حمید بن ابیحمید خزاعی بصری
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوعبیده حمید بن ابیحمید طویل خزاعی بصری |
| سرشناسی | از تابعین |
| تولد | ۶۸ق در بصره |
| وفات | ۱۴۳ق |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | انس بن مالک • حسن بصری |
| شاگردان | شُعبه • حمادین |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | راوی حدیث |
| علت شهرت | روایت حدیث غدیر |
حُمَید بن ابیحُمَید خُزاعی بصری، مشهور به حمید طویل، از جمله تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را در ماجرای تهنیت از صحابه نقل کرده است. او از راویان مورد اعتماد و حافظان حدیث در قرن دوم هجری بود دانسته شده که در سال ۶۸ق متولد شده و در سال ۱۴۳ق درگذشته است.
گفته شده که اکثر علمای رجال او را ثقه دانستهاند؛ از جمله ذهبی وی را توثیق کرده است. با این حال، به تدلیس او در نقل احادیث از انس بن مالک اشاره کردهاند. حمید در زهد و عبادت شهرت داشت و هنگام نماز از دنیا رفت. احادیث او در بسیاری از کتب معتبر حدیثی، از جمله صحیح بخاری، نقل شده است.
جایگاه: روایت حدیث غدیر
حمید بن ابیحمید خزاعی بصری از جمله تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را در ماجرای تهنیت از صحابه نقل کرده است:[۱] «حدّثنی حمید الطویل، عن أنس فی حدیث: فأخذ بیده، و أرقاه المنبر. فقال: اللّهمّ هذا منّی، و أنا منه، ألا إنَّه منّی بمنزلة هارون من موسی، ألا من کنتُ مولاه فهذا علیٌّ مولاه. قال: فانصرف علیّ قریر العین، فاتبعه عمر بن الخطاب، فقال: بخٍ بخٍ یا أبا الحسن أصبحت مولای و مولی کلِّ مسلم؛ حمید طویل از انس روایت کرده است که پیامبر صلی الله علیه و آله دست علی علیه السلام را گرفت و او را بر بالای منبر برد. سپس فرمود: خدایا! این (علی) از من است و من از او هستم. آگاه باشید که او نسبت به من همانند هارون نسبت به موسی است. آگاه باشید، هر کس من مولای او هستم، پس این علی مولای اوست. انس میگوید: علی علیه السلام با چشمی روشن و دلی شاد از منبر پایین آمد. عمر بن خطاب به دنبال او رفت و گفت: آفرین، آفرین ای اباالحسن! تو مولای من و مولای هر مسلمان شدی».[۲]
هویت و وثاقت
ابوعبیده حمید بن ابیحمید خزاعی بصری، مشهور به حمید طویل، از راویان مورد اعتماد و حافظان حدیث در قرن دوم هجری بود دانسته شده که در سال ۶۸ق متولد شده و در سال ۱۴۳ق درگذشته است.[۳] او شاگردانی چون شُعبه و حمادین داشته و از بزرگانی مانند انس بن مالک و حسن بصری روایت نقل کرده است.[۴]
گفته شده که اکثر علمای رجال او را ثقه دانستهاند؛ از جمله ذهبی وی را توثیق کرده است.[۵] با این حال، به تدلیس او در نقل احادیث از انس بن مالک اشاره کردهاند.[۶] حمید در زهد و عبادت شهرت داشت و هنگام نماز از دنیا رفت.[۷] احادیث او در بسیاری از کتب معتبر حدیثی، از جمله صحیح بخاری، نقل شده است.[۸]
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- الاعلام؛ خیرالدین بن محمود بن محمدزرکلی دمشقی، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م.
- تذکرة الحفاظ؛ شمسالدین محمد بن أحمد ذهبی، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- سیر اعلام النبلاء؛ محمد بن احمد ذهبی، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.