معروف بن خربوذ مکی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | معروف بن خربوذ مکی |
| سرشناسی | از تابعین • از اصحاب اجماع شیعه |
| وفات | حدود ۱۴۰ق |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث • فقه |
| علت شهرت | از اصحاب اجماع • راوی حدیث غدیر |
مَعْروفِ بنِ خَرَّبوذ مکی، فقیه شیعه، تابعی، از اصحاب اجماع و از صحابیان امام باقر و امام صادق علیهما السلام که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. شیخ صدوق در خصال، ابنعساکر در تاریخ دمشق و ابنکثیر در البدایة و النهایة حدیث غدیر را از او نقل کردهاند.
معروف بن خربوذ شیعه و یکی از اصحاب اجماع دانسته شده که حدیث منقول از او در شمار صحاح آورده میشود. گفته شده که او بین عامه و خاصه معروف بوده است. امتیاز مخصوص معروف کثرت عبادت و طول سجده او دانسته شده است.
گفته شده که بیشتر علمای رجالی شیعه معروف بن خربوذ را ستودهاند؛ ازجمله برقی، ابنداود حلی، میرزا محمد استرآبادی، عبدالله مامقانی و سید ابوالقاسم خویی. در میان علمای رجال اهل سنت، تنها ابنمعین او را ضعیف دانسته است. ابنحبان از او در کتاب خود الثقات یاد کرده است. شمسالدین ذهبی و ابنحجر عسقلانی هم او را راستگو دانستهاند.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
معروف بن خربوذ مکی، فقیه شیعه، تابعی، از اصحاب اجماع و از صحابیان امام باقر و امام صادق علیهما السلام که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است.[۱] شیخ صدوق در خصال،[۲] ابنعساکر در تاریخ دمشق[۳] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۴] حدیث غدیر را از او نقل کردهاند.
شیخ حر عاملی در کتاب اثبات الهداة خود این روایت را چنین نقل کرده است: «عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ عَامِرِ بْنِ وَاثِلَةَ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: فِي حَدِيثٍ طَوِيلٍ أَنَّهُ قَالَ لِأَصْحَابِهِ فِي الْجُحْفَةِ بَعْدَ انْصِرَافِهِ مِنْ حِجَّةِ الْوَدَاعِ: إِنَّ اللَّهِ مَوْلاَيَ وَ أَنَا مَوْلَى كُلِّ مُسْلِمٍ وَ أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، أَلاَ مَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِيٌّ مَوْلاَهُ، اللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ، وَ عَادِ مَنْ عَادَاهُ وَ انْصُرْ مَنْ نَصَرَهُ وَ اخْذُلْ مَنْ خَذَلَهُ. قَالَ مَعْرُوفُ بْنُ خَرَّبُوذَ فَعَرَضْتُ هَذَا الْكَلاَمَ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ: صَدَقَ أَبُو الطُّفَيْلِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ هَذَا كَلاَمٌ وَجَدْنَاهُ فِي كِتَابِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ عَرَفْنَاهُ؛ از معروف بن خربوذ، از ابوالطفیل عامر بن واثله، از حذیفه بن اسید، از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده که در حدیثی طولانی فرمودند: وقتی پیامبر در جحفه، پس از بازگشت از حجةالوداع، با اصحاب خود سخن میگفت، فرمود: همانا خداوند مولای من است و من مولای هر مسلمانم و من بر مؤمنان از خودشان سزاوارترم. آگاه باشید، هر کس من مولای او هستم، علی نیز مولای اوست. خدایا، دوست بدار کسی را که او را دوست بدارد و دشمن بدار کسی را که با او دشمنی کند، یاری کن کسی را که او را یاری کند و خوار کن کسی را که او را خوار کند. معروف بن خربوذ میگوید: این سخن را بر امام باقر علیه السلام عرضه داشتم. او فرمودند: ابوالطفیل راست گفته است. این سخن را در کتاب علی علیه السلام یافتهایم و آن را میشناسیم».[۵]
همچنین، ابراهیم بن محمد جوینی در کتاب فرائد السمطین خود حدیث ثقلین را از معروف بن خربوذ نقل کرده است.[۶]
شخصیت و وثاقت
مَعروفِ بنِ خَرَّبوذ مکی از موالی آل عثمان بن عفان بود؛[۷] به همین دلیل او را قرشی هم خواندهاند.[۸] معروف بن خربوذ مکی از بزرگان صحابه امام سجاد،[۹] امام باقر[۱۰] و امام صادق علیهم السلام[۱۱] برشمرده شده است.
