اللهِ فِی الخَلَواتِ فَإنَّ الشّاهِدَ هُوَ الحاكِمُ»: از گناهان پنهانى بپرهيزيد كه آن كه شاهد است، همو داور است.

هشدار امام حسین علیه السلام درباره عاقبت گناه

• روزی شخصی نزد امام حسین علیه السلام آمد و گفت: نمی‌توانم گناه را ترک کنم. حضرت فرمودند: جایی گناه کن که خدا تو را نبیند، یا روزی خدا را نخور، یا از مرگ فرار کن. آن شخص پس از تأمل گفت: ترک گناه آسان‌تر از فرار از خداست. امام حسین علیه السلام فرمود: «وَاللهِ أَنَّ تَرْكَ الذَّنْبِ أَيْسَرُ مِنَ الْفِرَارِ مِنَ اللهِ»: به خدا سوگند، ترک گناه آسان‌تر از فرار از خداست.

نقش زبان در پرهیز از گناه، امام محمد باقر علیه السلام می‌فرماید:

• «لا یَسْلَمُ أَحَدٌ مِنَ الذُّنُوبِ حَتَّى یَخْزِنَ لِسَانَهُ»: هیچ کس از گناهان سالم نمی‌ماند، مگر اینکه زبانش را نگه دارد.

پرهیز از گناهان کوچک، امام صادق علیه السلام می‌فرماید:

• «اِتَّقُوا الْمَحْقُورَاتِ مِنَ الذُّنُوبِ فَإِنَّهَا لَا تُغْفَرُ»: از گناهان کوچک و حقیر بپرهیزید، زیرا آن‌ها [در صورت اصرار] بخشیده نمی‌شوند.

هشدار امام علی علیه السلام درباره فرو افتادن در آتش

• «ألا و إنَّ الخَطايا خَيلٌ شُمُسٌ حُمِلَ علَيها أهلُها و خُلِعَت لُجُمُها فَتَقَحَّمَت بِهِم في النارِ»: بدانيد كه گناهان، اسبان چموشى هستند كه گناهكاران بر آنها نشسته و لگامهايشان رها شده است، پس سوارانشان را در آتش مى افكنند.

آثار پرهیز از گناه

اجتناب از گناه، افزون بر آمرزش الهی، آثار دنیوی و اخروی فراوانی دارد:

1. سبب تقرب به خداوند می‌شود. طبق آیه ۳۱ سوره نساء، پرهیز از گناهان کبیره، انسان را به «مدخل کریم» (جایگاه ارجمند) رهنمون می‌سازد.
2. زمینه‌ساز آمرزش گناهان صغیره است. خداوند وعده داده که در صورت اجتناب از کبائر، گناهان کوچک را می‌پوشاند.
3. گناهان کبیره مستوجب وعده آتش هستند.
4. ترک گناه آسان‌تر از توبه است. امیرالمؤمنین علیه السلام فرموده است: گناه نکردن آسان‌تر است از خواستن توبه و بازگشت.

غدیر روز ترک کردن گناه

حضرت امام رضاعليه السلام روز غدیر را روز ترك گناه ناميده است.

البته مؤمن واقعى كسى است كه هميشه پرهيز از گناه داشته باشد، نه فقط در يك روز خاص از گناه دورى كند. اما در اين روز - كه روز ابلاغ ولايت اولياى خدا و متعلق به اميرالمؤمنين على‏ عليه السلام است -  از جهت تجديد ميثاق با آن حضرت از خدا مى‏ خواهيم تا از هر گناهى كناره گرفته و در صدد جلب رضاى خداوند متعال و تأييدات امام‏ عليه السلام باشيم.

همچنان كه واقعه غدير موجب شكست و نااميدى شيطان شد، هر عيد غدير نيز روزى باشد كه شيطان بار ديگر تلخى شكست و روى گردانى مؤمنان را از خويش بچشد. آنچنان كه امام رضاعليه السلام اين روز را «يوم مرغمة الشيطان» يعنى روز شكست شيطان ناميدند.

پیامبر صلی الله علیه و آله در آخرین فراز از بخش دهم خطبه غدیر سفارش به تقوی کرد و آیه اول سوره حج را برای ترساندن مردم از روز قیامت قرائت کرد: اِنَّ زَلْزَلَةَ السّاعَةِ شَیْءٌ عَظیمٌو هشدار داد که مرگ و معاد و حساب و میزان و حساب در پیشگاه خدا و ثواب و عذاب را به خاطر داشته باشید که ترازوی دقیق الهی در برابر شماست.

«مَعاشِرَ النّاسِ، التَّقْوی، التَّقْوی، وَ احْذَرُوا السّاعَةَ کَما قالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ»: اِنَّ زَلْزَلَةَ السّاعَةِ شَیْءٌ عَظیمٌ.« اُذْکُرُوا الْمَماتَ وَ الْمَعادَ وَ الْحِسابَ وَ الْمَوازینَ وَ الْمُحاسَبَةَ بَیْنَ یَدَیْ رَبِّ الْعالَمینَ وَ الثَّوابَ وَ الْعِقابَ. فَمَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ اُثیبَ عَلَیْها وَ مَنْ جاءَ بِالسَّیِّئَةِ فَلَیْسَ لَهُ فِی الْجِنانِ نَصیبٌ»:

ای مردم، تقوی را، تقوی را. از قیامت بر حذر باشید همان گونه که خدای عز و جل فرموده: اِنَّ زَلْزَلَةَ السّاعَةِ شَیْیءٌ عَظیمٌ: «زلزله قیامت شیئ عظیمی است». مرگ و معاد و حساب و ترازوهای الهی و حسابرسی در پیشگاه رب العالمین و ثواب و عقاب را به یاد آورید. هر کس حسنه با خود بیاورد طبق آن ثواب داده می‌شود، و هر کس گناه بیاورد در بهشت او را نصیبی نخواهد بود.