محمد انصاری
محمد انصاری، نویسنده، مترجم و پژوهشگر شیعه، در ۲۱ شهریور ۱۳۵۴ش در قم به دنیا آمد. او فرزند اسماعیل انصاری زنجانی و برادر محمدباقر انصاری است. بخش مهمی از فعالیت‌هایش به شناسایی و معرفی منابع غدیر خم، گردآوری میراث مکتوب غدیر و نگارش آثار اعتقادی و تاریخی دربارهٔ اهل‌بیت علیهم السلام اختصاص دارد.[۱]
غدیر در آینه کتاب، غدیر در روایت قلم و مجموعهٔ تدوین‌شدهٔ دائرةالمعارف غدیر از آثار غدیری او هستند. وی همچنین در تألیف و تدوین برخی آثار پدرش همکاری داشته است.[۲]
در خودنوشت او، ۲۰ عنوان اثر معرفی شده است. این شمار، تقریرات درسی، تألیف، ترجمه، تلخیص و آثار چاپ‌نشده را نیز در بر می‌گیرد و به معنای انتشار ۲۰ کتاب مستقل نیست.[۳]
زندگی‌نامه
تولد و خانواده
محمد انصاری در ۲۱ شهریور ۱۳۵۴ش در قم متولد شد. او در آغاز خودنوشتش، خود را سومین پسر اسماعیل انصاری معرفی کرده است. دوران کودکی و تحصیلات ابتدایی او در قم گذشت.[۴]
به روایت او، خانواده و به‌ویژه پدر و مادرش در تربیت دینی و آشنایی او با معارف اهل‌بیت علیهم السلام نقش داشتند. برادر بزرگ‌ترش، محمدباقر انصاری، نیز از استادان او در دورهٔ تحصیلات حوزوی بود.[۵]
کودکی و تحصیلات ابتدایی
انصاری از هفت‌سالگی در مدرسهٔ رضائی‌پور قم، که بعدها «مالک اشتر» نام گرفت، تحصیل کرد. در خاطرات این دوره، از حضور در مجالس دینی و استفاده از سخنرانی‌های عبدالـحسین خراسانی، سید محمدکاظم قزوینی و محمدباقر علم‌الهدی یاد کرده است.[۶]
او همچنین از سفری خانوادگی به حج و عتبات در حدود یک‌سالگی و سفر عمره در سال ۱۳۶۳ش یاد می‌کند. گزارش سفر نخست، در خودنوشت او بر پایهٔ خاطرات خانوادگی آمده است.[۷]
ازدواج
بر پایهٔ خودنوشت، انصاری در سال ۱۳۷۷ش با دختر حجت‌الاسلام امیر قاسمی تهرانی ازدواج کرد.[۸]
تحصیلات حوزوی
مقدمات و سطح
انصاری در سال ۱۳۶۶ش، پس از پایان دورهٔ ابتدایی، وارد حوزهٔ علمیهٔ قم شد. او بخش عمده‌ای از دروس حوزوی را نزد پدر، عمو و برادر بزرگ‌ترش، محمدباقر انصاری، فراگرفت.[۹]
از دیگر استادانی که در خودنوشت او نام برده شده‌اند، سید رسول موسوی تهرانی، مصطفی اعتمادی در کتاب «رسائل» و احمد پایانی در کتاب «مکاسب» هستند. به گزارش خودش، دورهٔ مقدمات و سطح را در شش سال به پایان رساند.[۱۰]
او در کنار دروس رسمی حوزه، با رجال، درایه، لغت‌شناسی، حدیث‌شناسی و روش‌های تحقیق، تألیف و ترجمه نیز آشنا شد.[۱۱]
درس خارج
انصاری از سال ۱۳۷۳ش، به مدت هشت سال، در درس خارج فقه و اصول حسین وحید خراسانی در مسجد اعظم قم شرکت کرد. به گفتهٔ او، مباحث اصول از حجیت قطع و مباحث فقه از کتاب بیع آغاز می‌شد.[۱۲]
حاصل یادداشت‌برداری او از این درس‌ها، تقریراتی به زبان عربی در فقه و اصول است که در فهرست آثارش، به‌عنوان دست‌نوشته معرفی شده‌اند.[۱۳]
ارتباط‌های علمی