معروف بن خربوذ شیعه[۱۲] و یکی از اصحاب اجماع دانسته شده[۱۳] که حدیث منقول از او در شمار صحاح آورده میشود.[۱۴] گفته شده که او بین عامه و خاصه معروف بوده است.[۱۵] امتیاز مخصوص معروف کثرت عبادت و طول سجده او دانسته شده است؛ آنچنان که در شرح حال جمیل بن دراج آمده که وقتی فضل بن شاذان از سجده طولانی ابن ابیعمیر در شگفت شد، ابن ابیعمیر داستان شگفتی خود را از سجدههای جمیل بن دراج ذکر کرد و گفت که جمیل بن دراج به او گفته بود که سجده طولانیاش در مقایسه با سجدههای طولانی معروف بن خربوذ، بس ناچیز بوده است.[۱۶]
در منابع روایی احادیثی از جمله درباره علامات و صفات مؤمن،[۱۷] ارهاصات همزمان با ولادت پیامبر صلی الله علیه و آله،[۱۸] نقل پیشگویی امام صادق علیه السلام درباره سرنوشت عبدالله بن حسن بن حسن علیه السلام[۱۹] و درباره شعر[۲۰] نقل شده است. وفات او را حدود ۱۴۰ هجری قمری ذکر کردهاند.[۲۱]
وثاقت
گفته شده که بیشتر علمای رجالی شیعه معروف بن خربوذ را ستودهاند؛[۲۲] ازجمله برقی،[۲۳] ابنداود حلی،[۲۴] میرزا محمد استرآبادی،[۲۵] عبدالله مامقانی[۲۶] و سید ابوالقاسم خویی.[۲۷]
در میان علمای رجال اهل سنت، تنها ابنمعین او را ضعیف دانسته است.[۲۸] ابوحاتم رازی درباره او نقل کرده که حدیث او باید نوشته شود.[۲۹] ابنحبان از او در کتاب خود الثقات یاد کرده است.[۳۰] شمسالدین ذهبی[۳۱] و ابنحجر عسقلانی[۳۲] هم او را راستگو دانستهاند.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۱۶۲؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۸؛ الرواة المشترکون، ج۲، ص۳۹۳–۳۹۴.
- ↑ الخصال، ج۱، ص۶۵–۶۶.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۲۱۹.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۷، ص۳۴۸–۳۴۹.
- ↑ إثبات الهداة، ج۳، ص۷۵.
- ↑ فرائد السمطین، ج۲، ص۲۷۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۸، ص۲۶۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۳۱۱؛ الرواة المشترکون، ج۲، ص۳۹۳.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۲۰.
- ↑ رجال الطوسی، ص۱۴۵.
- ↑ رجال الطوسی، ص۳۱۱.
- ↑ میزان الاعتدال، ج۴، ص۱۴۴؛ تاریخ الاسلام، ج۹، ص۶۲۵.
- ↑ منهج المقال، ج۳، ص۱۸–۱۹.
- ↑ الرواشح السماویة، ص۴۵.
- ↑ سفینة البحار، ج۶، ص۲۱۲.
- ↑ اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۴۷۱.
- ↑ الکافی، ج۲، ص۲۳۶.
- ↑ اسد الغابة، ج۱، ص۲۲۸.
- ↑ اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۴۷۲.
- ↑ الامالی للصدوق، ص۴۰؛ اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۴۷۲.
- ↑ الرواة المشترکون، ج۲، ص۳۹۳.
- ↑ الرواة المشترکون، ج۲، ص۳۹۴.
- ↑ اختیار معرفة الرجال، ج۲، ص۴۷۱.
- ↑ کتاب الرجال، ص۱۹۰.
- ↑ منهج المقال، ج۳، ص۱۸–۱۹.
- ↑ تنقیح المقال، ج۳، ص۲۲۷–۲۲۸.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۹، ص۲۵۱.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۸، ص۲۶۴.
- ↑ الجرح و التعدیل، ج۸، ص۳۲۱.
- ↑ الثقات، ج۵، ص۴۳۹.
- ↑ میزان الاعتدال، ج۴، ص۱۴۴.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۵۴۰.
منابع
- إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات؛ محمد بن حسن حر عاملی، تحقیق: علاءالدین اعلمی، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۵ق.
- أسد الغابة فی معرفة الصحابة؛ علی بن محمد جزری (عزالدین ابناثیر)، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۹ق.
- الامالی؛ محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، تحقیق: محمدباقر کمرهای، تهران: انتشارات کتابچی، ۱۳۷۶ش.
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام؛ محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: عمر عبدالسلام تدمری، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۰۹ق.
- تاریخ مدینة دمشق؛ علی بن حسن شافعی (ابنعساکر)، تحقیق: علی شیری، بیروت: دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- الثقات؛ محمد بن حبان (ابنحبان بستی)، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۹۳ق.
- تنقیح المقال فی علم الرجال؛ عبدالله مامقانی، نجف: بینا، بیتا.
- الجرح و التعدیل؛ عبد الرحمن بن محمد تمیمی (ابن ابیحاتم رازی)، حیدرآباد دکن: طبعة مجلس دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۷۱ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- الخصال؛ محمد بن علی بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، تحقیق: علیاکبر غفاری، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۶ق.
- الرواة المشترکون بین الشیعة و السنة: دراسه تسلط الضوء علی جانب من احوالهم و آرائهم و النقاط المضیئه فی حیاتهم؛ حسین عزیزی و همکاران، تهران: مرکز التحقیقات و الدراسات العلمیة المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامیة، ۱۴۳۰ق.
- الرواشح السماویة فی شرح الأحادیث الإمامیة؛ بیجا: بینا.
- سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار؛ عباس بن محمدرضای قمی، تهران: انتشارات اسوه، ۱۴۱۴ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- فرائد السمطین؛ ابراهیم بن محمد حموی جوینی، تحقیق: محمدباقر محمودی، بیروت: مؤسسة المحمودی، ۱۳۹۸ق.
- الکافی؛ محمد بن یعقوب کلینی، تحقیق: علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دار الکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- کتاب الرجال؛ تقیالدین حسن بن علی بن داود حلی، تحقیق: سید محمدصادق بحرالعلوم، قم: منشورات الرضی، ۱۳۹۲ق.
- منهج المقال فی تحقیق أحوال الرجال؛ محمد بن علی استرآبادی، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ۱۴۲۲ق.
- میزان الاعتدال فی نقد الرجال؛ شمسالدین محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: علی محمد بجاوی، بیروت: دار المعرفة للطباعة والنشر، ۱۳۸۲ق.