سالم بن عبدالله بن عمر عدوی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سالم بن عبدالله بن عمر بن خطاب قرشی عدوی مدنی |
| سرشناسی | از تابعین |
| وفات | ۱۰۶ق |
| خویشان سرشناس | عمر بن خطاب • عبدالله بن عمر |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | عبدالله بن عمر •أبوهریرة ورافع بن خدیج |
| مذهب | اهل سنت |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
سالم بن عبدالله بن عمر عَدَویّ (درگذشت: ۱۰۵ق)، فرزند عبدالله بن عمر، یکی از تابعینی دانسته شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. بخاری در تاریخ خود و ابنکثیر در البدایة و النهایة و محمد بن جریر طبری در کتاب الولایه خود حدیث غدیر را از او نقل کردهاند.
سالم از بزرگان تابعین، از هفت فقیه مدینه و از اشراف و علمای ثقه دانسته شده است. نقل شده که او معلم عمر بن عبدالعزیز بود و پس از خلافت عمر بن عبدالعزیز، در سال ۹۹ق، از سالم خواسته شد که سیره جدش عمر بن خطاب را بنویسد تا مردم از آن پیروی کنند.
نقل شده که احمد بن حنبل و اسحاق بن راهویه سالم را در زمره راویان صحیحالاسناد دانستهاند و سند «الزهری عن سالم عن أبیه» صحیحترین اسناد بهشمار رفته است. ابنحبان، سالم را شبیهترین فرزند عمر به او در رفتار و هدایت دانسته است. نقل شده که ابنسعد سالم را ثقه، پرحدیث و با ورع معرفی کرده است. گفته شده که عجلی نیز سالم را مردی صالح و ثقه دانسته است.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
یکی از تابعینی که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده سالم پسر عبدالله بن عمر بن خطاب قرشی عدوی مدنی (م ۱۰۶ ق) دانسته شده است.[۱] بخاری در تاریخ خود[۲] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۳] و محمد بن جریر طبری در کتاب الولایه[۴] خود حدیث غدیر را از سالم بن عبداللَّه نقل کردهاند.
متن این روایت در البدایة و النهایة چنین نقل شده است: عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ… سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ آخِذٌ بِيَدِ عَلِيٍّ مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا مَوْلَاهُ، اللَّهمّ وَالِ مَنْ وَالَاهُ، وَعَادِ مَنْ عَادَاهُ؛ سالم بن عبداللّه بن عمر روایت کرده که گفت: شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله، در حالی که دست علی علیه السلام را گرفته بود، فرمود: هرکس من مولای اویم، پس این علی مولای اوست».[۵]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، ابوعمر یا ابوعبدالله سالم بن عبدالله بن عمر بن خطاب مادرش دختر یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی ایران، بود که پس از اسارت به همسری عبدالله بن عمر درآمد و سالم حاصل این ازدواج است. دو خواهر دیگر مادرش نیز به ترتیب به همسری حسین بن علی علیه السلام (مادر امام سجاد علیه السلام) و محمد بن ابیبکر (مادر قاسم) درآمدند.[۶]
سالم از بزرگان تابعین، از هفت فقیه مدینه و از اشراف و علمای ثقه دانسته شده است. نقل شده که او معلم عمر بن عبدالعزیز بود و پس از خلافت عمر بن عبدالعزیز، در سال ۹۹ق، از سالم خواسته شد که سیره جدش عمر بن خطاب را بنویسد تا مردم از آن پیروی کنند.[۷]
نقل شده که احمد بن حنبل و اسحاق بن راهویه سالم را در زمره راویان صحیحالاسناد دانستهاند و سند «الزهری عن سالم عن أبیه» صحیحترین اسناد بهشمار رفته است.[۸] ابنحبان، سالم را شبیهترین فرزند عمر به او در رفتار و هدایت دانسته است.[۹] مالک بن انس سالم را شبیهترین فرد زمان خود به صالحان گذشته در زهد و فضیلت دانسته است.[۱۰]
نقل شده که ابنسعد سالم را ثقه، پرحدیث و با ورع معرفی کرده است.[۱۱] گفته شده که عجلی نیز سالم را مردی صالح و ثقه دانسته است.[۱۲] همچنین، شمسالدین ذهبی سالم را یکی از فقیهان بزرگ تابعین دانسته است.[۱۳] نقل شده که سالم در سال ۱۰۵ هجری (برخی منابع ۱۰۶، ۱۰۷ یا ۱۰۸ هجری) در مدینه درگذشته است.[۱۴]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۱۵۰؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۶۸؛ دانشنامه غدیر، ج۱۱، ص۲۵۵.
- ↑ التاریخ الکبیر، ج۱، ص۳۷۵.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ بخشهای برجایمانده کتاب فضائل علی بن ابیطالب علیه السلام و کتاب الولایة، ص۹۰.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۴۵؛ اکمال تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۸۴.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۴۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۴۵؛ تهذیب التهذیب، ج۳، ص۴۳۶–۴۳۸.
- ↑ الثقات، ج۴، ص۳۰۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۴۵؛ الکاشف، ج۱، ص۴۲۲.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۴۵.
- ↑ اکمال تهذیب الکمال، ج۵، ص۱۸۵.
- ↑ الکاشف، ج۱، ص۴۲۲.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۰، ص۱۴۵.
منابع
- إکمال تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ مغلطای بن قلیج بن عبدالله بکجری مصری حکری حنفی، تحقیق: ابو عبدالرحمن عادل بن محمد و ابومحمد اسامة بن ابراهیم، بیجا: الفاروق الحدیثة للطباعة والنشر، ۱۴۲۲ق.
- بخشهای برجایمانده کتاب فضائل علی بن ابیطالب علیه السلام و کتاب الولایة؛ محمد بن جریر طبری، تحقیق: رسول جعفریان، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۴۱۹ق.
- التاریخ الکبیر؛ محمد بن اسماعیل بخاری، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- الثقات؛ محمد بن حبان (ابنحبان بستی)، حیدرآباد دکن: دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۹۳ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة؛ شمسالدین محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: محمد عوامة و أحمد محمد نمر الخطیب، جده: دار القبلة للثقافة الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.