انصاری در شرح ارتباط‌های علمی خود، افزون بر اعضای خانواده وآیات الله وحید خراسانی، ازعلامه سید عبدالعزیز طباطبایی،آیت الله سید احمد اشکوری، محمدباقر باقرزادهٔ نجف آبادی و محمدرضا نگارنده نام برده است. این ارتباط‌ها را باید از تحصیل رسمی نزد استادان دروس حوزوی تفکیک کرد.[۱۴]
فعالیت‌های پژوهشی و فرهنگی
آغاز تحقیق و تألیف
انصاری آغاز ورود خود به تحقیق و تألیف را هم‌زمان با شرکت در درس خارج و حدود بیست‌سالگی دانسته است. او در این دوره، در تدوین برخی آثار پدرش، از جمله مجموعهٔ ۲۵جلدی الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء و کتاب فاطمه در آینه کتاب، همکاری کرد.[۱۵]
فعالیت‌های مستقل او، موضوعاتی مانند کتاب‌شناسی، امامت، تاریخ اهل‌بیت، ترجمهٔ متون اعتقادی و تنظیم آموزشی علوم حوزوی را در بر می‌گیرد.[۱۶]
فعالیت‌های رسانه‌ای
او در خودنوشتش از اجرای سخنرانی و مصاحبه‌های دینی در شبکهٔ «سلام» به مدت هشت سال و شبکهٔ «امام حسین» به مدت شش سال یاد کرده است. همچنین، پاسخ‌گویی به شبهات و انتشار مطالب مذهبی در وبگاه‌ها، کانال‌ها و پیام‌رسان‌ها را از فعالیت‌های خود برشمرده است.[۱۷]
گردآوری منابع غدیر
گردآوری کتاب‌ها و دیگر منابع مربوط به غدیر، از فعالیت‌های مستمر انصاری بوده است. به گزارش او، هم‌زمان با تدوین غدیر در آینه کتاب در سال ۱۳۷۵ش، جمع‌آوری آثار مستقل غدیری به زبان‌های مختلف را نیز آغاز کرد.[۱۸]
او مجموعهٔ گردآوری‌شده را شامل سه بخش معرفی کرده است: کتابخانهٔ تخصصی غدیر، مجموعهٔ دیجیتالی غدیر و محصولات فرهنگی غدیر.[۱۹]
پژوهش‌های غدیری
غدیر در آینه کتاب
غدیر در آینه کتاب، کتاب‌شناسی آثار مستقلی است که موضوع اصلی آنها غدیر است. انصاری در شرح شکل‌گیری آن نوشته است که در سال ۱۳۷۵ش، ترجمهٔ کتاب الغدیر فی التراث الإسلامی، اثر سید عبدالعزیز طباطبایی، به او پیشنهاد شد؛ اما شناسایی آثار جدید، او و ناشر را به تدوین کتاب‌شناسی مستقلی به زبان فارسی رساند.[۲۰]
در این اثر، کتاب‌ها بر پایهٔ عنوان و به ترتیب الفبایی معرفی می‌شوند. اطلاعاتی مانند نام مؤلف و مترجم، زبان، چاپی یا خطی‌بودن، ناشر، محل و سال انتشار، تعداد صفحات و محتوای اثر در معرفی‌ها مورد توجه قرار گرفته است.[۲۱]
کتاب افزون بر معرفی آثار، بخش‌هایی دربارهٔ پیشینهٔ نگارش در موضوع غدیر، آمار کتاب‌ها و زبان‌ها، کتابنامه‌های غدیر، مقاله‌ها و محصولات فرهنگی دارد.[۲۲]
گسترش کتاب در چاپ‌های مختلف
بر پایهٔ گزارش مؤلف، تعداد آثار معرفی‌شده در چاپ‌های مختلف افزایش یافته است. آمار زیر مربوط به کتاب‌های معرفی‌شده در هر چاپ است و نباید با تعداد کتاب‌های موجود در کتابخانهٔ شخصی او یکسان دانسته شود.[۲۳]
| ردیف | سال چاپ | کتاب‌های معرفی‌شده | تعداد زبان‌ها |
|---|---|---|---|
| ۱ | ۱۳۷۵ش | ۲۶۷ عنوان | ۴ زبان |
| ۲ | ۱۳۷۹ش | ۴۱۴ عنوان | ۸ زبان |
