محمدباقر انصاری

محمدباقر انصاری
اطلاعات فردی
نام کامل	محمدباقر انصاری خوئینی زنجانی
سرشناسی	پژوهشگر غدیر، نویسنده، مترجم و مصحح متون حدیثی
تولد	۲۲ بهمن ۱۳۳۹ش؛ ۲۵ شعبان ۱۳۸۰ق
محل تولد	قم
خویشان سرشناس	اسماعیل انصاری خوئینی، پدر؛ ابراهیم انصاری خوئینی، عمو؛ عبدالکریم آل‌اسحاق خوئینی، جد مادری؛ محمدصادق انصاری و محمد انصاری، برادران؛ محمدرضا انصاری، فرزند
اطلاعات علمی
تحصیلات	تحصیلات حوزوی در قم؛ دروس سطح و خارج فقه و اصول
استادان	اسماعیل انصاری خوئینی؛ ابراهیم انصاری خوئینی؛ حسین وحید خراسانی؛ مرتضی حائری یزدی؛ سید محمد روحانی؛ سید عبدالعزیز طباطبایی؛ سید احمد حسینی اشکوری
تألیفات	اسرار غدیر؛ غدیر در قرآن، قرآن در غدیر؛ چهارده قرن با غدیر؛ ژرفای غدیر؛ اسرار فدک؛ تصحیح کتاب سلیم بن قیس هلالی
مذهب	شیعه دوازده‌امامی
اطلاعات تکمیلی
زمینه فعالیت	غدیرپژوهی، تاریخ و حدیث اهل‌بیت، کتاب‌شناسی، تصحیح متون، ترجمه و آموزش
علت شهرت	پژوهش و تألیف درباره غدیر و تصحیح کتاب سلیم بن قیس

محمدباقر انصاری خوئینی زنجانی، زاده ۲۲ بهمن ۱۳۳۹ش در قم، نویسنده، مترجم و پژوهشگر شیعه در موضوع غدیر، تاریخ و حدیث اهل‌بیت است. تحقیق کتاب سلیم بن قیس هلالی، تألیف آثاری مانند اسرار غدیر و غدیر در قرآن، قرآن در غدیر و تدریس دوره‌های غدیرشناسی از فعالیت‌های اوست.

او فرزند اسماعیل انصاری خوئینی است. ترجمه اسرار آل محمد را با همکاری پدرش و تحقیق الیقین و التحصین را با همکاری برادرش محمدصادق انصاری انجام داده است.

در خودنوشت او در کتاب تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ۱۱۲ عنوان اثر معرفی شده که شامل تألیف، ترجمه، تحقیق ، فهرست‌نگاری، تقریرات درسی، نشریه و نوشته‌های چاپ‌نشده یا ناتمام است. او در تقسیم‌بندی موضوعی آثارش، ۴۲ عنوان را در گروه آثار غدیری قرار داده است.

زندگی‌نامه

اطلاعات تفصیلی زندگی محمدباقر انصاری در تألیفات خاندان انصاری خوئینی به صورت خودنوشت آمده است. گزارش‌های خانوادگی، مراحل تحصیل و فعالیت‌های شخصی او که به این کتاب ارجاع دارند، بر پایه همین روایت تنظیم شده‌اند.

تولد و خانواده

محمدباقر انصاری در ۲۲ بهمن ۱۳۳۹ش، برابر با ۲۵ شعبان ۱۳۸۰ق، در قم به دنیا آمد. پدرش اسماعیل انصاری خوئینی، نویسنده و گردآورنده آثار حدیثی و تاریخی، و مادرش بتول آل‌اسحاق بود. جد مادری او، عبدالکریم آل‌اسحاق خوئینی، از تحصیل‌کردگان نجف و شاگردان آخوند خراسانی معرفی شده است.

او در کودکی همراه خانواده به تهران رفت و تا نوجوانی در این شهر زندگی کرد. به روایت خود او، آموزش‌های دینی والدین و حضور در مجالس مذهبی، در شکل‌گیری گرایش‌های اعتقادی و مسیر فعالیت‌های آینده‌اش مؤثر بود.

تحصیلات مدرسه‌ای و مهاجرت به قم

انصاری پیش از ورود به مدرسه،قرائت قرآن را نزد مادرش آموخت. کلاس‌های اول و دوم ابتدایی را در مدرسه قدس، کلاس سوم را در مدرسه علوی و سال‌های بعد را در مدرسه اثناعشری تهران گذراند.

در پاییز ۱۳۵۳ش، پس از پایان کلاس دوم راهنمایی، همراه خانواده از تهران به قم رفت و تحصیل علوم دینی را آغاز کرد.

ازدواج و فرزندان

انصاری در سال ۱۳۶۴ش با دختر محمود ناصری اردبیلی مغانی ازدواج کرد. او در خودنوشتش از یک پسر و دو دختر یاد کرده است. نام فرزندانش در معرفی خاندان، محمدرضا، ریحانه و رضوانه آمده است.

تحصیلات حوزوی

مقدمات و سطح

انصاری پیش از مهاجرت به قم، مقداری از صرف و نحو را نزد پدرش فراگرفت و پس از استقرار در قم در سال ۱۳۵۳ش، آموزش حوزوی را ادامه داد. نخستین درس‌های او به صورت خصوصی نزد پدرش برگزار می‌شد.

او دوره سطح را حدود هفت سال دنبال کرد. در خودنوشت، علاوه بر پدر و عمویش، از استادان دیگری برای کتاب‌های مختلف نام برده شده است.

خارج فقه و اصول

انصاری پس از دوره سطح، بیش از ده سال در درس‌های خارج فقه و اصول شرکت کرد. استادان و موضوعات این درس‌ها عبارت بودند از:

• آیت الله حسین وحید خراسانی: مکاسب محرمه، اجاره، حجیت خبر واحد و برائت؛
• مرتضی حائری یزدی: نماز مسافر؛
• سید محمد روحانی: اشتقاق و اوامر.

