محمد مناوی (شمس الدین، عبدالرئوف)
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | زینالدین عبدالرئوف بن تاجالعارفین بن علی زینالعابدین بن یحیی بن محمد حدادی مناوی |
| سرشناسی | مورخ، محدث، فقیه شافعی و عارف مصری |
| تولد | ۹۵۲ هجری قمری |
| وفات | ۲۳ صفر ۱۰۳۱ هجری قمری |
| محل دفن | قاهره، مصر |
| خویشان سرشناس | خاندانی اصالتاً از تونس (روستای حداده) که در قرن هفتم به مصر مهاجرت کردند |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | عبدالوهاب شعرانی (عارف شهیر مصری) |
| شاگردان | دانشپژوهان مدرسه صلاحیه قاهره |
| مذهب | اهل سنت، شافعی (با گرایشهای صوفیانه) |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث، فقه، تصوف، تاریخ و ادبیات |
| علت شهرت | تألیف آثار متعدد در علوم اسلامی، به ویژه «الاتحافات السنیة بالأحادیث القدسیة» و شرح جامع بر صحیح مسلم |
زینالدین عبدالرئوف بن تاجالعارفین بن علی زینالعابدین بن یحیی بن محمد حدادی مناوی، از عالمان برجسته مصر در دوران عثمانی است. خاندان وی اصالتاً از روستای «حداده» در تونس بودند که در قرن هفتم هجری به مصر مهاجرت کرده و در محله «مَنِیة» قاهره سکنا گزیدند. به همین سبب، وی به «منّاوی» شهرت یافت.
زندگی نامه[۱]
عبدالرئوف مناوی در سال ۹۵۲ هجری قمری در قاهره دیده به جهان گشود. او در خانوادهای پرورش یافت که همه افراد آن اهل علم و دانشدوست بودند. این محیط مساعد، زمینهساز رشد علمی وی از کودکی گردید.
اساتید
مناوی از خردسالی به فراگیری علوم دینی روی آورد و به سرعت در این عرصه پیشرفت کرد. او نزد عالمان نامدار زمان خود شاگردی نمود که برجستهترین آنان عبدالوهاب شعرانی، عارف و صوفی شهیر مصری، بود. مناوی تحت تأثیر شعرانی با تصوف آشنا شد و این آشنایی بعدها در آثار و اندیشههای او تأثیری عمیق بر جای نهاد.
پس از تکمیل تحصیلات، مناوی مدتی را به گوشهگیری و عزلت از مردم گذراند. این دوران اگرچه با انزوا از جامعه همراه بود، اما حاصل آن، تألیف آثار متعدد شد. او در این ایام به دور از هیاهوی اجتماعی، تمام همت خود را مصروف پژوهش و نگارش کرد.
شاگردان
مناوی پس از پایان دوره عزلت، به تدریس روی آورد و در مدرسه صلاحیه قاهره به آموزش علوم دینی پرداخت. در این دوره، عالمان و دانشپژوهان بسیاری از محضر او بهره بردند و هر یک بعدها خود از چهرههای شاخص علمی شدند.
وفات
مناوی سرانجام پس از ۷۱ سال زندگی، در بیستوسوم ماه صفر سال ۱۰۳۱ هجری قمری در زادگاهش قاهره درگذشت.
تألیفات
مناوی از نویسندگان پرکار قرن یازدهم هجری به شمار میرود و آثار متعددی در زمینههای حدیث، فقه، تصوف، تاریخ و ادبیات از خود به یادگار گذاشته است. فهرست عناوین برخی از تألیفات وی بر اساس آنچه در «هدیة العارفین» اسماعیل پاشا بغدادی آمده، بدین شرح است:
- «الاتحافات السنیة بالأحادیث القدسیة»
- «اتحاف الطلاب بشرح کتاب العباب فی الفقه»
- «اتحاف الناسک بأحکام المناسک»
- «الإحسان فی بیان أحكام الحیوان»
- «إحسان التقریر بشرح التحریر»
- «أحكام الأساس فی مختصر أساس البلاغة»
- «إرسال أهالی التعریف فی التصوف»
- «إرغام أولیاء الشیطان بذكر مناقب أولیاء الرحمن»
- «أسفار البدر عن لیلة القدر»
- «أسماء البلدان»
روايت حديث غدير[۲]
يكى از علما و بزرگان اهل سنت كه حدیث غدیر را نقل كرده محمد مُناوى، شمس الدين، عبدالرئوف (ت ۹۵۲ - م ۱۰۳۱ ق) است. مُناوى حديث غدير را در «كنوز الحقائق» از «مسند احمد» روایت كرده است.[۳]
همچنين مُناوى در «فيض القدير»، در شرح حديث غدير به كلام ابن حجر و كتاب ابن عقده در مورد طرق حديث غدير، و نيز به روايت بَزّار و دارقطنى اشاره نموده است.[۴] محبّى[۵]: او و تأليفاتش را بسيار ستوده است.