محمد بن عبدالله مقدسی (ابوبکر، شمس الدین، ابن محبّ)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد بن عبدالله بن احمد بن عبدالله بن احمد بن محمد بن ابراهیم مقدسی حنبلی |
| سرشناسی | حافظ، فقیه حنبلی و محدث قرن هشتم |
| تولد | ۷۱۲ هجری قمری |
| وفات | ۷۸۹ هجری قمری |
| خویشان سرشناس | پدر: عبدالله بن احمد مقدسی، خاله: زینت بنت الکمال |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | تقیالدین سلیمان، قاسم بن عساکر، عیسی المطعم، ابن عبدالدایم، ذهبی و دیگران |
| شاگردان | محمد بن احمد فاسی، عمران بن ادریس جلجولی، احمد بن ابراهیم فوی و دیگران |
| تحصیلات | حدیث، فقه، قرائات |
| مذهب | حنبلی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه، تدریس، افتاء |
| علت شهرت | حافظه قوی، اتقان، سکوت طولانی (صامت) |
ابوبکر شمسالدین محمد بن عبدالله بن احمد بن عبدالله بن احمد بن محمد بن ابراهیم مقدسی حنبلی، معروف به الصامت (به دلیل سکوت طولانی و وقار بسیار). وی در سال ۷۱۲ هجری قمری متولد شد. نسب او به خاندانی علمی و حدیثی در بیتالمقدس و صالحیه (دمشق) میرسد.
جایگاه رجالی[۱]
او از حافظان برجسته حدیث، فقیهی حنبلی مذهب و از آخرین بازماندگان این فن در قرن هشتم هجری بود. به دلیل کثرت سکوت و وقارش به «الصامت» شهرت یافت. علمای هم عصر و پس از او وی را ستوده و به اتقان، علم، فقاهت و همت عالی در تحصیل وصف کردهاند.ابن جزری[۲] و سیوطی: او را توثيق كرده و در علم رجال و حدیث بسيار ستوده اند.
اساتید[۳]
وی از جمع زیادی از محدثان نامدار بهره برد و در محضر آنان حدیث شنید و قرائت کرد. برخی از مهمترین اساتید وی عبارتند از:
- تقیالدین سلیمان
- قاسم بن عساکر
- عیسی المطعم
- ابن عبدالدایم
- خالهاش: زینت بنت الکمال (بر او بسیار قرائت کرد)
- پدرش: عبدالله بن احمد مقدسی
- مزی (یوسف بن زکی عبدالرحمن)
- برزالی (قاسم بن محمد)
- ذهبی (محمد بن احمد بن عثمان)
شاگردان
جمع بسیاری از محدثان و طلاب علم از محضرش بهره بردند و از او حدیث شنیدند. از جمله:
- محمد بن احمد بن علی فاسی
- عمران بن ادریس جلجولی مقدسی (ابوموسی زینالدین)
- احمد بن ابراهیم بن ابیبکر فوی مرشدی (ابوالعباس)
- عبدالرحمن بن یوسف بن احمد صالحی (زینالدین)
- عبدالرحمن بن عبدالله بن خلیل حرستانی (زینالدین)
- شمسالدین محمد بن عبدالهادی (در سال ۷۳۰ از او سماع داشت)
- جد نویسنده (برهانالدین ابن مفلح) و دیگران.
ویژگیها
- بسیار خاموش و باوقار بود.
- ذهنی نیکو و همتی عالی در تحصیل حدیث داشت.
- در فقه حنبلی متبحر بود و افتاء و تدریس میکرد.
- قرائت بسیار کرد و در تخریج و بهرهرسانی علمی توانا بود.
وفات
وی در ماه شوال یا ذیالقعده سال ۷۸۹ هجری قمری درگذشت. منابع تاریخی وفات او را در این سال ثبت کردهاند.
روايت حديث غدير[۴]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده محمد بن عبداللَّه بن محبّ مَقدِسى، ابوبكر، شمس الدين، ابن محبّ (ت ۷۱۲ - م ۷۸۹ ق) است. ابن جَزَرى در «اسنى المطالب فى مناقب على بن ابى طالب عليه السلام» و نيز ابوموسى مدينى در كتابش «المسلسل بالاسماء» گفته اند كه ابن محبّ حديث غدير را با سند فواطم روایت كرده است.[۵]