او درس‌ها را به عربی می‌نوشت و سپس بازبینی می‌کرد. شش عنوان تقریرات فقه و اصول و یک عنوان تقریرات درس اعتقادات ابراهیم انصاری، در شمار آثار دست‌نویس او معرفی شده‌اند.

رجال و نسخه‌شناسی

انصاری در کنار دروس حوزه، به مطالعه علم رجال و کتاب‌شناسی پرداخت. او از مطالعه مقدمه تنقیح المقال و مقدمه معجم رجال الحدیث و آموزش نسخه‌شناسی نزد علامه سید عبدالعزیز طباطبایی و علامه سید احمد حسینی اشکوری یاد کرده است.

این آموزش‌ها در تحقیق کتاب سلیم بن قیس و دو اثر ابن‌طاووس، الیقین و التحصین، به کار گرفته شد. فهرست‌نگاری نسخه‌های کتابخانه شیخ علی حیدر و مستنسخات شیخ شیرمحمد همدانی نیز از فعالیت‌های او در این زمینه است.

فعالیت‌های پژوهشی

تحقیق کتاب سلیم بن قیس

از فعالیت‌های انصاری، تحقیق و انتشار متن عربی کتاب سلیم بن قیس هلالی است. به گزارش او، این کار در ادامه همکاری با پدرش در ترجمه فارسی کتاب شکل گرفت و بررسی نسخه‌ها و آماده‌سازی متن آن حدود دوازده سال ادامه یافت.

در این تحقیق، چهارده نسخه خطی مورد استفاده قرار گرفت. مجموعه سه‌جلدی شامل مقدمه پژوهشی، متن کتاب، تخریج روایات و فهرست‌هاست. چاپ نخست آن در سال ۱۳۷۳ش، برابر با ۱۴۱۵ق، توسط نشر الهادی در قم منتشر شد. نسخه‌ای تک‌جلدی باتلخیص مقدمه، در سال ۱۳۷۸ش انتشار یافت.

ترجمه فارسی کتاب با عنوان اسرار آل محمد، کاری مشترک میان محمدباقر انصاری و پدرش اسماعیل انصاری است و از تحقیق متن عربی آن جداست.

غدیرپژوهی

بخش مهمی از آثار انصاری به واقعه غدیر، خطبه غدیر، ارتباط قرآن و غدیر، احتجاج به حدیث غدیر و روش‌های تبلیغ آن اختصاص دارد. او در اسرار غدیر به گردآوری و تنظیم گزارش‌های واقعه، متن و ترجمه خطبه و مباحث مربوط به اسناد آن پرداخته است.

ژرفای غدیر به تحلیل واقعه، برنامه‌ها، مفاد خطبه و واکنش‌های مخالفان می‌پردازد. چهارده قرن با غدیر نیز به استمرار یاد و استناد به غدیر در احتجاجات، آثار مکتوب، شعر و دیگر جلوه‌های تاریخی و فرهنگی اختصاص دارد.

در مجموعه سه‌جلدی غدیر در قرآن، قرآن در غدیر، نزول و تفسیر آیات مرتبط با غدیر و شیوه حضور قرآن در گزارش‌های این واقعه بررسی شده است. بخشی از آثار کوتاه‌تر او، تلخیص یا بازتنظیم پژوهش‌های مفصل این کتاب ها است.

پژوهش‌های فاطمی

زندگی حضرت فاطمه، خطبه فدکیه و ماجرای فدک از دیگر موضوعات آثار انصاری است. اسرار فدک، خطابه فدک، صدای فاطمی فدک، شرح خطبه مادرم و فدک کجاست؟ از آثار او در این زمینه‌اند.

او در خودنوشت، از برگزاری مجالس با عنوان «ایام محسنیه» در منزل خود از سال ۱۳۶۵ش و تلاش برای گسترش این عنوان یاد کرده است. گزارش آغاز و توسعه این برنامه، روایت خود اوست. تألیف کتاب حضرت محسن نیز در همین زمینه توضیح داده شده است.

روش نگارش

انصاری در توضیح روش کار خود، بر گردآوری منابع، دسته‌بندی مطالب، تعیین مخاطب، تحلیل، ویرایش و تناسب حجم و قالب کتاب با مخاطب تأکید کرده است. در آثار او، یک پژوهش مفصل گاه در قالب گزارش داستانی، متن آموزشی یا گزیده‌ای عمومی بازنویسی شده است.

مجموعه «گزارش‌های لحظه‌به‌لحظه» و کتاب‌های دارای عنوان «فوری»، نمونه‌هایی از این شیوه ارائه مطالب هستند.

تدریس

انصاری علاوه بر تألیف و تحقیق ، در زمینه تاریخ اهل‌بیت، غدیرشناسی و مهارت‌های پژوهشی تدریس کرده است. بخشی از این دوره‌ها با مدیریت مؤسسه غدیرستان برگزار شده و برخی از درس‌ها پس از تنظیم، به کتاب تبدیل شده‌اند.

در معرفی آموزشی او در آکادمی امام صادق، سابقه همکاری با غدیرستان از سال ۱۳۸۸ش و برگزاری دوره‌های مختلف غدیرشناسی ثبت شده است.

