عمرو بن میمون اودی
عمرو بن میمون اَودی (درگذشت: ۷۵ق) از بزرگان تابعین اهل کوفه برشمرده شده که هم حدیث غدیر را در ماجرای احتجاج ابنعباس به این حدیث نقل کرده و خود به این حدیث احتجاج کرده است.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوعبدالله عمرو بن میمون أودی |
| وفات | ۷۵ق |
| اطلاعات علمی | |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
روایت او از حدیث غدیر در احتجاجی که از زبان ابنعباس نقل شده در منابعی چند نقل شده است؛ از جمله: خصائص نوشتهٔ نسائی، مسند نوشتهٔ احمد بن حنبل، مستدرک نوشتهٔ حاکم نیشابوری، مناقب نوشتهٔ خوارزمی، الریاض النضره و ذخائر العقبی نوشتهٔ محبالدین طبری.
بهنقل از منابع، ابوعبدالله عمرو بن میمون اودی دوران جاهلیت را درک کرد، اما پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را ندید و از جمله کسانی است که اسلام را در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله پذیرفت. وی از صحابه بزرگی همچون خزیمه بن ثابت، ربیع بن خثیم، سعد بن ابیوقاص روایت نقل کرده و شاگردانی چون ابراهیم بن یزید تیمی و حصین بن عبدالرحمن داشته است. شمسالدین ذهبی و ابنحجر عسقلانی او را توثیق کردهاند.
جایگاه: نقل و اتمام حجت با حدیث غدیر
عمرو بن میمون اودی (درگذشت: ۷۵ق) از بزرگان تابعین اهل کوفه برشمرده شده که هم حدیث غدیر را در ماجرای احتجاج ابنعباس به این حدیث نقل کرده و خود به این حدیث احتجاج کرده است.[۱]
روایت او از حدیث غدیر در احتجاجی که از زبان ابنعباس نقل شده در منابعی چند نقل شده است؛ از جمله: خصائص نوشتهٔ نسائی،[۲] مسند نوشتهٔ احمد بن حنبل،[۳] مستدرک نوشتهٔ حاکم نیشابوری،[۴] مناقب نوشتهٔ خوارزمی،[۵] الریاض النضره[۶] و ذخائر العقبی[۷] نوشتهٔ محبالدین طبری،[۸] فرائد السمطین نوشتهٔ حموینی،[۹] البدایة و النهایة نوشتهٔ ابنکثیر،[۱۰] مجمع الزوائد نوشتهٔ هیثمی،[۱۱] کفایة الطالب نوشتهٔ گنجی شافعی،[۱۲] الاصابة نوشتهٔ ابنحجر عسقلانی.[۱۳]
اتمام حجت با حدیث غدیر
در منابع اتمام حجت عمرو بن میمون اودی با حدیث غدیر چنین نقل شده است: مفتی و قاضی کوفه شریک بن عبداللّه نخعی از ابو اسحاق سبیعی، از عمرو بن میمون اودی روایت کرده گوید: در محضر عمرو از علی بن ابیطالب علیه السلام سخن بهمیان آمد. گفت: گروهی به آن جناب ناسزا میگویند، این گروه آتشگیره جهنم هستند. من از جمعی از اصحاب محمّد صلی الله علیه و آله، از جمله حذیفة بن یمان و کعب بن عجره شنیدم که هریک از آنها میگفت: به علی علیه السلام موهبتهای بزرگی اعطا شده که به هیچ بشری داده نشده است. او همسر فاطمه سلام الله علیها بزرگسرور بانوان دوجهان است. مانند چنین بانویی که دیده؟ یا که شنیده که کسی از پیشینیان و پسینیان با بانویی چون او ازدواج کرده باشد؟ او پدر حسن و حسین علیهما السلام است که سرور جوانان اهل بهشتند. ای مردم! کیست که او را همانند آن دو فرزند بوده باشد. و رسول خدا صلی الله علیه و آله پدرهمسر اوست و او وصی رسول خدا صلی الله علیه و آله در میان خاندان و زنان اوست. تمام درهایی که از حجرههای اصحاب و کسان پیغمبر صلی الله علیه و آله به مسجد باز میشد، بسته و مسدود گردید، جز در حجره او. او کسی است که در جنگ خیبر پرچم را به دست گرفت و در قلعه خیبر را به تنهایی از جا کند، در حالی که دچار درد چشم بود و رسول خدا صلی الله علیه و آله آب دهان مبارکش را به چشمان او زد و بهبودی یافت، به طوری که بعد از آن دیگر بیماری چشم عارضش نشد، و بعد از آن روز هیچ گرمی و سردی در آن جناب مؤثر نیفتاد. او صاحب روز غدیر است، زیرا رسول خدا صلی الله علیه و آله در آن روز تصریح به نام او کرد و امّت را به ولایت او ملزم ساخت و اهمیّت و عظمت او را شناساند و جایگاه او را برای همگان بیان داشت و خطاب به مردم فرمود: کیست سزاوارتر به شما از خودتان؟ گفتند: خدا و رسولش داناترند. فرمود: هرکس من مولای اویم، پس علی مولای اوست.[۱۴]
گفته شده در این حدیث اقتباس آیه به صورت سؤالی است که پاسخ آن آیه را مجسم میکند؛ حضرت میپرسد: اولی به نفس شما کیست؟ وقتی میگویند: «خدا و رسول»، مجموع این پرسش و پاسخ تداعی آیه 
النَّبِیُّ أَوْلَیٰ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ؛ پیامبر به مؤمنان از خودشان سزاوارتر [و نزدیکتر] است
(احزاب:۶) را مینماید که بدین صورت در کلام حضرت تضمین شده است. نکته بسیار جالبی که در این حدیث به چشم میخورد «فاء» نتیجه در «فَمَنْ کُنْتُ مَوْلاهُ…» است، که برای استحکام بخشیدن به ارتباط ولایت امیرالمؤمنین علیه السلام با ولایت خدا و پیامبر صلی الله علیه وآله است؛ یعنی اکنون که قبول دارید خدا و رسول صاحب اختیار شما هستند، پس دنباله این اعتقاد را قطع نکنید که علی پس از من صاحب اختیار شماست.[۱۵]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، ابوعبدالله عمرو بن میمون اودی از بزرگان تابعین و اهل کوفه بود که اصلش به قبیله اَود از مذحج بازمیگشت. او دوران جاهلیت را درک کرد، اما پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله را ندید و از جمله کسانی است که اسلام را در زمان حیات پیامبر صلی الله علیه و آله پذیرفت. وی از صحابه بزرگی همچون خزیمه بن ثابت، ربیع بن خثیم، سعد بن ابیوقاص روایت نقل کرده و شاگردانی چون ابراهیم بن یزید تیمی و حصین بن عبدالرحمن داشته است.[۱۶]
بر اساس منابع، از ویژگیهای بارز عمرو بن میمون اودی، عبادت و ذکر فراوان بود و نقل شده که شصت یا حتی صد بار حج و عمره انجام داده است. او مدتی با معاذ بن جبل در یمن و سپس شام همراه بود و پس از وفات معاذ، نزد عبدالله بن مسعود رفت و از محضر او بهره برد. از سخنان عبدالله بن مسعود که عمرو نقل میکند، اهمیت جماعت و پیروی از حق حتی در زمان فساد جماعت است. از رویدادهای جالب زندگی او، داستانی است که در جاهلیت شاهد سنگسارشدن یک میمون توسط سایر میمونها به اتهام زنا بوده است.[۱۷]
شمسالدین ذهبی[۱۸] و ابنحجر عسقلانی[۱۹] او را توثیق کردهاند.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۱۶۰؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۶.
- ↑ خصائص، ص۳۶–۳۸.
