مصعب بن مقدام خثعمی (ابوعبدالله، کوفی)

مصعب بن مقدام خثعمی (ابوعبدالله، کوفی)

اطلاعات فردی
نام کامل	مصعب بن مقدام بن یسار الخثعمی
سرشناسی	محدث، راوی، از زاهدان و عباد کوفه
وفات	۲۰۳ هجری قمری
اطلاعات علمی
استادان	سفیان ثوری، جمعی از محدثان کوفه
شاگردان	محمد بن عبیدالله بن منادی، ابوعوانه اسفرایینی، ابن حبان، ابوعلی طوسی، حاکم نیشابوری
تحصیلات	حدیث، فقه
مذهب	اهل سنت
اطلاعات فرهنگی
زمینه فعالیت	حدیث و روایت
علت شهرت	عبادت و زهد، روایت از سفیان ثوری، اختلاف علما در توثیق و تضعیف وی

مصعب بن مقدام بن یسار خثعمی کوفی (متوفای ۲۰۳ هجری)، مکنی به ابوعبدالله و از موالی قبیله خثعم، راوی طبقه نهم به شمار می‌رود. در جایگاه رجالی وی میان محدثان اختلاف است؛ یحیی بن معین و دارقطنی او را ثقه دانسته‌اند، اما ابن مدینی و ساجی وی را تضعیف کرده‌اند. ابن حجر عسقلانی در تقریب التهذیب درباره او گفته «صدوق له اوهام» (راستگوست اما گاهی خطا می‌کند) و احمد بن حنبل نیز او را مردی صالح وصف کرده که روایاتش از سفیان ثوری قابل اعتماد است.

جایگاه راوی

مصعب بن مقدام بن یسار خثعمی، مکنی به ابوعبدالله، از موالی قبیله خثعم و ساکن کوفه. سال ۲۰۳ هجری قمری درگذشت. از راویان طبقه نهم (بر اساس تقسیم‌بندی تقریب التهذیب).

جایگاه رجالی

خطيب بغدادى و ابن ‏حجر: عده ‏اى از بزرگان به اسناد متصل و جداگانه توثيق او را شنيده ‏اند، از جمله: يحيى بن مَعين، ابوزكريا، ابراهيم بن عبداللَّه بن جنيد، ابوداوود، برقانى از ابوالحسن دارقطنى، ابوحاتم، ابن‏ حِبّان، عِجلى، ابن‏ شاهين و ابن ‏قانع كوفى.

• ابن حجر عسقلانی: وی را «صدوق که گاهی خطا می‌کند» دانسته است.
• ذهبی: به نقل از ابوداود، وی را «لا بأس به» (بدون اشکال) و از قول ابن مدینی تضعیف وی را نقل کرده است.
• احمد بن حنبل: وی مردی صالح بود، اما کتابی از او دیدم که خطاهای بسیاری داشت. سپس در احادیثش تأمل کردم و دیدم روایاتش درباره ثوری نزدیک به هم و معتبر است.
• ابن حبان: وی را در کتاب «الثقات» (راویان موثق) ذکر کرده است.

• ابوعوانه اسفرایینی، ابن حبان، ابوعلی طوسی و حاکم نیشابوری حدیث او را در آثار خود آورده‌اند.
• ابن شاهین: وی را در کتاب «الثقات» یاد کرده و به نقل از یحیی بن معین آورده است: «مصعب بن مقدام صالح و بدون اشکال است».
• ابن قانع: وی را کوفی و صالح دانسته است.
• دارقطنی: مفضل بن غسان غلابی از یحیی بن معین و ابوالحسن دارقطنی نقل کرده که وی را ثقه دانسته‌اند.
• ابوحاتم رازی: وی را صالح دانسته است. عبدالرحمن بن ابی‌حاتم از پدرش نقل کرده: «از مصعب بن مقدام درباره حدیث پرسیدم، گفت صالح‌الحدیث است».
• ابوداود سجستانی: وی را «لا بأس به» (بدون اشکال) دانسته است.
• یحیی بن معین: ابراهیم بن جنید از وی نقل کرده: «به نظر من اشکالی در او نیست».
• علی بن حکیم اودی از وی نقل کرده: «من پیرو رأی ارجاء بودم، تا اینکه در خواب دیدم بر گردنم صلیبی آویخته است. پس از آن، این عقیده را ترک کردم».

روايت حديث غدير

يكى از بزرگان اهل‏ سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده مُصعَب بن مِقدام خثعمى كوفى، ابوعبداللَّه (م ۲۰۳ ق) است. نسايى در «الخصائص» حديث غدير را در ماجراى احتجاج اميرالمؤمنين ‏عليه السلام در رحبه کوفه از مصعب بن مِقدام روایت كرده است.