برخی دوره‌های آموزشی محمدباقر انصاری

دوره	سال شمسی	محل برگزاری و اطلاعات دوره
غدیرپژوهی	۱۳۹۱	مؤسسه غدیرستان؛ آرشیو دوره
غدیرشناسی	۱۳۹۲	قائمیه اصفهان؛ آرشیو دوره
شرح خطبه غدیر	۱۳۹۲	مؤسسه غدیرستان؛ آرشیو دوره
غدیرشناسی	۱۳۹۳	مدرسه علمیه جوادیه اصفهان؛ آرشیو دوره
تربیت مبلغ غدیر	۱۳۹۵	قائمیه اصفهان؛ آرشیو دوره
مقاله‌نویسی	۱۳۹۵	مؤسسه غدیرستان؛ آرشیو دوره
تربیت مبلغ غدیر	۱۳۹۶	قائمیه اصفهان؛ آرشیو دوره
تربیت مبلغ غدیر	۱۳۹۷	مدرسه علمیه خالصیه اصفهان؛ آرشیو دوره
مهندسی تبلیغ غدیر	۱۳۹۸	مدرسه علمیه جوادیه اصفهان؛ آرشیو دوره
جلوه‌های غدیر در عصر غیبت	۱۳۹۹	مدرسه علمیه جوادیه اصفهان؛ آرشیو دوره
در انتظار غدیر	۱۴۰۰	مدرسه علمیه جوادیه اصفهان؛ آرشیو دوره
گفتمان خانواده و غدیر	۱۴۰۱	مدرسه علمیه جوادیه اصفهان؛ آرشیو دوره
غدیر و زیارت	۱۴۰۲	قائمیه اصفهان؛ آرشیو دوره
خدا و غدیر	۱۴۰۳	اصفهان، مشهد و قم؛ هشت جلسه درباره خدامحوری در واقعه، خطبه و بیعت غدیر.
پیامبر و غدیر	۱۴۰۴	اصفهان، مشهد و قم؛ شش جلسه درباره مدیریت و آماده‌سازی غدیر، خطابه، بیعت و پیگیری ابلاغ آن.
حضرت مهدی و غدیر	۱۴۰۵	اصفهان؛ بیست جلسه درباره استمرار امامت و تعابیر مربوط به امام مهدی در واقعه و خطبه غدیر.

آثار

آثار معرفی‌شده در این بخش در سه جدول «آثار غدیری»، «دیگر آثار منتشرشده» و «نوشته‌های چاپ‌نشده» تنظیم شده‌اند. این فهرست شامل تألیف، ترجمه، تحقیق ، گردآوری، فهرست‌نگاری و تقریرات است و همه عناوین آن، تألیف مستقل یا کتاب چاپ‌شده نیستند.

در مشخصات نشر، اطلاعات چاپ نخست یا چاپ مشخص‌شده در منبع آمده است؛ بنابراین سال‌های درج‌شده لزوماً سال آخرین چاپ نیستند. سال‌ها هجری شمسی‌اند، مگر آنکه «ق» ذکر شده باشد. درباره آثار چاپ‌نشده، سال تدوین از سال نشر تفکیک شده است.

آثار غدیری

انصاری در تقسیم‌بندی موضوعی آثار خود، ۴۲ عنوان را ذیل غدیر آورده است. برخی از آنها علاوه بر غدیر، موضوعات دیگری مانند قرآن، فاطمیه و ادعیه را نیز در بر می‌گیرند.

