عایشه بنت سعد بن ابیوقاص
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عایشه بنت سعد بن ابیوقاص زهری |
| سرشناسی | تابعی |
| وفات | سال ۱۱۷ق (۸۴ سالگی) |
| خویشان سرشناس | سعد بن ابیوقاص (پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
عایشه بنت سعد بن ابیوقاص از جمله زنان تابعی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. نسایی در خصائص، حموینی در فرائد السمطین و ابنکثیر در البدایة و النهایة حدیث غدیر را از عایشه بنت سعد نقل کردهاند.
عایشه بنت سعد، تابعی برجسته، دختر سعد بن ابیوقاص، صحابی معروف، و زینب دختر حارث بن نعمان از بنیقیس بن ثعلبه بود. نقل شده که عایشه بنت سعد عمری طولانی داشته و روایات متعددی از وی نقل شده که عمدتاً از پدرش و همچنین امذرّه کنیز عایشه بنت ابیبکر روایت شدهاند. گفته شده که بهدلیل جایگاه خانوادگیاش، محدثان نامداری مانند ایوب سختیانی، حکم بن عتیبه، مالک بن انس و یوسف بن یعقوب ماجشون از او روایت کردهاند. عایشه در مدینه زندگی میکرد و در سال ۱۱۷ هجری قمری درگذشت.
جایگاه: روایت حدیث غدیر
عایشه دختر سعد بن ابیوقاص از جمله زنان تابعی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است.[۱] نسایی در خصائص،[۲] حموینی در فرائد السمطین[۳] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۴] حدیث غدیر را از عایشه بنت سعد نقل کردهاند.
حدیث او در کتاب خصائص نسائی چنین نقل شده است: «أَخْبَرَنِي هِلَالُ بْنُ بِشْرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٌ - وَ هُوَ ابْنُ عَثْمَةَ - قَالَ: حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ يَعْقُوبَ، قَالَ: حَدَّثَنِي مُهَاجِرُ بْنُ مِسْمَارٍ، عَنْ عَائِشَةَ بِنْتِ سَعْدٍ، قَالَتْ: سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللّٰهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ يَوْمَ الْجُمُعَةَ وَ أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ: فَخَطَبَ، فَحَمِدَ اللّٰهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي وَلِيُّكُمْ قَالُوا: صَدَقْتَ يَا رَسُولَ اللّٰهِ. ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ فَرَفَعَهَا، وَ قَالَ: هَذَا وَلِيِّي، وَ الْمُؤَدِّي عَنِّي، وَ إِنَّ اللّٰهَ مُوَالِ لِمَنْ وَالَاهُ، وَ مُعَادٍ لِمَن عَادَاهُ؛ عایشه دختر سعد گفت که از پدرم سعد بن ابیوقاص شنیدم که گفت از پیامبر در یک روز جمعه شنیدم در حالی که دست علی را گرفته بود و خطبه میخواند. او پس از حمد و ثنای الهی گفت: ای مردم، من ولی شما هستم. همه گفتند ای رسول خدا، راست گفتی. سپس دست علی را گرفت و بلند کرد و فرمود: این ولی من و کسی است که وظایف مرا انجام میدهد و خداوند دوست کسی است که او را دوست بدارد و دشمن کسی است که با او دشمنی کند».[۵]
همچنین، در عبقات الانوار میرحامد حسین هندی حدیث منزلت از او نقل شده است.[۶]
شخصیت و وثاقت
عایشه بنت سعد، تابعی برجسته، دختر سعد بن ابیوقاص، صحابی معروف، و زینب دختر حارث بن نعمان از بنیقیس بن ثعلبه بود.[۷] تاریخ دقیق تولد او ذکر نشده اما با توجه به سنش هنگام وفات و اینکه خود گفته بود شش تن از همسران پیامبر صلی الله علیه و آله را دیده احتمال داده شده که در سال ۳۳ هجری متولد شده باشد.[۸]
نقل شده که عایشه بنت سعد عمری طولانی داشته و روایات متعددی از وی نقل شده که عمدتاً از پدرش و همچنین امذرّه کنیز عایشه بنت ابیبکر روایت شدهاند.[۹] گفته شده که بهدلیل جایگاه خانوادگیاش، محدثان نامداری مانند ایوب سختیانی، حکم بن عتیبه، مالک بن انس و یوسف بن یعقوب ماجشون از او روایت کردهاند. عایشه در مدینه زندگی میکرد و در سال ۱۱۷ هجری قمری درگذشت.[۱۰]
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب رضی الله عنه؛ احمد بن علی نسائی، تحقیق: دانی بن منیر آل زهوی، بیروت: المکتبة العصریة، ۱۴۲۴ق.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- فرائد السمطین؛ ابراهیم بن محمد حموی جوینی، تحقیق: محمدباقر محمودی، بیروت: مؤسسة المحمودی، ۱۳۹۸ق.
- المصنف؛ عبدالرزاق بن همام صنعانی، تحقیق: حبیب الرحمن اعظمی، بیروت: المجلس العلمی، ۱۴۰۳ق.