| ۳ | ۱۳۸۰ش | ۵۱۱ عنوان | ۹ زبان |
| ۴ | ۱۳۸۲ش | ۶۷۳ عنوان | ۱۸ زبان |
| ۵ | ۱۳۹۰ش | ۱۰۸۰ عنوان | ۲۰ زبان |
| ۶ | ۱۴۰۱ش | ۱۹۱۶ عنوان | ۲۴ زبان |
نخستین چاپ کتاب در سال ۱۳۷۵ش به‌وسیلهٔ دفتر نشر الهادی و چاپ‌های بعدیِ معرفی‌شده در خودنوشت، به‌وسیلهٔ انتشارات دلیل ما منتشر شده‌اند. چاپ ششمِ گزارش‌شده، مربوط به سال ۱۴۰۱ش و در ۱۳۰۰ صفحه است.[۲۴]
در نوشتار «بررسی سندی حدیث غدیر» نیز، ضمن معرفی چاپی با ۴۱۴ عنوان، از این اثر به‌عنوان کتاب‌شناسی غدیر و منبعی برای دستیابی به مشخصات آثار یاد شده است.[۲۵]
غدیر در روایت قلم
غدیر در روایت قلم، اثری کوتاه‌تر برای معرفی پیشینهٔ علمی و فرهنگی غدیر و عرضهٔ بخشی از اطلاعات غدیر در آینه کتاب به مخاطبان عمومی است.[۲۶]
این کتاب در چهار بخش تنظیم شده است: «غدیر یعنی»، «فرهنگ غدیر»، «واقعهٔ غدیر در یک نگاه» و «کتاب‌های برگزیدهٔ غدیر». معرفی منابعی برای مطالعه و تحقیق، از هدف‌های آن است.[۲۷]
نخستین چاپ آن در سال ۱۳۸۰ش، به‌وسیلهٔ دلیل ما، در ۸۰ صفحه منتشر شد. در خودنوشت، از تجدیدچاپ‌های آن تا سال ۱۳۹۰ش نیز یاد شده است.[۲۸]
دائرةالمعارف غدیر
دائرةالمعارف غدیر، مجموعه‌ای موضوعی است که انصاری در خودنوشت خود، تدوین آن را در ۲۰ جلد شرح داده است. هدف اعلام‌شدهٔ آن، فراهم‌آوردن مطالب مرتبط با تاریخ، حدیث، اعتقادات، فرهنگ و اعمال غدیر برای پژوهش و تبلیغ است.[۲۹]
او سه محور را برای منابع این مجموعه برشمرده است: آثار محمدباقر انصاری دربارهٔ غدیر، مباحث مرتبط با غدیر در عبقات الأنوار و آثار مستقل غدیری گردآوری‌شده در کتابخانهٔ تخصصی خود.[۳۰]
ساختار اصلی مجموعه چنین معرفی شده است:
- تاریخ و ماجرای غدیر؛
- حدیث و خطبهٔ غدیر؛
- اعتقادات غدیر؛
- مسائل فرهنگی غدیر؛
- مسائل عملی غدیر.[۳۱]
در شرح جلد نخست، تاریخ مقدمهٔ مجموعه «عید غدیر ۱۴۰۴ش» آمده است. بااین‌حال، در بخش ارائه‌شده از منبع، ناشر و گزارش صریح انتشار چاپی این مجموعه مشخص نشده است؛ بنابراین، وضعیت آن بر پایهٔ این منبع «تدوین‌شده در ۲۰ جلد» ثبت می‌شود.[۳۲]
کتابخانه و مجموعهٔ غدیر
انصاری در گزارش کتابخانهٔ تخصصی خود، از گردآوری بیش از ۱۴۵۰ عنوان کتاب مستقل غدیری، در قطع‌ها و زبان‌های مختلف، سخن گفته است. این عدد مربوط به گزارش او در زمان تدوین خودنوشت است.[۳۳]
مجموعهٔ دیجیتالی او، به گزارش خودش، شامل بیش از ۲۰۰ اثر از نوع سخنرانی، تصویر، مقاله، برنامه‌های ویژهٔ کودکان و مسابقات بوده است. وی همچنین حدود ۳۰۰ قلم محصول فرهنگی مرتبط با غدیر را معرفی کرده است.[۳۴]
آثار
فهرست زیر، ۲۰ عنوان اثر معرفی‌شده در خودنوشت را در سه گروه نشان می‌دهد. شماره‌گذاری جدول‌ها برای این مقاله تنظیم شده است. مشخصات نشر، به چاپ‌هایی اختصاص دارد که در منبع معرفی شده‌اند؛ خط تیره به معنای نبود اطلاعات در بخش بررسی‌شده است.