آثار غدیری محمدباقر انصاری

ردیف	عنوان و معرفی	سال نشر، ناشر و مشخصات
۱	اسرار غدیر؛ فارسی؛ بررسی واقعه، متن و ترجمه خطبه و اسناد آن.	چاپ اول: ۱۳۷۴، مولود کعبه، قم، ۲۴۴ صفحه؛ در چاپ‌های بعد گسترش یافت.
۲	خطابه غدیر؛ گزارش کوتاه‌تر واقعه و متن و ترجمه خطبه، برگرفته از اسرار غدیر.	چاپ اول: ۱۳۷۴، مولود کعبه، قم، ۸۰ صفحه.
۳	معاً فی الغدیر؛ تنظیم عربی خطابه غدیر.	چاپ اول: ۱۳۷۵، انصاریان، قم، ۷۲ صفحه.
۴	گلستان غدیر؛ مطالب موضوعی برای تولید برنامه‌های غدیر.	۱۳۷۹، نشریه داخلی صداوسیما، ۸۲ صفحه، قطع رحلی.
۵	گلبرگ معرفت؛ مطالب موضوعی غدیر برای برنامه‌سازی.	۱۳۸۰، ویژه‌نامه غدیر خم، شماره ۲۶ ماهنامه داخلی مرکز پژوهش‌های اسلامی صداوسیما، ۸۴ صفحه.
۶	بیعة الغدیر؛ عربی؛ گزارش کوتاه وقایع و بیعت غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۰، دلیل ما، قم، ۴۸ صفحه.
۷	گزارش لحظه‌به‌لحظه از واقعه غدیر؛ گزارش پیوسته و زمان‌مند واقعه.	چاپ اول: ۱۳۷۹، دلیل ما، قم، ۴۸ صفحه.
۸	غدیر در احساس ملت‌ها؛ ارائه واقعه و گردآوری دیدگاه‌ها و برداشت‌های مخاطبان.	چاپ اول: ۱۳۸۲، دلیل ما، قم، ۴۶۴ صفحه.
۹	ندای آسمانی غدیر؛ متن و ترجمه خطبه در صفحات روبه‌رو، با معرفی کوتاه واقعه.	چاپ اول: ۱۳۸۰، مولود کعبه، قم، ۷۲ صفحه، قطع پالتویی.
۱۰	ژرفای غدیر؛ تحلیل واقعه، خطبه، بیعت و واکنش‌های مخالفان.	چاپ اول: ۱۳۸۲، دلیل ما، قم، ۲۲۴ صفحه.
۱۱	چهارده قرن با غدیر؛ تاریخ استمرار یاد غدیر در احتجاجات، مناظرات، میراث مکتوب، شعر و یادبودها.	چاپ اول: ۱۳۷۸، دلیل ما، قم، ۲۴۰ صفحه.
۱۲	اگر در غدیر بودیم…؟؛ بازخوانی واقعه و پیام‌های غدیر با نثر ادبی.	چاپ اول: ۱۳۸۳، دلیل ما، قم، ۱۶۰ صفحه.
۱۳	غدیر کجاست؟؛ معرفی جغرافیا و مکان‌های مرتبط با غدیر خم.	چاپ اول: ۱۳۸۳، دلیل ما، قم، ۸۸ صفحه.
۱۴	خطابه غدیر در آینه اسناد؛ معرفی منابع و اسناد خطبه مفصل غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۵، دلیل ما، قم، ۱۰۸ صفحه.
۱۵	سخنرانی استثنایی غدیر؛ بررسی ویژگی‌ها و ساختار خطبه غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۶، دلیل ما، قم، ۲۵۶ صفحه.
۱۶	خطبة الغدیر؛ عربی؛ تنظیم عربی ندای آسمانی غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۴، حق‌یاوران، قم، ۷۲ صفحه.
۱۷	واقعه قرآنی غدیر؛ گزارش مستقل واقعه، برگرفته از گزارش حجةالوداع.	چاپ اول: ۱۳۸۶، دلیل ما، قم، ۲۲۴ صفحه.
۱۸	متن و ترجمه خطبه غدیر؛ متن مقابله‌شده خطبه همراه با ترجمه فارسی.	چاپ اول: ۱۳۸۶، دلیل ما، قم، ۷۲ صفحه.
۱۹	ترجمه خطبه غدیر؛ انتشار مستقل ترجمه فارسی خطبه.	چاپ اول: ۱۳۸۶، دلیل ما، قم، ۳۶ صفحه.
۲۰	اولین میراث مکتوب غدیر؛ گزیده موضوعی گزارش‌ها و احادیث غدیر در کتاب سلیم.	چاپ اول: ۱۳۸۷، دلیل ما، قم، ۶۸ صفحه.
۲۱	غدیر در قرآن، قرآن در غدیر؛ بررسی نزول، تفسیر و کاربرد آیات قرآن در واقعه و خطبه غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۷، دلیل ما، قم، سه جلد، مجموعاً ۱۵۶۸ صفحه.
