سعید بن منصور خراسانی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوعثمان سعید بن منصور بن شعبه خراسانی بلخی |
| سرشناسی | محدث، حافظ و مفسر |
| تولد | حدود ۱۳۷ قمری، جوزجان |
| وفات | ۲۲۷ قمری، مکه |
| محل دفن | مکه |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | عبدالله بن مبارک، سفیان بن عیینه، مالک بن انس، لیث بن سعد، فضیل بن عیاض |
| شاگردان | احمد بن حنبل، ابوثور کلبی، ابراهیم بن خالد کلبی |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، تفسیر، تألیف |
| علت شهرت | تألیف کتاب «السنن» و «التفسیر» |
ابوعثمان سعید بن منصور خراسانی (ح. ۱۳۷–۲۲۷ق)، محدث و حافظ برجستهٔ اهل سنت و صاحب کتاب معروف «السنن» است. وی برای فراگیری حدیث سفرهای گستردهای کرد و نزد علمای بسیاری شاگردی نمود و سرانجام در مکه درگذشت.
زندگینامه
ابوعثمان سعید بن منصور بن شعبه، محدث، حافظ، مفسر و صاحب کتاب «السنن»، با نسبهای گوناگون چون «خراسانی»، «نیشابوری»، «جوزجانی»، «بلخی» و «مروزی» شناخته میشود. وی در حدود سال ۱۳۷ قمری در جوزجان (شهری میان مروالرود و بلخ) زاده شد.[۱]
او همراه خانواده به بلخ کوچید و در آنجا پرورش یافت. سپس برای فراگیری علوم و گردآوری حدیث به سرزمینهای گستردهای از جمله خراسان، حجاز، عراق، مصر، جزیره و شام سفر کرد.[۲] سرانجام در مکه اقامت گزید و تا پایان عمر در آنجا ماند.[۳]
وی در شهرهای مختلف از محضر شمار زیادی از عالمان بهره برد که از جمله آنان عبارتند از: عبدالله بن مبارک، جریر بن عبدالحمید، سفیان بن عیینه، مالک بن انس، لیث بن سعد، فضیل بن عیاض، هشیم بن بشیر، ولید بن مسلم، اسماعیل بن عیاش، فلیح بن سلیمان، حفص بن میسره و دیگران.[۴]
محدثان و راویان بسیاری از او روایت کردهاند، از جمله: احمد بن حنبل، ابوثور کلبی، ابراهیم بن خالد کلبی، احمد بن محمد بن صلت بغدادی، احمد بن منصور رمادی و دیگران.[۵]
رجالنویسان اهل سنت او را محدثی ثقه و حافظ دههزار حدیث دانستهاند.[۶]
وی در سال ۲۲۷ قمری در مکه درگذشت، در حالی که بیش از هشتاد یا نود سال داشت.[۷]
تألیفات
آثار به جا مانده از او عبارتند از:
روایت حدیث غدیر[۱۱]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده سعید بن منصور بن شعبه خراسانی، ابوعثمان (م ۲۲۷ ق) است.[۱۲] علی متّقی حدیث غدیر را در «کنز العمّال» از سعید بن منصور نقل کرده است.[۱۳] سیوطی و ذهبی و ابن حجر:[۱۴] او را توثیق کردهاند.
او از مالک و لیث و فلیح بن سلیمان و ابوعوانه و ابن عُیَینه و حمّاد بن زید و شریک و… روایت کرده، و بخاری و مسلم و ابوداوود و احمد و ابوثور و ابوبکر اثرم و کدیمی و ابوزُرعه و ابوحاتم و دیگران از او روایت کردهاند. احمد و ابوحاتِم او را ستوده و از اهل دقت و حدیث دانستهاند.
پانویس
- ↑ ابنحبان، محمد بن حبان، الثقات، ج۸، ص۲۶۸؛ بخاری، اسماعیل بن ابراهیم، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۵۱۶
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۱۸۵
- ↑ ابنسعد بغدادی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ص۵۰۲
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، میزان الاعتدال، ج۲، ص۱۵۹؛ ابنابیحاتم رازی، عبدالرحمن بن محمد، الجرح و التعدیل، ج۴، ص۶۸
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، تذکرة الحفاظ، ج۲، ص۵
- ↑ صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۵، ص۱۶۳؛ سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر، طبقات الحفاظ، ص۱۸۲
- ↑ ذهبی، محمد بن احمد، العبر فی خبر من غبر، ج۱، ص۳۱۴؛ یافعی، عبدالله بن اسعد، مرآة الجنان، ج۲، ص۷۱
- ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۹
- ↑ حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون، ج۲، ص۱۰۰۷
- ↑ ابنکثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج۱۰، ص۲۹۹
- ↑ چکیده عبقات الانوار (حدیث غدیر): ص ۲۱۹.
- ↑ دانشنامه غدیر، ج ۱۱، ص ۲۹۹.
- ↑ کنز العمّال: ج ۱۱ ص ۶۰۹، ۶۱۰.
- ↑ طبقات الحفّاظ: ص ۱۷۹. الکاشف: ج ۱ ص ۲۷۳. تقریب التهذیب: ج ۱ ص ۳۰۶.