آثار اختصاصی غدیر
| ردیف | عنوان | زبان و نوع فعالیت | وضعیت و مشخصات نشر | معرفی |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | غدیر در آینه کتاب | فارسی؛ تألیف و کتاب‌شناسی | چاپ نخست: قم، دفتر نشر الهادی، ۱۳۷۵ش، ۳۰۴ صفحه؛ چاپ ششمِ گزارش‌شده: دلیل ما، ۱۴۰۱ش، ۱۳۰۰ صفحه | معرفی آثار مستقل غدیری؛ همراه با اطلاعات کتاب‌شناختی، آمارها و فهرست‌ها.[۳۵] |
| ۲ | غدیر در روایت قلم | فارسی؛ تألیف | قم، دلیل ما، ۱۳۸۰ش، ۸۰ صفحه؛ تجدیدچاپ‌های گزارش‌شده تا ۱۳۹۰ش | معرفی فشردهٔ میراث علمی و فرهنگی غدیر و منابع برگزیده برای مطالعه.[۳۶] |
| ۳ | دائرةالمعارف غدیر | فارسی؛ گردآوری و تدوین موضوعی | تدوین‌شده در ۲۰ جلد؛ مقدمهٔ جلد نخست با تاریخ عید غدیر ۱۴۰۴ش؛ ناشر و انتشار چاپی در منبع مشخص نشده است | مجموعه‌ای موضوعی در تاریخ، حدیث، اعتقادات، فرهنگ و اعمال غدیر.[۳۷] |
دیگر آثار چاپی
| ردیف | عنوان | زبان و نوع فعالیت | سال و ناشر | معرفی |
|---|---|---|---|---|
| ۴ | شجره‌بندی علم صرف | فارسی؛ تنظیم آموزشی | قم، انتشار توسط مؤلف، ۱۳۶۷ش | تنظیم قواعد اصلی و فرعی صرف عربی در قالب نموداری بر روی یک برگ بزرگ.[۳۸] |
| ۵ | شجره‌بندی کتاب «تقویم شیعه» | عربی و فارسی؛ تنظیم و تلخیص نموداری | قم، حسینیهٔ دارالحسین علیه السلام، چاپ نخست ۱۳۸۸ش؛ چاپ دوم ۱۳۹۳ش | تنظیم مناسبت‌های کتاب «تقویم شیعه» با اجازهٔ مؤلف آن، عبدالحسین نیشابوری، در دو نسخهٔ عربی و فارسی.[۳۹] |
| ۶ | شبهات | فارسی؛ ترجمه | قم، دفتر نشر الهادی، ۱۳۷۷ش، ۲۹۴ صفحه | ترجمهٔ اثری از شیخ فارس تبریزی دربارهٔ شبهات علیه شیعه و معرفی نویسندگان آثار ضدشیعی.[۴۰] |
| ۷ | از میان شعله‌ها | فارسی؛ تألیف با ساختار ادبی | چاپ نخست: قم، دفتر نشر الهادی، ۱۳۷۸ش، ۸۸ صفحه؛ چاپ‌های بعدی: دلیل ما | روایت زندگی حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در قالبی ادبی، با عنوان توضیحی «شکوفهٔ بهشتی فاطمه زهرا؛ از کوثر ولادت تا مزار بی‌نشان».[۴۱] |
| ۸ | شعاع نور امامت | فارسی؛ ترجمه و شرح | قم، دلیل ما، ۱۳۸۳ش، ۱۳۶ صفحه | ترجمه و توضیح حدیث امام رضا علیه السلام دربارهٔ امامت، در دو بخش شرح روایت و تنظیم موضوعی مباحث آن.[۴۲] |
| ۹ | با مظلومی صبور | فارسی؛ تألیف با قلم ادبی | قم، دلیل ما، ۱۳۸۳ش، ۱۰۴ صفحه | بیان زندگی امام حسن مجتبی علیه السلام از ولادت تا شهادت در ۱۶ فصل.[۴۳] |
| ۱۰ | مهدی علیه السلام، نوید امید | فارسی؛ گردآوری | قم، دلیل ما، ۱۳۸۷ش، ۱۴۶ صفحه؛ چاپ دوم ۱۳۸۹ش | گردآوری بشارت‌های مربوط به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف در منابع پیش از اسلام و منابع اسلامی، بر پایهٔ تقسیم‌بندی مؤلف.[۴۴] |
| ۱۱ | اقرارنامه؛ چشمه یا مرداب | فارسی؛ تألیف با ساختار گفت‌وگوی فرضی | قم، طوبای محبت، ۱۳۹۳ش، ۲۸۶ صفحه | گفت‌وگویی فرضی میان سلمان و عبدالله بن عمر برای عرضهٔ استدلال‌های مؤلف دربارهٔ غدیر و سقیفه؛ این گفت‌وگو، گزارش یک مناظرهٔ تاریخیِ رخ‌داده نیست.[۴۵] |
| ۱۲ | غدیر دوم | فارسی؛ تألیف اعتقادی | چاپ نخست: ۱۳۷۶ش، ۱۵۶ صفحه؛ ویرایش بازنگری‌شده: ۱۴۰۱ش، ۲۲۴ صفحه؛ ناشر در این بخش از منبع ذکر نشده است | دربارهٔ نهم ربیع‌الاول و مباحث تبری است؛ عنوان آن نباید با اثری اختصاصی دربارهٔ واقعهٔ غدیر خم اشتباه شود.[۴۶] |
| ۱۳ | کلام وحی بر آستان ولایت | فارسی؛ ترجمه و تنظیم موضوعی | قم، دلیل ما، ۱۳۸۸ش، پنج جلد؛ انتشار تک‌جلدی در ۱۳۹۵ش، ۶۲۸ صفحه؛ چاپ چهارمِ گزارش‌شده در ۱۴۰۱ش | ترجمه و تنظیم موضوعی «وصایا الرسول لزوج البتول»، اثر سید علی حسینی صدر، در موضوعات اعتقادات، اخلاق، آداب شرعی، تاریخ و احکام؛ صورت تک‌جلدی با عنوان «وصیت‌های پیامبر به امیرالمؤمنین» نیز معرفی شده است.[۴۷] |