۲۲	خطابه محمدی در سرزمین غدیر؛ متن عربی و ترجمه فارسی خطبه با مقدمه.	چاپ اول: ۱۳۹۱، انتشارات اسلامی، تهران، ۶۴ صفحه.
۲۳	قرآن‌نامه غدیر؛ تنظیم فشرده نتایج و تحلیل‌های قرآنی غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۷، دلیل ما، قم، ۱۴۰ صفحه.
۲۴	غدیر من؛ بررسی برنامه‌ریزی تبلیغ غدیر و پیشنهادهایی برای تبلیغ آن.	چاپ اول: ۱۳۸۷، دلیل ما، قم، ۶۰ صفحه.
۲۵	غدیر از زبان مولی؛ سخنان و احتجاج‌های امام علی درباره غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۷، دلیل ما، قم، ۴۸ صفحه.
۲۶	غدیریم؛ نشریه رنگی ویژه ایام غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۹، عطر عترت، به همت ستاد احیای ایام امامت و سرور آل‌محمد، ۴۸ صفحه رحلی.
۲۷	گفتارهای ایام ولایت؛ مطالب مناسب تبلیغ در ایام ولایت.	چاپ اول: ۱۳۹۰، عطر عترت، قم، به همت ستاد احیای ایام امامت و ولایت، ۱۱۲ صفحه.
۲۸	خطبه نبوت در غدیر ولایت؛ معرفی و ارائه متن و ترجمه خطبه.	چاپ اول: ۱۳۹۱، آثار فاخر، تبریز، ۶۴ صفحه.
۲۹	غدیر کلاس فوری؛ آموزش فشرده ابعاد غدیر، برگرفته از دوره غدیرستان.	چاپ اول: ۱۳۹۲، عطر عترت، قم، به همت غدیرستان، ۸۰ صفحه.
۳۰	حضور در غدیر؛ بازآفرینی ادبی حضور در واقعه غدیر.	چاپ اول: ۱۳۹۱، عطر عترت، قم، ۱۱۲ صفحه.
۳۱	تبلیغ غدیر در سیره معصومین؛ بررسی روش‌ها و موقعیت‌های تبلیغ غدیر در سیره اهل‌بیت.	چاپ اول: ۱۳۹۱، دلیل ما، قم، ۲۷۲ صفحه.
۳۲	از عرفه تا غدیر، از عاشورا تا فدک؛ گردآوری و ترجمه چهار متن دینی مرتبط با عنوان کتاب.	۱۳۹۱، دلیل ما، قم، ۲۰۰ صفحه.
۳۳	خطبه غدیر، نگاه فوری؛ معرفی و بررسی فشرده جوانب خطبه.	۱۳۹۵، عطر عترت، قم، به همت غدیرستان، ۲۲۰ صفحه.
۳۴	غدیر تا فاطمیه؛ درباره پیوند اعتقادی غدیر و فاطمیه، با همکاری محمدرضا شریفی.	۱۳۹۵، عطر عترت، قم، به همت غدیرستان، ۲۳۶ صفحه.
۳۵	غدیر با قرآن، نسخه فوری؛ تلخیص آموزشی مباحث ارتباط قرآن و غدیر.	چاپ اول: ۱۳۹۵، عطر عترت، قم، به همت غدیرستان، ۱۱۲ صفحه.
۳۶	صدای غدیر می‌آید؛ گزیده ۶۰ فراز خطبه همراه با برداشت‌ها و توضیحات ادبی.	چاپ اول: ۱۳۹۶، دلیل ما، قم، ۸۰ صفحه جیبی.
۳۷	غدیر و دشمنان، مرور فوری؛ بررسی مخالفت با غدیر و مواجهه با آن از دیدگاه نویسنده.	۱۳۹۹، دلیل ما، قم، به همت غدیرستان، ۱۲۰ صفحه.
۳۸	قصه قرآنی غدیر؛ روایت کوتاه ارتباط قرآن و واقعه غدیر.	۱۴۰۲، دلیل ما، قم، ۱۲۰ صفحه.
۳۹	خطبه غدیر چیست؟؛ تلخیص خطبه غدیر، نگاه فوری.	۱۴۰۳، شراره صبح، قم، به همت غدیرستان، ۹۶ صفحه.
۴۰	نماز در غدیر؛ بررسی گزارش‌های عبادت، نماز و مقدمات و لوازم آن در واقعه غدیر.	۱۴۰۴، مؤسسه فرهنگی انتشاراتی ستاد اقامه نماز، تهران، ۸۰ صفحه.
۴۱	غائله‌های ضد غدیر؛ گردآوری و تحلیل اقداماتی که نویسنده آنها را مقابله با غدیر می‌داند.	چاپ‌نشده؛ دست‌نویس و تایپ‌شده در ۴۳۲ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۴۲	تعهدات ما به غدیر در زیارت غدیریه؛ بررسی تعهدات اعتقادی و عملی بر پایه زیارت غدیریه امام هادی.	۱۴۰۵، تهذیب، قم، ۹۶ صفحه.