- ↑ مسند احمد، ج۵، ص۱۷۸–۱۸۰.
- ↑ المستدرک، ج۳، ص۱۴۳–۱۴۴.
- ↑ المناقب للخوارزمی، ص۱۲۶–۱۲۸.
- ↑ الریاض النضرة، ج۳، ص۱۷۴–۱۷۵.
- ↑ ذخائر العقبی، ص۸۶–۸۸.
- ↑ الریاض النضرة، ج۳، ص۱۷۴–۱۷۵.
- ↑ فرائد السمطین، ج۱، ص۳۲۷–۳۲۹.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۷، ص۳۳۷–۳۳۸.
- ↑ مجمع الزوائد، ج۹، ص۱۰۹–۱۱۰.
- ↑ کفایة الطالب، ج۱، ص۳۷۰–۳۷۲.
- ↑ الاصابة، ج۴، ص۴۶۶–۴۶۸.
- ↑ بحار الانوار، ج۴۰، ص۶۸–۶۹، ح۱۰۴؛ اثبات الهداة، ج۳ ص۹۱–۹۲، ح۳۵۸.
- ↑ غدیر در قرآن، ج۲، ص۱۰۹؛ چهارده قرن با غدیر، ص۱۰۵؛ اسرار غدیر، ص۲۹۲.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۲، ص۲۶۱–۲۶۷.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۲، ص۲۶۱–۲۶۷.
- ↑ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۵۲.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۴۲۷.
منابع
- إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات؛ محمد بن حسن حر عاملی، تحقیق: علاءالدین اعلمی، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۲۵ق.
- اسرار غدیر؛ محمدباقر انصاری، تهران: نشر تک، ۱۳۸۴ش.
- الإصابة فی تمییز الصحابة؛ احمد بن علی (ابن حجر عسقلانی)، تحقیق: علی محمد معوض و عادل احمد عبدالموجود، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۵ق.
- بحارالانوار الجامعة لدرر اخبار الائمة الاطهار؛ محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تذکرة الحفاظ؛ شمسالدین محمد بن أحمد ذهبی، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- چهارده قرن با غدیر (اتمام حجتها، بحثهای علمی، مناظرات، میراث مکتوب، شعر و ادب، یادگارها و یادبودها)؛ محمدباقر انصاری، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۷۹ش.
- خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب رضی الله عنه؛ احمد بن علی نسائی، تحقیق: دانی بن منیر آل زهوی، بیروت: المکتبة العصریة، ۱۴۲۴ق.
- ذخائر العقبی فی مناقب ذویالقربی؛ محبالدین احمد بن عبدالله طبری، قاهره: مکتبة القدسی، ۱۳۵۶ق.
- الریاض النضرة فی مناقب العشرة؛ محبالدین احمد بن عبدالله طبری، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۴ق.
- غدیر در قرآن، قرآن در غدیر؛ محمدباقر انصاری، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۸۷ش.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- * فرائد السمطین؛ ابراهیم بن محمد حموی جوینی، تحقیق: محمدباقر محمودی، بیروت: مؤسسة المحمودی، ۱۳۹۸ق.
- کفایة الطالب فی مناقب علی بن أبی طالب علیه السلام؛ محمد بن یوسف گنجی شافعی، تحقیق: محمدهادی امینی، تهران: دار إحیاء تراث أهل البیت علیهم السلام، ۱۴۰۴ق.
- مجمع الزوائد و منبع الفوائد؛ علی بن ابوبکر هیثمی، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۸ق.
- المستدرک علی الصحیحین فی الحدیث؛ محمد بن علی حاکم نیشابوری، تحقیق: مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۱ق.
- مسند أحمد؛ أحمد بن محمد بن حنبل شیبانی، تحقیق: شعیب الأرنؤوط و عادل مرشد، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۲۱ق.
- المناقب؛ موفق بن احمد بکری مکی حنفی خوارزمی، تحقیق: مالک محمودی، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۱ق.