یعقوب بن جعفر انصاری
یعقوب بن جعفر بن ابیکثیر انصاری مدنی، از راویان طبقه نهم هجری (صغار تابعین) و از راویان مدینه است. منابع رجالی او را با عنوان «مقبول» (قابل پذیرش در صورت وجود شاهد) معرفی کردهاند.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | یعقوب بن جعفر بن أبی کثیر الأنصاری المدنی (مولای بنی زریق) |
| سرشناسی | راوی طبقه نهم (صغار تابعین)، دارای درجه «مقبول» در رجالشناسی اهل سنت |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | موسی بن یعقوب الزمعی |
| شاگردان | محمد بن یحیی بن أبی عمر العدنی |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، رجال |
| علت شهرت | روایت حدیث فضیلت علی بن ابی طالب از طریق عائشه بنت سعد، و نقل روایت توسط نسائی در کتاب «الخصائص» |
جایگاه رجالی
یعقوب بن جعفر بن أبی کثیر انصاری مدنی، مولای بنی زریق (قبیلهای از انصار) است. کنیه و تاریخ دقیق ولادت و وفات وی در منابع ذکر نشده است. وی برادر إسماعیل بن جعفر، محمد بن جعفر و یحیی بن جعفر میباشد. عبارت «الأنصاری مولاهم» بدین معناست که وی از موالی (آزادشدگان) انصار و قبیله بنی زریق است.[۱]
یعقوب بن جعفر از طبقه نهم (از نظر تقسیم بندی طبقات راویان) محسوب می شود. ابن حجر عسقلانی در کتاب «تقریب التهذیب» درباره وی مینویسد: «مقبول، من التاسعة» (یعقوب بن جعفر... مقبول است و از طبقه نهم میباشد). عبارت «مقبول» در اصطلاح رجالشناسی به راویای گفته میشود که حدیثش در صورت وجود شاهد و مؤید (متابع یا شاهد) قابل قبول است و به تنهایی اعتبار کامل ندارد.[۲]
همچنین ابن حجر در کتاب دیگر خود «تهذیب التهذیب» پس از ذکر نام وی، به اختصار به روایت او اشاره کرده است.[۳]
اساتید
یعقوب بن جعفر از استادانی چون موسی بن یعقوب زمعی روایت کرده است. عبارت «رَوَى عَن» به معنای «روایت کرده از» میباشد. در منابع آمده: «رَوَى عَن: موسى بْن يعقوب الزمعي (ص)» که علامت (ص) نشان دهنده صحت سند یا قوت حدیث نیست بلکه احتمالاً رمز نسخه پردازان است.[۴]
وی از طریق: موسی بن یعقوب زمعی ← مهاجر بن مسمار ← عائشة بنت سعد ← پدرش سعد بن أبی وقاص، درباره فضیلت علی بن أبی طالب حدیث نقل کرده است.[۵]
شاگردان
تنها راویای که از یعقوب بن جعفر حدیث نقل کرده، محمد بن یحیی بن أبی عمر عدنی است. عبارت «رَوَى عَنهُ» یعنی «از وی روایت کرده است». منابع تصریح دارند: «رَوَى عَنه: مُحَمَّد بْن يَحْيَى بْن أَبي عُمَر العدني (ص)».[۶]
نسائی (احمد بن شعیب نسائی، متوفای 303 قمری) از یعقوب بن جعفر در کتاب خود به نام «الخصائص» (خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب علیه السلام) حدیث نقل کرده است. عبارت «روى له النَّسَائي فِي الخصائص» نشان میدهد که نسائی در این کتاب از طریق وی روایت دارد.[۷]
جمعبندی
بر اساس سه منبع اصلی رجالی:
- حافظ مزّی صرفاً به ذکر طرق روایی یعقوب بن جعفر پرداخته و اشاراتی به جرح یا تعدیل او نکرده است. (مزّی، تهذیب الکمال)
- ابن حجر عسقلانی در «تهذیب التهذیب» نیز موضع ارزشگذاری مشخصی ارائه نداده است.
- اما در «تقریب التهذیب» او را در درجه «مقبول» جای داده که نشاندهنده حدیثی در مرتبه «حسن» است، نه «صحیح» و نه «ضعیف».
از آنجا که تنها راوی او محمد بن یحیی بن ابیعمر عدنی بوده و نسائی نیز در «الخصائص» از طریق او حدیثی در فضیلت علی بن ابیطالب علیه السلام نقل کرده، این راوی در زمره راویان فرعی و متوسط به شمار میرود. در مجموع، نظر نهایی بر «مقبولیت» اوست، هرچند توثیق قوی یا تضعیف شدیدی درباره وی دیده نمیشود.
روايت حديث غدير[۸]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده يعقوب بن جعفر بن ابى كثير انصارى مدنى است. ابن کثیر در تاريخش حديث غدير را با اشاره به ماجراى غدير از يعقوب بن جعفر بن ابى كثير نقل كرده است.[۹]
ابن حجر و خزرجى[۱۰]: او را توثيق كرده است. وى از موسى بن يعقوب زمعى روايت كرده، و نسایی در«الخصائص» و محمد بن يحيى بن ابى عمر از وى روایت كرده است.
پانویس
- ↑ تهذیب الکمال فی أسماء الرجال، ج 32، ص 317؛ تهذیب التهذیب، ج 11، ص 382
- ↑ تقریب التهذیب، ص 607، ترجمه 7814
- ↑ تهذیب التهذیب، ج 11، ص 382
- ↑ تهذیب الکمال، ج 32، ص 317
- ↑ تهذیب الکمال، ج 32، ص 317
- ↑ تهذیب الکمال، ج 32، ص 317؛ تهذیب التهذیب، ج 11، ص 382
- ↑ تهذیب الکمال، ج 32، ص 317
- ↑ چكيده عبقات الانوار (حديث غدير): ص ۲۱۵.
- ↑ تاريخ ابن كثير: ج ۵ ص ۲۱۲.
- ↑ تقريب التهذيب: ج ۲ ص ۳۷۵. تهذيب التهذيب: ج ۱۱ ص ۳۸۲. خلاصة التذهيب: ج ۳ ص ۱۸۱.