عنوان «غدیر دوم» در جدول آثار اعتقادی آمده است، زیرا موضوع اصلی آن نهم ربیع‌الاول است. همچنین، مجموعهٔ «کلام وحی بر آستان ولایت» و صورت تک‌جلدی آن، دو تألیف مستقل شمرده نشده‌اند.
دست‌نوشته‌ها و آثار فاقد گزارش انتشار چاپی
وضعیت آثار این جدول، بر پایهٔ گزارش مؤلف در زمان تنظیم خودنوشت است و لزوماً وضعیت کنونی انتشار آنها را نشان نمی‌دهد.
| ردیف | عنوان | زبان و نوع فعالیت | وضعیت گزارش‌شده | معرفی |
|---|---|---|---|---|
| ۱۴ | تقریرات اصول حسین وحید خراسانی | عربی؛ تقریرات درسی | دست‌نوشته | یادداشت‌های هشت سال شرکت در درس اصول، شامل مباحث قطع، ظن، برائت و استصحاب.[۴۸] |
| ۱۵ | تقریرات فقه حسین وحید خراسانی | عربی؛ تقریرات درسی | دست‌نوشته | تقریرات مباحث بیع و اجتهاد و تقلید، حاصل شرکت در درس فقه.[۴۹] |
| ۱۶ | شجره‌بندی علم درایه | فارسی؛ تنظیم آموزشی | دست‌نوشته؛ چاپ‌نشده در گزارش مؤلف | تنظیم مباحث درایه در قالب یک برگ نموداری، با استفاده از «نهایة الدرایة» و مقدمهٔ رجال مامقانی و منابع دیگر.[۵۰] |
| ۱۷ | کتابنامهٔ مطاعن و تبری | فارسی؛ کتاب‌شناسی | انتشار در فضای مجازی در ۱۴۰۲ش؛ انتشار چاپی در منبع گزارش نشده است | معرفی ۱۶۲۹ اثر مستقل در ۱۰ زبان، بر پایهٔ گزارش مؤلف؛ همراه با مشخصات و معرفی محتوای آثار.[۵۱] |
| ۱۸ | تلخیص الموسوعة الکبری عن فاطمة الزهراء | عربی؛ تلخیص | هفت جلدِ آماده‌شده؛ چاپ‌نشده در گزارش مؤلف | تلخیص مجموعهٔ ۲۵جلدی اسماعیل انصاری، با کوتاه‌کردن اسناد و انتقال منابع به پانویس و حفظ متن اصلی گزارش‌ها.[۵۲] |
| ۱۹ | میراث زهرایی | فارسی؛ کتاب‌شناسی گزیده | آمادهٔ چاپ در ۱۲۸ صفحه؛ چاپ‌نشده در گزارش مؤلف | معرفی صد اثر برگزیده دربارهٔ حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، بر پایهٔ معیارهای علمی و ادبی بیان‌شده توسط مؤلف.[۵۳] |
| ۲۰ | المقداد | عربی؛ گردآوری و تألیف | در مرحلهٔ گردآوری و تدوین در گزارش مؤلف | گردآوری گزارش‌های حدیثی و تاریخی دربارهٔ مقداد از منابع شیعه و غیرشیعه؛ مؤلف از فراهم‌آوردن بیش از دو هزار صفحهٔ رحلی مطلب برای این طرح یاد کرده است.[۵۴] |
ویژگی‌های تألیفات
کتاب‌شناسی و تنظیم اطلاعات
بخشی از آثار انصاری به معرفی منابع اختصاص دارد. در غدیر در آینه کتاب، عنوان کتاب، مشخصات پدیدآورندگان، زبان، وضعیت نشر و محتوای اثر، محور اصلی معرفی‌هاست. در کتابنامهٔ مطاعن و تبری نیز از شیوه‌ای مشابه برای ثبت و معرفی آثار استفاده شده است.[۵۵]
تنظیم آموزشی و موضوعی
شجره‌بندی علوم صرف و درایه، نمونه‌هایی از تنظیم نموداری مطالب آموزشی در آثار اوست. در کلام وحی بر آستان ولایت نیز، تقسیم موضوعی متن عربی و عرضهٔ ترجمه در دفترهای جداگانه، بخشی از کار او بوده است.[۵۶]
استفاده از قالب ادبی
انصاری در آثاری مانند از میان شعله‌ها و با مظلومی صبور از بیان ادبی استفاده کرده است. او در شرح نگارش از میان شعله‌ها، بر لزوم استناد گزارش‌های منسوب به معصوم و پرهیز از نسبت‌دادن مطالب تخیلی تأکید می‌کند.[۵۷]