دیگر آثار منتشرشده

آثار این جدول در موضوعاتی مانند تاریخ و حدیث اهل‌بیت، فدک، زیارت، کتاب‌شناسی و آموزش هستند. وجود مطالبی درباره غدیر در برخی از آنها، مانع از قرارگرفتنشان در دسته‌بندی دیگر نویسنده نشده است.

دیگر آثار منتشرشده محمدباقر انصاری

ردیف	عنوان و معرفی	سال نشر، ناشر و مشخصات
۴۳	شجره‌بندی علم نحو؛ نمایش درختی قواعد نحو بر اساس صمدیه، با همکاری محمدصادق انصاری.	۱۳۵۸، دو نوبت چاپ در یک برگ بزرگ؛ نام ناشر در معرفی اثر ذکر نشده است.
۴۴	اولین تاریخ کربلا؛ ترجمه مشترک با محمدصادق انصاری از متن منتشرشده با عنوان مقتل ابی‌مخنف و قصة المختار.	چاپ اول: ۱۳۶۳، دارالکتاب جزایری، قم، ۳۱۸ صفحه.
۴۵	تحقیق الیقین و التحصین؛ تحقیق دو اثر سید ابن‌طاووس با همکاری محمدصادق انصاری.	چاپ اول: ۱۳۶۷، دارالعلوم، بیروت، به همت مؤسسة الثقلین، ۷۲۰ صفحه؛ چاپ دوم: ۱۳۷۰، دارالکتاب جزایری، قم.
۴۶	فهرس مخطوطات مکتبة الشیخ علی حیدر بقم؛ معرفی نسخه‌های عربی، فارسی و ترکی کتابخانه.	۱۳۷۸، الهادی، بیروت، سه جلد، مجموعاً ۱۴۸۲ صفحه.
۴۷	حُجّاج در حرمین؛ ترجمه الحاج فی الحرمین علی حیدر مؤید، درباره اعمال و زیارت‌های حج و عمره.	۱۳۷۵، نشر مؤلف، قم، ۳۱۲ صفحه جیبی کوچک.
۴۸	آفتاب کعبه؛ درباره گزارش ولادت امام علی در کعبه.	چاپ اول: ۱۳۷۶، مولود کعبه، قم، ۱۰۴ صفحه.
۴۹	کتاب سلیم بن قیس هلالی؛ تحقیق سه‌جلدی؛ تحقیق متن عربی با مقدمه، تخریجات و فهرست‌ها.	چاپ اول: ۱۳۷۳ش/۱۴۱۵ق، نشر الهادی، قم؛ چاپ سوم: ۱۳۸۱، دلیل ما، قم.
۵۰	کتاب سلیم بن قیس هلالی؛ تک‌جلدی؛ تنظیم فشرده‌تر مجموعه سه‌جلدی.	چاپ اول: ۱۳۷۸، نشر الهادی، قم، ۶۴۰ صفحه؛ چاپ دوم: ۱۳۸۰، دلیل ما، قم.
۵۱	اسرار فدک؛ ماجرای فدک، اقدامات حضرت فاطمه و متن و ترجمه خطبه؛ با همکاری سید محمدحسین رجایی.	چاپ اول: ۱۳۷۵، الهادی، قم، ۲۳۲ صفحه.
۵۲	خطابه فدک؛ تلخیص اسرار فدک.	۱۳۷۶، نشر الهادی، قم، ۱۲۸ صفحه.
۵۳	نامه‌ای به پدر امت؛ گردآوری و تنظیم نامه‌های دانش‌آموزان خطاب به امام علی.	۱۳۷۹، دلیل ما، قم، دو جلد، ۲۰۰ و ۱۹۲ صفحه.
۵۴	بر آستان سپیده؛ معرفی کوتاه بخش‌هایی از زندگی امام علی.	چاپ اول: ۱۳۷۹، دلیل ما، قم، ۴۸ صفحه.
۵۵	حضرت محسن؛ گردآوری گزارش‌های مربوط به محسن بن علی.	چاپ اول: ۱۳۷۹، عهد، قم، ۸۰ صفحه.
۵۶	گزارش لحظه‌به‌لحظه از ماجرای فدک؛ تنظیم گزارشی مطالب اسرار فدک.	چاپ اول: ۱۳۸۱، دلیل ما، قم، ۸۰ صفحه.
۵۷	صدایت می‌زنم، سلامت می‌دهم، دعایت می‌کنم؛ تنظیم موضوعی مفاهیم دعاها و زیارت‌های امام مهدی.	چاپ اول: ۱۳۷۹، دلیل ما، قم، ۸۸ صفحه.
۵۸	فهرس مستنسخات الشیخ شیرمحمد الهمدانی؛ معرفی نسخه‌های استنساخ‌شده به دست شیخ شیرمحمد همدانی.	نخست در تراثنا، شماره ۷۳–۷۴، سال نوزدهم، ۱۴۲۴ق، مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث، قم؛ سپس به صورت کتاب در مؤسسه «اوپن اسکول»، شیکاگو، در ۹۶ صفحه. سال چاپ مستقل در خودنوشت ذکر نشده است.
۵۹	صدای فاطمی فدک؛ تنظیم کوتاه‌تر مطالب خطابه فدک با متن و ترجمه خطبه.	چاپ اول: ۱۳۸۱، دلیل ما، قم، ۸۴ صفحه.
۶۰	امام مجتبی در آینه کتاب؛ کتاب‌شناسی آثار درباره امام حسن.	چاپ اول: ۱۳۸۳، ۸۸ صفحه؛ چاپ چهارم: ۱۳۹۴، ۵۲۸ صفحه. نام ناشر در گزارش چاپ‌های این اثر در منبع ذکر نشده است.
۶۱	آینه محمد؛ درباره علی‌اکبر بن امام حسین.	چاپ اول: ۱۳۸۳، دلیل ما، قم، ۶۴ صفحه.
۶۲	گزارش لحظه‌به‌لحظه از سرگذشت اولین کتاب اسلام؛ روایت تاریخ انتقال کتاب سلیم، مطابق دیدگاه نویسنده درباره قدمت آن.	چاپ اول: ۱۳۸۴، دلیل ما، قم، ۵۴ صفحه.
۶۳	یادواره اربعین حسینی؛ درباره اربعین و بازگشت کاروان اهل‌بیت.	۱۳۸۵، مؤسسه فرهنگی رسول اکرم، قم، ۳۲ صفحه.
۶۴	سامرا بهشت ویران؛ معرفی سامرا و حرم امام هادی و امام حسن عسکری، در پی تخریب حرم.	۱۳۸۵، مؤسسه رسول اکرم، قم، ۳۲ صفحه.
۶۵	گزارش لحظه‌به‌لحظه از ولادت علی در کعبه؛ تنظیم گزارشی مطالب آفتاب کعبه.	چاپ اول: ۱۳۸۳، دلیل ما، قم، ۶۰ صفحه.
۶۶	گزارش حجةالوداع؛ گزارش تفصیلی حج پایانی پیامبر و واقعه غدیر.	چاپ اول: ۱۳۸۵، عطر عترت، قم، ۳۸۴ صفحه؛ چاپ سوم: ۱۳۸۷، دلیل ما، قم.
۶۷	الخطبة الفاطمیة الکاملة؛ تنظیم عربی صدای فاطمی فدک.	۱۳۸۳، فدک در بیروت و عاشورا در قم، ۱۰۴ صفحه.
۶۸	اولین میراث مکتوب قرآن؛ استخراج و تنظیم روایات قرآنی کتاب سلیم.	۱۳۸۹، دلیل ما، قم، ۱۸۰ صفحه.
