عبدالرحمن بن سابط جمحی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عبدالرحمن بن عبدالله بن سابط جمحی مکی |
| سرشناسی | از تابعین |
| وفات | ۱۱۸ق |
| خویشان سرشناس | خاندان جمحی مکی |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث و فقه |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
عبدالرحمن بن سابط جُمَحی (درگذشت: ۱۱۸ق) از جمله تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. نسایی در خصائص و ابنماجه در سنن و ابنکثیر در البدایة و النهایة حدیث غدیر را از عبدالرحمن بن سابط نقل کردهاند.
بهنقل از منابع، عبدالرحمن بن سابط یکی از تابعین مشهور و از فقهای اهل مکه که از طبقه سوم تابعین بهشمار رفته است. افزون بر جایگاه حدیثی، از فقهای برجسته اهل مکه و اصحاب ابنعباس شمرده شده است. زبیر بن بکار نیز او را فقیه دانسته است. ابنحبان او را در کتاب الثقات آورده و نقل میکند که از جماعتی از صحابه روایت کرده است. ابوزرعه رازی، یحیی بن معین، عجلی، نسائی، یعقوب بن سفیان، دارقطنی و دیگران همگی او را ثقه دانستهاند.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
عبدالرحمن (بن عبدالله) سابط جمحی از جمله تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است.[۱] نسایی در خصائص[۲] و ابنماجه در سنن[۳] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۴] حدیث غدیر را از عبدالرحمن بن سابط نقل کردهاند.
ابنکثیر در البدایة و النهایة این حدیث را چنین نقل کرده است: «عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَابِطٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِی وَقَّاصٍ قَالَ: قَدِمَ مُعَاوِیَةُ فِی بَعْضِ حِجَّاتِهِ فَأَتَاهُ سَعْدُ بْنُ أَبِی وَقَّاصٍ فَذَکَرُوا عَلِیًّا علیه السلام فَقَالَ سَعْدُ: لَهُ ثَلَاثَ خِصَالٍ لَأَنْ تَکُونَ لِی وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ أَحَبُّ إِلَیَّ مِنَ الدُّنْیَا وَمَا فِیهَا. سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَآله وسَلَّمَ یَقُولُ «مَنْ کُنْتُ مَوْلَاهُ فِعَلِیٌّ مَوْلَاهُ، وَسَمِعْتُهُ یَقُولُ: لَأُعْطِیَنَّ الرَّایَةَ غَدًا رَجُلًا یُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ ویحبه اللَّهَ وَرَسُولَهُ، وَسَمِعْتُهُ یَقُولُ: أَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَی إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِیَّ بعدی؛ از عبدالرحمن بن سابط، از سعد بن ابیوقاص روایت شده که گفت: در یکی از حجهای معاویه، او وارد مکه شد و سعد بن ابیوقاص نزد او آمد. درباره علی علیهالسلام سخن گفتند. سعد گفت: علی علیه السلام سه ویژگی دارد که اگر یکی از آنها برای من بود، برایم از دنیا و هر آنچه در آن است محبوبتر بود. شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: هر کس من مولای او هستم، علی نیز مولای اوست. و شنیدم که فرمود: فردا پرچم را به مردی خواهم داد که خدا و پیامبرش را دوست دارد و خدا و پیامبرش نیز او را دوست دارند. و شنیدم که فرمود: تو نسبت به من همانند هارون نسبت به موسی هستی، جز آنکه پس از من پیامبری نیست».[۵]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، عبدالرحمن بن سابط جمحی مکی قرشی (درگذشت: ۱۱۸ق)، یکی از تابعین مشهور و از فقهای اهل مکه[۶] که از طبقه سوم تابعین بهشمار رفته[۷]و در میان اهل حدیث، به وثاقت و کثرت ارسال (یعنی نقل حدیث بدون واسطه از پیامبر یا صحابه بدون اثبات ملاقات) معروف است.[۸] عبدالرحمن بن سابط افزون بر جایگاه حدیثی، از فقهای برجسته اهل مکه و اصحاب ابنعباس شمرده میشود: هیثم بن عدی از عبدالله بن عیاش نقل میکند که او از فقیهان بزرگ اصحاب ابنعباس بوده است.[۹] زبیر بن بکار نیز او را فقیه دانسته است.[۱۰]
علمای رجالنگار درباره وثاقت عبدالرحمن بن سابط چنین نوشتهاند:
- ابنحبان او را در کتاب الثقات آورده و نقل میکند که از جماعتی از صحابه روایت کرده است.[۱۱]
- ابن حجر عسقلانی او را ثقه دانسته و تأکید دارد که وی بسیار ارسال میکند و شنیدن او از صحابه ثابت نیست.[۱۲]
- شمسالدین ذهبی او را فقیه ثقه و دارای مراسیل میداند.[۱۳]
- ابوزرعه رازی، یحیی بن معین، عجلی، نسائی، یعقوب بن سفیان، دارقطنی و دیگران همگی او را ثقه دانستهاند.[۱۴]
- محمد بن سعد نیز اجماع بر وثاقت و کثرت حدیث او دارد.[۱۵]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۲۰۰؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۱؛ دانشنامه غدیر، ج۱۴، ص ۵۰۱.
- ↑ خصائص، ص۲۷.
- ↑ سنن ابنماجه، ج۱، ص۴۵.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۷، ص۳۴۰.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۷، ص۳۴۰.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۷، ص۱۲۳؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۱۸۰–۱۸۱؛ الإصابة، ج۵، ص۱۷۵–۱۷۶.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۳۴۰.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۱۸۰–۱۸۱؛ الکاشف، ج۱، ص۶۲۸.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۷، ص۱۲۳؛ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۱۸۰–۱۸۱.
- ↑ الإصابة، ج۸، ص۱۷۶.
- ↑ الثقات، ج۵، ص۹۲–۹۳.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۶، ص۱۸۰–۱۸۱؛ تقریب التهذیب، ص۳۴۰.
- ↑ الکاشف، ج۱، ص۶۲۸.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۷، ص۱۲۳؛ الجرح و التعدیل، ج۵، ص۲۴۰؛ الإصابة، ج۵، ص۱۷۵–۱۷۶.
- ↑ تهذیب الکمال، جلد۱۷، صفحه۱۲۳؛ الإصابة، ج۵، ص۱۷۵–۱۷۶.
منابع
- الإصابة فی تمییز الصحابة؛ احمد بن علی (ابن حجر عسقلانی)، تحقیق: علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۵ق.
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- تهذیب التهذیب؛ ابنحجر احمد بن علی عسقلانی، بیروت: دار صادر، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- الثقات؛ محمد بن حبان (ابنحبان بستی)، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۹۳ق.
- الجرح و التعدیل؛ عبد الرحمن بن محمد تمیمی (ابن ابیحاتم رازی)، حیدرآباد دکن: طبعة مجلس دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۷۱ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب رضی الله عنه؛ احمد بن علی نسائی، تحقیق: دانی بن منیر آل زهوی، بیروت: المکتبة العصریة، ۱۴۲۴ق.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- سنن ابنماجه؛ أبوعبدالله محمد بن یزید قزوینی (ابنماجه)، تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی، بیجا: دار إحیاء الکتب العربیة، بیتا.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة؛ شمسالدین محمد بن أحمد ذهبی، تحقیق: محمد عوامة أحمد و محمد نمر الخطیب، جده: دار القبلة للثقافة الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.