در مقابل، ساختار اقرارنامه را خود مؤلف، گفت‌وگویی فرضی معرفی کرده است. ازاین‌رو، گفت‌وگوهای این کتاب باید به‌عنوان شیوهٔ عرضهٔ استدلال‌های نویسنده خوانده شوند.[۵۸]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۳–۸۵۷، ۸۵۹–۸۶۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷، ۸۵۹–۸۶۷، ۸۷۱–۸۷۳، ۹۰۰–۹۱۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷–۹۱۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۳–۸۵۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۳–۸۵۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۳–۸۵۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۴–۸۵۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۶.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷–۸۵۹، ۸۶۷–۹۰۰.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۶–۸۵۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۱۳–۹۱۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۱۳–۹۱۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۹–۸۶۰.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۰–۸۶۱.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۱–۸۶۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۶–۸۶۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۶–۸۶۷.
- ↑ بررسی سندی حدیث غدیر، بخش «کتاب‌شناسی غدیر».
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۱.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۲–۸۷۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۰۰–۹۰۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۰۲–۹۰۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۰۴–۹۰۸.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۰۹–۹۱۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۱۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۱۴–۹۱۵.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۹–۸۶۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۱–۸۷۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۹۰۰–۹۱۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۸.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۸–۸۵۹.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۷–۸۶۸.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۸–۸۷۱.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۳–۸۷۶.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۶–۸۷۸.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۷۸–۸۸۰.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۸۰–۸۸۳.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۸۴–۸۸۹.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۹۰–۸۹۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۸.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۹۴–۸۹۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۹۷–۸۹۸.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۹۸–۸۹۹.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۹۹–۹۰۰.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۰–۸۶۳، ۸۹۵–۸۹۶.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۵۸، ۸۹۰–۸۹۴.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۶۸–۸۷۰، ۸۷۶–۸۷۷.
- ↑ تألیفات خاندان انصاری خوئینی، ص۸۸۰–۸۸۱.
منابع
- تألیفات خاندان انصاری خوئینی، بخش «تألیفات حاج محمد انصاری»، شامل خودنوشت محمد انصاری و معرفی آثار و مجموعه‌های او، ص۸۵۳–۹۱۵. مشخصات کامل نشر در بخش ارائه‌شده از فایل درج نشده است.
- «بررسی سندی حدیث غدیر»، مجمع جهانی شیعه‌شناسی، بخش «کتاب‌شناسی غدیر»؛ در پایان متن، مأخذ «شیعه‌شناسی، ربیع‌الثانی ۱۴۳۳ق / ۱۳۹۰ش» ذکر شده است؛ نسخهٔ برخط.