۶۹	اولین میراث مکتوب اهل‌بیت؛ گزیده موضوعی روایات کتاب سلیم درباره اهل‌بیت.	۱۳۸۹، دلیل ما، قم، ۱۴۴ صفحه.
۷۰	اولین میراث مکتوب فضائل امیرالمؤمنین؛ روایات فضائل امام علی در کتاب سلیم.	چاپ اول: ۱۳۸۹، دلیل ما، قم، ۱۲۴ صفحه.
۷۱	اولین میراث مکتوب حضرت زهرا؛ گزیده روایات حضرت فاطمه در کتاب سلیم.	چاپ اول: ۱۳۸۳، دلیل ما، قم، ۸۰ صفحه.
۷۲	اولین میراث مکتوب امام مجتبی؛ گزارش‌های امام حسن در کتاب سلیم.	چاپ اول: ۱۳۸۳، دلیل ما، قم، ۱۰۴ صفحه.
۷۳	اولین میراث مکتوب حضرت مهدی؛ روایات مهدویت در کتاب سلیم.	چاپ اول: ۱۳۸۴، دلیل ما، قم، ۸۰ صفحه.
۷۴	اولین میراث مکتوب قیامت؛ روایات قیامت، آخرت، بهشت و دوزخ در کتاب سلیم.	۱۳۸۹، دلیل ما، قم، ۱۰۴ صفحه.
۷۵	اولین میراث مکتوب اخلاق؛ استخراج و تنظیم موضوعات اخلاقی کتاب سلیم.	۱۳۹۸، دلیل ما، قم، ۹۲ صفحه.
۷۶	خطبه فاطمیه؛ متن و ترجمه خطبه حضرت فاطمه با مقدمه.	چاپ اول: ۱۳۹۳، انتشارات اسلامی، تهران، ۸۰ صفحه.
۷۷	گزارش لحظه‌به‌لحظه از حج پیامبر؛ گزارش مستقل حج پایانی پیامبر.	چاپ اول: ۱۳۸۹، دلیل ما، قم، ۹۲ صفحه.
۷۸	القماط الأحمر؛ درباره کودک شیرخوار امام حسین، همراه با اشعار عربی، فارسی و ترکی.	۱۳۸۷، نشر مؤلف، ۳۰ صفحه.
۷۹	زیارت فاطمی؛ نثر ادبی و اعتقادی درباره زیارت حضرت فاطمه، از مجموعه «فاطمی».	چاپ اول: ۱۳۹۱، دلیل ما، قم، ۱۲۰ صفحه.
۸۰	از حسین تا مهدی، از کربلا تا ظهور؛ بررسی روایات پیوند امام حسین و امام مهدی.	چاپ اول: ۱۳۹۲، دلیل ما، قم، ۱۸۴ صفحه.
۸۱	أول تراث مکتوب عن حیاة الإمام المجتبی؛ تنظیم عربی گزارش‌های کتاب سلیم درباره امام حسن.	۱۳۹۴، دارالوراث، نجف، به همت مرکز تخصصی امام حسن وابسته به عتبه حسینیه، ۱۰۰ صفحه.
۸۲	خطابه زهرایی؛ متن و ترجمه خطبه فدکیه با مقدمه.	چاپ اول: ۱۳۹۲، آثار فاخر، تبریز، ۶۸ صفحه.
۸۳	کنار قتلگاه نوشتم!؛ نثر و تأملات دینی درباره زیارت عاشورا.	چاپ اول: ۱۳۹۳، عطر عترت، قم، ۱۲۴ صفحه؛ چاپ دوم: ۱۳۹۴، دلیل ما.
۸۴	سلام مادرانه؛ بررسی عبارت رساندن سلام حضرت فاطمه به فرزندانش در گزارش وصیت او.	چاپ اول: ۱۳۹۵، سپهر طوس، مشهد، ۸۸ صفحه.
۸۵	نامه امام صادق به شیعیان؛ مقابله، تنظیم و ترجمه نامه نقل‌شده از امام صادق.	چاپ اول: ۱۳۹۴، دلیل ما، قم، ۶۴ صفحه.
۸۶	باید بِرَم کربلا؛ گزیده‌ای برای ترغیب و آشنایی با زیارت امام حسین.	چاپ اول: ۱۳۹۴، دلیل ما، قم، ۷۲ صفحه جیبی.
۸۷	مادرمان چه گفت؟؛ گزیده‌ای از پیام‌های خطبه حضرت فاطمه.	چاپ اول: ۱۳۹۵، دلیل ما، قم، ۹۶ صفحه جیبی.
۸۸	معراج محمدی؛ گردآوری و تنظیم گزارش‌های معراج پیامبر.	چاپ اول: ۱۳۹۴، دلیل ما، قم، ۴۲۴ صفحه.
۸۹	گزارش لحظه‌به‌لحظه از معراج پیامبر؛ تلخیص و تنظیم گزارشی معراج محمدی.	چاپ اول: ۱۳۹۴، دلیل ما، قم، ۱۲۴ صفحه.
۹۰	زائر قبر گمشده‌ام؛ نثر زیارتی درباره حضرت فاطمه.	۱۳۹۶، عطر عترت، قم، ۸۰ صفحه، قطع بیاضی.
۹۱	نامه امامم؛ گزیده‌ای از نامه امام صادق به شیعیان.	چاپ اول: ۱۳۹۵، دلیل ما، قم، ۵۶ صفحه جیبی.
۹۲	قال الحسین، قال المهدی؛ گزیده سخنان مربوط به امام حسین و امام مهدی و پیوند آن دو.	نخست: ۱۳۹۱، نشر مؤلف، ۳۲ صفحه؛ چاپ بعد: ۱۳۹۸، دلیل ما، قم، ۶۴ صفحه جیبی.
۹۳	سیب سرخ کربلا؛ درباره محبت امام حسین.	نخست: ۱۳۹۵، دلیل ما، قم، بروشور رنگی؛ چاپ کتابی: ۱۴۰۱، همان ناشر، ۳۲ صفحه جیبی.
۹۴	فدک کجاست؟؛ معرفی جغرافیا و موقعیت تاریخی فدک.	۱۴۰۰، دلیل ما، قم، ۱۱۲ صفحه.
۹۵	صرخه‌های زهرایی؛ بررسی فرازهای خطبه فدکیه درباره درخواست یاری و واکنش مخاطبان.	۱۴۰۱، دلیل ما، قم، ۳۲۸ صفحه.
۹۶	غدیر و مولی در نجف؛ گفتارها و مطالب غدیری مرتبط با برنامه‌های نویسنده در نجف.	چاپ اول: ۱۴۰۲، مؤسسه امیرالمؤمنین، نجف، ۹۶ صفحه؛ چاپ دوم: ۱۴۰۵.
۹۷	پیام‌های خطبه فدک؛ استخراج و تنظیم کوتاه پیام‌های خطبه فدکیه.	۱۴۰۲، حدیث رضوان، قم، ۷۲ صفحه پالتویی.
۹۸	قصه قرآنی فدک؛ روایت ماجرای فدک با تکیه بر استنادهای قرآنی.	۱۴۰۲، دلیل ما، قم، ۹۶ صفحه.
۹۹	شرح خطبه مادرم؛ شرح مفصل خطبه فدکیه و زمینه‌های تاریخی آن.	۱۴۰۲، دلیل ما، قم، ۱۱۱۲ صفحه.
۱۰۰	تألیفات خاندان انصاری خوئینی؛ معرفی زندگی و آثار چهار نسل از خاندان.	۱۴۰۵، نشر مؤلف، قم؛ نسخه بدون تصویر: ۱۱۲۰ صفحه وزیری؛ نسخه همراه تصاویر: ۸۰۰ صفحه رحلی کوچک.

