طلحة بن یحیی تَیمی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | طلحة بن یحیی بن طلحة بن عبیدالله التیمی القرشی |
| سرشناسی | راوی حدیث و از تابعین (طبقه ششم)، نواده طلحة بن عبیدالله صحابی |
| تولد | ۶۱ هجری قمری |
| وفات | بین سالهای ۱۴۶ تا ۱۴۸ هجری قمری |
| خویشان سرشناس | پدربزرگ: طلحة بن عبیدالله (صحابی معروف) مادر: أم أبان بنت أبی موسی الأشعری، عمه: عائشة بنت طلحة (از راویان حدیث) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | عِیسَی بن طَلْحَة وعبید الله بن عبدالله بن عتبَة و… |
| شاگردان | عَبدة بن سُلَیْمَان وَالثَّوْری ووکیع وَیحیی بن سعید و… |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | روایت حدیث |
| علت شهرت | راوی مورد اختلاف نظر ائمه جرح و تعدیل، و انتساب به خاندان بنی تیم قریش |
طلحة بن یحیی بن طلحة التیمی القرشی (۶۱ - حدود ۱۴۶ هـ. ق) منسوب به خاندان بنی تیم قریش. وی اصالتاً مدنی و ساکن کوفه بود. او از نوادگان طلحة بن عبیدالله، صحابی مشهور پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله است. مادرش ام أبان، دختر ابوموسی اشعری بود. وی از خاندانی اهل علم و حدیث برخاسته بود؛ عموها و پسرعموهایش از راویان حدیث محسوب میشدند.[۱]
جایگاه راوی
وی در سال ۶۱ هجری قمری متولد شد.[۲] درباره سال وفات او اختلاف نظر وجود دارد. بیشتر منابع سال ۱۴۶ هجری را ذکر کردهاند، اما اقوال دیگری مانند ۱۴۷ و ۱۴۸ هجری نیز نقل شده است. ابن حبان ضمن ذکر وفات در سال ۱۴۶، دیدار او با عبدالله بن عمر را — اگرچه غیرقطی — نقل کرده است.[۳]
نظر علمای جرح و تعدیل درباره طلحة بن یحیی متفاوت است و او را میتوان نمونهای از راویان «مختلف فیه» دانست.
الف) قائلان به وثاقت یا قبول روایت وی:
- توثیق صریح: گروهی از ائمه او را به صراحت توثیق کردهاند:
- قبول و توصیف به صلاحیت: بسیاری دیگر اگرچه لفظ توثیق صریح به کار نبردهاند، اما روایات او را قابل قبول دانستهاند:
- ابوحاتم الرازی: «صالح الحدیث، حسن الحدیث، صحیح الحدیث».[۹]
- ابو زرعة الرازی و النسائی: «صالح».[۱۰]
- ابوداوود السجستانی: «لَیْسَ بِهِ بَأْسٌ» (مشکلی ندارد).[۱۱]
- محمد بن سعد: «کان ثقة، وله أحادیث صالحة».[۱۲]
- ابن عدی: پس از بررسی روایاتش نتیجه گرفت: «روی عنه الثقات، وما بروایاته عندی بأس».[۱۳]
- ابن حبان: او را در کتاب «الثقات» خود آورده است.[۱۴]
در مقابل، برخی از منتقدان سختگیر به ضعف وی اشاره کردهاند:
- بخاری: او را «منکر الحدیث» دانسته و مثال زده که حدیث «الغسل یوم الجمعة واجب» را به طریق منکر از عروه از عائشة روایت کرده است.[۱۵]
- یحیی بن سعید القطان: «لم یکن بالقوی» (قوی نبود) و عمرو بن عثمان را بر او ترجیح داد.[۱۶]
- الساجی: «صدوق، لم یکن بالقوی».[۱۷]
- یعقوب بن سفیان الفسوی و ابن عساکر: با اینکه او را شریف و بیاشکال خواندهاند، اما در عین حال حدیثش را «لِین» توصیف کردهاند.[۱۸]
- ابن حجر عسقلانی: نظر نهایی و مشهور را در جمعبندی آراء چنین بیان میکند: «صدوق یخطئ».[۱۹]
روایت حدیث غدیر[۲۰]
یکی از علما و بزرگان اهل سنت که حدیث غدیر را نقل کرده طلحة بن یحیی بن طلحة بن عبیداللَّه تَیمی کوفی (م ۱۴۸ ق) است. حافظ عاصمی در کتاب «زین الفتی فی شرح سورة هل أتی» حدیث غدیر را از طلحة بن یحیی نقل کرده است.[۲۱] ذهبی و ابن حجر:[۲۲] جماعتی طلحة بن یحیی را توثیق کردهاند. در صحاح ششگانه از وی روایت کردهاند.
پانویس
- ↑ ابن سعد، به نقل از إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۸۶؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۱۳، ص۴۴۱
- ↑ مزی، تهذیب الکمال، ج۱۳، ص۴۴۱
- ↑ ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۴۸۷؛ همو، به نقل از إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۸۶
- ↑ الکامل فی الضعفاء لابن عدی، ج۵، ص۱۷۹؛ تهذیب الکمال، ج۱۳، ص۴۴۱
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۲۴۴؛ الجرح والتعدیل، ج۴، ص۴۷۷
- ↑ إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۸۶
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۲۴۴
- ↑ إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۸۶
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۳، ص۴۴۱؛ الجرح والتعدیل، ج۴، ص۴۷۷
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۲۴۴
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۲۴۴
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۲، ص۲۴۴
- ↑ الکامل فی الضعفاء، ج۵، ص۱۷۹
- ↑ الثقات، ج۶، ص۴۸۷
- ↑ الکامل فی الضعفاء، ج۵، ص۱۷۹؛ تهذیب الکمال، ج۱۳، ص۴۴۱
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۳، ص۴۴۱؛ الجرح والتعدیل، ج۴، ص۴۷۷
- ↑ إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۸۶
- ↑ إکمال تهذیب الکمال، ج۷، ص۸۶
- ↑ تقریب التهذیب، ج۱، ص۴۶۵
- ↑ چکیده عبقات الانوار (حدیث غدیر): ص ۲۰۶.
- ↑ زین الفتی فی شرح سورة هل أتی (مخطوط).
- ↑ الکاشف: ج ۲ ص ۴۵. تقریب التهذیب: ج ۱ ص ۳۸۰. صفی الدین خزرجی نیز شرح حال وی را نوشته است: خلاصة تذهیب الکمال: ص ۱۵۳.