محمد بن عمر بن علی علیه السلام
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | محمد بن عمر بن علی بن ابیطالب بن عبدالمطلب |
| سرشناسی | از تابعین و از اصحاب امام سجاد علیه السلام و امام صادق علیه السلام راوی حدیث |
| وفات | سال ۱۴۵ق در مدینه |
| نحوه درگذشت | شهادت |
| محل دفن | مدینه |
| خویشان سرشناس | امیرالمؤمنین علیه السلام |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | شیعه |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | راوی حدیث غدیر |
محمد بن عمر بن علی بن علیه السلام، از تابعین و اصحاب امام سجاد علیه السلام و امام صادق علیه السلام که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. طحاوی در مشکل الآثار و ابنکثیر در البدایة و النهایة حدیث غدیر را از او نقل کردهاند.
محمد بن عمر بن علی علیه السلام، که به نام ابوعبدالله مدنی نیز شناخته میشود، در سال ۱۴۵ق در مدینه بهشهادت رسید. او دو پسر به نامهای محمد و اسماعیل داشت که مادرشان اسماء دختر عقیل بن ابیطالب بود. ابنعساکر نیز در طبقه چهارم اهل مدینه از محمد بن عمر بن علی بن ابیطالب نام برده و گفته که او کمروایت بود و در آغاز خلافت ابوالعباس زندگی میکرد.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
محمد بن عمر بن علی علیه السلام از تابعین و اصحاب امام سجاد علیه السلام و امام صادق علیه السلام دانسته شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند.[۱] طحاوی در مشکل الآثار[۲] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۳] حدیث غدیر را از محمد بن عمر بن علی علیه السلام نقل کردهاند.
حدیث او چنین نقل شده است: «عن محمّد بن عمر بن عليّ علیه السلام عن عليّ علیه السلام: إنّ النبي صلّى اللّه عليه و آله حضر الشجرة بخم، قال: فخرج آخذا بيد عليّ علیه السلام فقال: يا أيّها الناس ألستم تشهدون أنّ اللّه و رسوله أولى بكم من أنفسكم، و إنّ اللّه و رسوله مولاكم؟ قالوا: بلى. قال: من كنت مولاه فإنّ عليّا مولاه. أو قال: فإنّ هذا مولاه. إنّي تركت فيكم ما إن أخذتم به لم تضلّوا، كتاب اللّه و أهل بيتي؛ از محمد بن عمر بن علی علیه السلام از امیرالمؤمنین علی علیه السلام روایت شده است: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در کنار درخت خُم ایستاد، سپس بیرون آمد و دست علی علیه السلام را گرفت و گفت: ای مردم، آیا شهادت نمیدهید که خدا و پیامبرش بر شما از خودتان سزاوارترند؟ و آیا خدا و پیامبرش ولی و سرپرست شما نیستند؟ گفتند: بلی. پیامبر فرمود: هر که من مولای اویم، علی مولای اوست. یا فرمود: این علی مولای اوست. من در میان شما چیزی باقی گذاشتم که اگر به آن تمسک کنید، هرگز گمراه نخواهید شد: کتاب خدا و اهل بیتم».[۴]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، محمد بن عمر بن علی بن ابیطالب علیه السلام، که به نام ابوعبدالله مدنی نیز شناخته میشود، در سال ۱۴۵ق در مدینه بهشهادت رسید.[۵]
بهنوشتهٔ سید ابوالقاسم خویی، محمد بن عمر از یاران امام سجاد علیه السلام محسوب میشود، اگرچه برخی گفتهاند که از او روایتی نقل نشده است.[۶] او از اصحاب امام صادق نیز بهشمار رفته است.[۷] او از جدش امیرالمؤمنین علیه السلام روایت کرده و پسرش عبدالله بن محمد نیز از او روایت نقل کرده است. در کتاب کامل الزیارات، در باب فضیلت فرات و غسل در آن، حدیثی از او آمده است.[۸]
ابن شهرآشوب بهنقل از روایتی میگوید که پدر محمد، عمر بن علی، با علی بن حسین علیه السلام بدرفتاری کرده بود، اما خود محمد پس از آن نزد علی بن حسین علیه السلام رفت، به او سلام کرد و احترام گذاشت. علی بن حسین علیهما السلام به او فرمود: «ای پسرعمو، قطع رابطه پدرت با من نباید باعث شود که من نسبت به تو قطع رحم کنم، زیرا دخترم خدیجه را به تو همسری دادهام».[۹]
طبق گزارش ابوالقاسم خویی، عمر بن علی علیه السلام دو پسر به نامهای محمد و اسماعیل داشت که مادرشان اسماء دختر عقیل بن ابیطالب بود.[۱۰] ابنعساکر نیز در طبقه چهارم اهل مدینه از محمد بن عمر بن علی بن ابیطالب نام برده و گفته است که او کمروایت بود و در آغاز خلافت ابوالعباس زندگی میکرد.[۱۱]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۶۱؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۷.
- ↑ مشکل الآثار، ج۲، ص۳۹۷.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۱.
- ↑ نفحات الأزهار، ج۱، ص۳۱۶.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۶۹.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۶۹.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۶۹.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۶۹.
- ↑ مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۱۷۲–۱۷۳.
- ↑ معجم رجال الحدیث، ج۱۸، ص۶۹.
- ↑ تاریخ مدینة دمشق، ج۵۴، ص۴۱۵.
منابع
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تاریخ مدینة دمشق؛ علی بن حسن شافعی (ابنعساکر)، تحقیق: علی شیری، بیروت: دارالفکر، ۱۴۱۵ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- مشکل الآثار؛ احمد بن محمد طحاوی، بیروت: دار صادر، ۱۳۱۳ق.
- معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة؛ سید ابوالقاسم خویی، ایران: بینا، ۱۴۱۳ق.
- مناقب آل ابیطالب؛ محمد بن علی بن شهرآشوب مازندرانی، تحقیق: محمدحسین آشتیانی و سید هاشم رسولی محلاتی، قم: مؤسسه انتشارات علامه، ۱۳۷۹ق.
- نفحات الأزهار فی خلاصة عبقات الأنوار للعلم الحجة آیة الله السید حامدحسین اللکهنوی؛ سید علی حسینی میلانی، بیجا: سید علی حسینی میلانی، ۱۴۱۴ق.