یزید بن ابی‌زیاد کوفی

یزید بن ابی‌زیاد کوفی

اطلاعات فردی
نام کامل	یزید بن ابی‌زیاد کوفی
سرشناسی	از تابعین
وفات	حدود سال ۱۳۶ق
اطلاعات علمی
مذهب	شیعه
اطلاعات فرهنگی
زمینه فعالیت	حدیث
علت شهرت	نقل حدیث غدیر

یزید بن ابی‌زیاد کوفی (درگذشت: ۱۳۶ق) از جمله تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده‌اند. روایت او از ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه را احمد بن حنبل در مسند به نقل از عبدالرحمن بن ابی‌لیلی آورده است.

یزید بن ابی‌زیاد یکی از علمای برجسته و شناخته‌شده و از بزرگان شیعه برشمرده شده است. از احمد بن حنبل نقل شده که او محدث توانایی نبوده است. ابن‌معین هم او را ضعیف دانسته و گفته که نمی‌توان به او استناد کرد. الدارقطنی گفته که او ضعیف است، زیاد اشتباه می‌کند و اگر کسی به او تلقین کند، آن را تکرار می‌کند.

جایگاه: راوی حدیث غدیر

یزید بن ابی‌زیاد کوفی (درگذشت: ۱۳۶ق) از جمله تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده‌اند. روایت او از ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه را احمد بن حنبل در مسند به نقل از عبدالرحمن بن ابی‌لیلی چنین آورده است:

«حَدَّثَنَا عَبْدُ اللهِ، حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَرْقَمَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ: شَهِدْتُ عَلِيًّا، فِي الرَّحَبَةِ يَنْشُدُ النَّاسَ: أَنْشُدُ اللهَ مَنْ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ: " مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ " لَمَّا قَامَ فَشَهِدَ، قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ: فَقَامَ اثْنَا عَشَرَ بَدْرِيًّا، كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى أَحَدِهِمْ، فَقَالُوا: نَشْهَدُ أَنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ: " أَلَسْتُ أَوْلَى بِالْمُسْلِمِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، وَأَزْوَاجِي أُمَّهَاتُهُمْ؟ " فَقُلْنَا: بَلَى يَا رَسُولَ اللهِ، قَالَ: " فَمَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ، اللهُمَّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ، وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ؛ از عبدالرحمن بن ابی‌لیلی که گفت علی علیه السلام را در رحبه دیدم که مردم را سوگند می‌داد و می‌گفت: خدا را به گواهی می‌طلبم از هر کسی که از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله شنیده باشد، برخیزد و آنچه را در روز غدیر خم شنیده بازگو کند. وقتی علی علیه السلام این را گفت، دوازده نفر از کسانی که در جنگ بدر شرکت داشتند، برخاستند گویی من یکی از آنها را می‌دیدم. آنها گفتند: ما گواهی می‌دهیم که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در روز غدیر خم فرمود: آیا من بر مؤمنان از خودشان اولی‌تر نیستم و همسران من مادران آنها نیستند؟ ما گفتیم: بله، ای رسول خدا! پیامبر فرمود: پس هر کس که من مولای اویم، علی مولای اوست. خدایا دوست بدار کسی را که او را دوست دارد و دشمن بدار کسی را که او را دشمن می‌دارد».

شخصیت و وثاقت

به‌نقل از منابع، یزید بن ابی‌زیاد کوفی، از موالی بنی‌هاشم و همچنین موالی عبدالله بن حارث بن نوفل بود. گفته شده که او از کسانی چون ابراهیم بن مالک اشتر نخعی، ابوصالح سمان مدنی، سالم بن ابی‌جعد، عبدالرحمن بن سابط جمحی، عبدالرحمن بن ابی‌لیلی، سلیمان بن عمرو بن احوص و عبیدالله بن جرير بن عبداللّه بجلی حدیث نقل کرده است. نیز کسانی چون سفیان ثوری، اعمش، سفيان بن عيينة و شعبة بن حجاج از او حدیث نقل کرده‌اند.

یزید بن ابی‌زیاد یکی از علمای برجسته و شناخته‌شده و از بزرگان شیعه برشمرده شده است. از احمد بن حنبل نقل شده که او محدث توانایی نبوده است. ابن‌معین هم او را ضعیف دانسته و گفته که نمی‌توان به او استناد کرد. ابوحاتم رازی هم او را محدثی ضعیف دانسته است. الدارقطنی گفته که او ضعیف است، زیاد اشتباه می‌کند و اگر کسی به او تلقین کند، آن را تکرار می‌کند.

جستارهای وابسته

• فهرست راویان حدیث غدیر از تابعین

منابع

• الإفصاح عن أحوال رواة الصحاح؛ محمدحسن مظفر، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ۱۴۲۶ق.
• تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
• الجرح و التعدیل؛ عبد الرحمن بن محمد تمیمی (ابن ابی‌حاتم رازی)، حیدرآباد دکن: طبعة مجلس دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۷۱ق.
• چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، به‌کوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
• الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
• مسند أحمد؛ أحمد بن محمد بن حنبل شيبانی، تحقیق: شعيب الأرنؤوط و عادل مرشد، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۲۱ق.