نوشته‌های چاپ‌نشده

این جدول، دیگر نوشته‌های چاپ‌نشده معرفی‌شده در منبع را نشان می‌دهد. اثر غائله‌های ضد غدیر به دلیل قرارگرفتن در دسته آثار غدیری، در جدول نخست آمده است. وضعیت انتشار، مطابق گزارش خودنوشت است.

ردیف	عنوان	موضوع و وضعیت
۱۰۱	تقریرات اصول حسین وحید خراسانی؛ حجیت خبر واحد	عربی؛ تدوین در ۱۳۶۰؛ دست‌نویس، ۲۸۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۲	تقریرات فقه حسین وحید خراسانی؛ مکاسب محرمه	عربی؛ تدوین در ۱۳۶۱؛ دست‌نویس، ۳۱۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۳	تقریرات اصول سید محمد روحانی؛ اشتقاق و اوامر	عربی؛ تدوین در ۱۳۶۱؛ دست‌نویس، ۳۲۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۴	تقریرات اصول حسین وحید خراسانی؛ برائت	عربی؛ تدوین در ۱۳۶۲؛ دست‌نویس، ۳۸۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۵	تقریرات فقه حسین وحید خراسانی؛ اجاره	عربی؛ تدوین در ۱۳۶۲؛ دست‌نویس، ۲۳۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۶	تقریرات فقه مرتضی حائری یزدی؛ نماز مسافر	عربی؛ تدوین در ۱۳۶۲؛ دست‌نویس، ۲۱۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۷	تقریرات درس اعتقادات ابراهیم انصاری	فارسی؛ توحید و ولایت، تنظیم‌شده از درس‌های ضبط‌شده؛ تدوین در ۱۳۶۳؛ ۱۸۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۸	شرح حدیث کساء	فارسی؛ تقسیم‌بندی و تحلیل فرازهای حدیث کساء؛ دست‌نویس؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۰۹	ترجمه الاخلاق شُبّر	ترجمه مشترک با محمدصادق انصاری؛ آغاز در ۱۳۶۳؛ پیش از پایان متوقف شده و منتشر نشده است.
۱۱۰	فهرست کتابخانه شیخ صفی‌الدین اردبیلی	فارسی؛ ثبت مشخصات نسخه‌های خطی بررسی‌شده در اردبیل؛ دست‌نویس، ۸۵ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.
۱۱۱	شرح نامه امام صادق	فارسی؛ شرح نامه امام صادق به شیعیان؛ مطابق توضیح پایانی معرفی اثر، چاپ‌نشده و به صورت دست‌نویس و تایپ‌شده در ۱۷۶ صفحه است.
۱۱۲	فدک در قرآن، قرآن در فدک	فارسی؛ بررسی ارتباط گزارش‌های فدک و خطبه فدکیه با قرآن؛ دست‌نویس و تایپ‌شده در ۸۱۲ صفحه؛ سال نشر و ناشر ندارد.

ترجمه مشترک اسرار آل محمد

اسرار آل محمد، ترجمه فارسی کتاب سلیم بن قیس، با همکاری محمدباقر انصاری و اسماعیل انصاری تهیه شده است. شرح این همکاری و مراحل بازنگری ترجمه در بخش آثار اسماعیل انصاری آمده است. این اثر، جدا از فهرست ۱۱۲‌عنوانی خودنوشت، در کارنامه فعالیت‌های مشترک محمدباقر انصاری نیز قرار می‌گیرد.

اثر	نوع مشارکت	مشخصات نشر
اسرار آل محمد	ترجمه مشترک با اسماعیل انصاری؛ بازنگری و مقابله در چند مرحله.	نخستین انتشار: ۱۳۵۸، نشر مترجمان؛ چاپ جیبی ترجمه نخست: ۱۳۶۳، دارالکتاب جزایری، قم؛ ویرایش دوم: ۱۳۷۱، انتشارات علامه و دفتر نشر معارف اسلامی، قم؛ ویرایش سوم: ۱۳۷۵، نشر الهادی، قم؛ چاپ‌هایی از ویرایش سوم از ۱۳۸۰ با نام دلیل ما.

مجموعه‌ها و آثار اقتباسی

شماری از آثار انصاری در قالب مجموعه منتشر شده‌اند؛ از جمله مجموعه نه‌عنوانی «اولین میراث مکتوب»، مجموعه چهارجلدی «غدیر در امواج»، مجموعه سه‌جلدی «غدیر در قرآن، قرآن در غدیر» و مجموعه شش‌عنوانی «گزارش‌های لحظه‌به‌لحظه».

عنوان «اولین میراث مکتوب» بیانگر دیدگاه نویسنده درباره جایگاه تاریخی کتاب سلیم است؛ مطالب این مجموعه از همان کتاب استخراج و موضوع‌بندی شده‌اند.

بخشی از آثار نیز تلخیص یا بازتنظیم نوشته‌های پیشین او هستند؛ از جمله خطابه غدیر از اسرار غدیر، خطابه فدک از اسرار فدک و خطبه غدیر چیست؟ از خطبه غدیر، نگاه فوری تهیه شده‌اند.

جستارهای وابسته

• اسماعیل انصاری خوئینی
• کتاب سلیم بن قیس هلالی
• متن و ترجمه خطبه غدیر
• مؤسسه فرهنگی هنری غدیرستان

منابع

• تألیفات خاندان انصاری خوئینی، محمدباقر انصاری، قم: نشر مؤلف، ۱۴۰۵ش، نسخه بدون تصویر، ۱۱۲۰ صفحه.
• تراثنا، سال نوزدهم، شماره ۷۳–۷۴، محرم تا جمادی‌الآخره ۱۴۲۴ق، قم: مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث؛ نسخه اینترنتی.
• معرفی محمدباقر انصاری، آکادمی امام صادق علیه‌السلام.
• آرشیو دوره‌های آموزشی محمدباقر انصاری، مؤسسه علمی هنری غدیرستان؛ پیوند دوره‌ها در بخش «تدریس» آمده است.