عیسی بن طلحه تمیمی
عیسی بن طلحهٔ بن تمیمی (درگذشت: ۱۰۰ق) یکی از تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. ابنعساکر در تاریخ دمشق و عاصمی در زین الفتیحدیث غدیر را از او نقل کردهاند.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | عیسی بن طلحة بن عبیدالله بن عثمان بن عمرو بن کعب بن سعد بن تیم بن مره بن کعب بن لؤی بن غالب قرشی تمیمی |
| سرشناسی | از تابعین |
| وفات | حدود سال ۱۰۰ق |
| محل دفن | مدینه |
| خویشان سرشناس | طلحة بن عبیدالله (پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث و ادب |
| علت شهرت | ناقل حدیث غدیر |
عیسی بن طلحه از جمله راویان حدیث دانسته شده که از عبدالله بن عمرو بن عاص، معاویه، ابوهریره و پدرش طلحة بن عبیدالله روایت نقل کرده است. زهری، طلحة بن یحیی، محمد بن ابراهیم تیمی و دیگران از او روایت کردهاند. روایات او بیشتر در زمینه علم و موعظه بوده است.
ابن سعد کاتب واقدی عیسی بن طلحه را کثیر الحدیث و ثقه برشمرده است. همچنین، بهنقل از یوسف بن عبدالرحمن مزی، یحیی بن معین، نسائی و عجلی او را توثیق کردهاند.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
عیسی بن طلحة بن عبیدالله تمیمی یکی از تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است.[۱] ابنعساکر در تاریخ دمشق[۲] و عاصمی در زین الفتی[۳]حدیث غدیر را از عیسی بن طلحة بن عبیدالله تمیمی نقل کردهاند:
«قال: حدّثنا عبد اللّه بن زياد المقرئ قال: حدّثنا أبي قال: حدّثنا حفص بن عمر العمري قال: حدّثنا غياث بن إبراهيم؛ عن طلحة بن يحيى عن عمّه عيسى: عن طلحة بن عبيد اللّه أنّ النبيّ صلى اللّه عليه و سلم قال: من كنت مولاه فعليّ مولاه؛ طلحة بن یحیی از عمویش عیسی بن طلحه و او از طلحة بن عبیدالله: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: هر که من مولای اویم، پس علی مولای اوست».[۴]
شخصیت و وثاقت
ابومحمد عیسی بن طلحة بن عبیدالله بن عثمان بن عمرو بن کعب بن سعد بن تیم بن مره بن کعب بن لؤی بن غالب، از خاندان بزرگ قریش و از بزرگان تابعین بود که در مدینه میزیست. مادرش سعدی، دختر عوف بن خارجه بن سنان از قبیله مره بود. او فرزندانی به نامهای یحیی، محمد و عیسی داشته است.[۵]
عیسی بن طلحه از جمله راویان حدیث دانسته شده که از عبدالله بن عمرو بن عاص، معاویه، ابوهریره و پدرش طلحة بن عبیدالله روایت نقل کرده است. زهری، طلحة بن یحیی، محمد بن ابراهیم تیمی و دیگران از او روایت کردهاند. روایات او بیشتر در زمینه علم و موعظه بوده است.[۶]
عیسی بن طلحة به بردباری، فروتنی و بزرگواری شهرت داشت و از اشراف قریش بهشمار میرفت. او دوست نزدیک عروة بن زبیر بود و در ماجرایی که عروه پای خود را از دست داد، با سخنان دلگرمکننده و حکیمانهاش او را تسلی داد. او در پاسخ به اینکه بردباری چیست، گفته است: بردباری همان فروتنی است.[۷]
همچنین، نقل شده که عیسی بن طلحة در میان اهل ادب و شعر نیز جایگاه داشت و در محفلی شعری درباره عشق و دلباختگی شعری خواند که باعث شادمانی و تحسین حاضران شد. نقل شده که در حدود سال ۱۰۰ق در دوران حکومت عمر بن عبدالعزیز اموی درگذشته است.[۸]
ابن سعد کاتب واقدی عیسی بن طلحه را کثیر الحدیث و ثقه برشمرده است.[۹] همچنین، بهنقل از یوسف بن عبدالرحمن مزی، یحیی بن معین، نسائی و عجلی او را توثیق کردهاند.[۱۰]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۱۶۰؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۷.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۲۲۳.
- ↑ العسل المصفی، ج۲، ص۲۶۴.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۴۲، ص۲۲۳؛ العسل المصفی، ج۲، ص۲۶۴.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص۱۲۵.
- ↑ تاریخ الإسلام، ج۶، ص۴۴۸.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۲، ص۶۱۶–۶۱۷.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۲، ص۶۱۶–۶۱۷.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص۱۲۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۲، ص۶۱۶.
منابع
- تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام؛ محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: عمر عبدالسلام تدمری، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۰۹ق.
- تاریخ مدینة دمشق؛ علی بن حسن شافعی (ابنعساکر)، تحقیق: علی شیری، بیروت: دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- العسل المصفی من تهذیب زین الفتی فی شرح سورة هل أتی؛ احمد بن محمد عاصمی، محمدباقر محمودی، قم: مجمع إحیای فرهنگ اسلامی، ۱۴۱۸ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.