یزید بن حیان تیمی کوفی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | یزید بن حیان تیمی کوفی عاصمی |
| سرشناسی | از تابعین |
| اطلاعات علمی | |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
یَزیدِ بنِ حَیّانِ تَیْمی کوفی یکی از تابعینی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است.[۱] مسلم در صحیح[۲] و عاصمی در زین الفتی[۳] حدیث غدیر را از یزید بن حیان نقل کردهاند.
میرحامدحسین هندی در عبقات الانوار حدیث او را چنین نقل کرده است: «حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَشُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، قَالَ زُهَيْرٌ: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنِي أَبُو حَيَّانَ، حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ حَيَّانَ، قَالَ: انْطَلَقْتُ أَنَا وَحُصَيْنُ بْنُ سَبْرَةَ، وَعُمَرُ بْنُ مُسْلِمٍ، إِلَى زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، فَلَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ قَالَ لَهُ حُصَيْنٌ: لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا، رَأَيْتَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَسَمِعْتَ حَدِيثَهُ، وَغَزَوْتَ مَعَهُ، وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ لَقَدْ لَقِيتَ، يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا، حَدِّثْنَا يَا زَيْدُ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ: يَا ابْنَ أَخِي وَاللهِ لَقَدْ كَبِرَتْ سِنِّي، وَقَدُمَ عَهْدِي، وَنَسِيتُ بَعْضَ الَّذِي كُنْتُ أَعِي مِنْ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَمَا حَدَّثْتُكُمْ فَاقْبَلُوا، وَمَا لَا، فَلَا تُكَلِّفُونِيهِ، ثُمَّ قَالَ: قَامَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فِينَا خَطِيبًا، بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَحَمِدَ اللهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ، وَوَعَظَ وَذَكَّرَ، ثُمَّ قَالَ: أَمَّا بَعْدُ، أَلَا أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ رَسُولُ رَبِّي فَأُجِيبَ، وَأَنَا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ: أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللهِ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللهِ، وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ عَلَى كِتَابِ اللهِ وَرَغَّبَ فِيهِ، ثُمَّ قَالَ: وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمُ اللهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي، أُذَكِّرُكُمُ اللهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي، أُذَكِّرُكُمُ اللهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَقَالَ لَهُ حُصَيْنٌ: وَمَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ؟ يَا زَيْدُ أَلَيْسَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ؟ قَالَ: نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ، وَلَكِنْ أَهْلُ بَيْتِهِ مَنْ حُرِمَ الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ، قَالَ: وَمَنْ هُمْ؟ قَالَ: هُمْ آلُ عَلِيٍّ وَآلُ عَقِيلٍ، وَآلُ جَعْفَرٍ، وَآلُ عَبَّاسٍ؛ یزید بن حیّان تیمی روایت میکند: من همراه حصین بن سبرة و عمرو بن مسلم به دیدار زید بن أرقم رفتیم. وقتی نزد او نشستیم، حصین به او گفت: ای زید، تو خیر فراوانی دیدهای؛ پیامبر خدا صلی الله علیه و آله را دیدهای و حدیث او را شنیدهای؛ با او در جنگها شرکت کردهای و با او نماز خواندهای؛ تو خیر بسیار دیدهای. برای ما از آنچه از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله شنیدهای، بگو. زید بن أرقم پاسخ داد: ای پسر برادرم، به خدا سوگند سنم بالا رفته و عمرم گذشته و برخی از آنچه از پیامبر خدا صلی الله علیه و آله میدانستم فراموش کردهام، پس هر چه برایتان نقل کنم بپذیرید و آنچه نیست، بر من تحمیل نکنید. سپس گفت: روزی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در محلی میان مکه و مدینه که به خمّ معروف است، بهعنوان خطیب در میان ما ایستاد. ابتدا خداوند متعال را حمد و ثنا گفت، سپس وعظ و نصیحت کرد و یادآوری نمود. سپس فرمود: اما بعد، ای مردم، من جز یک بشر نیستم و بهزودی فرستاده پروردگارم عزّوجلّ خواهد آمد و من پاسخ خواهم داد. من دو چیز گرانبها در میان شما باقی میگذارم؛ نخست کتاب خدا که در آن هدایت و نور است؛ پس به کتاب خدا چنگ زنید و به آن تمسک کنید. سپس پیامبر صلی الله علیه و آله به کتاب خدا سفارش کرد و آن را ترغیب نمود و فرمود: و اهل بیت من؛ خدا شما را به اهل بیت من سفارش میکند؛ خدا شما را به اهل بیت من سفارش میکند؛ خدا شما را به اهل بیت من سفارش میکند. حصین پرسید: اهل بیت یعنی چه کسانی، ای زید؟ آیا زنانش اهل بیت نیستند؟ زید پاسخ داد: زنانش از اهل بیت هستند، اما اهل بیت کسانی هستند که پس از پیامبر از دریافت صدقه محرومند. حصین پرسید: آنها چه کسانی هستند؟ زید گفت: آنها آلعلی، آل عقیل، آل جعفر و آل عباس هستند».[۴]
بهنقل از خزرجی، نسائی یزید بن حیّان تیمی را توثیق کرده است.[۵] ابنحجر عسقلانی نیز او را ثقه دانسته است.[۶]
جستارهای وابسته
پانویس
منابع
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- خلاصة تذهیب تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ احمد بن عبدالله خزرجی، تحقیق: عبدالفتاح أبوغدة، حلب و بیروت: مکتب المطبوعات الإسلامیة و دار البشائر، ۱۴۱۶ق.
- صحیح مسلم؛ مسلم بن حجاج نیشابوری، تحقیق فؤاد عبدالباقی، قاهره: دار الحدیث، ۱۴۱۲ق.
- عبقات الأنوار فی امامة الأئمة الأطهار؛ میرحامدحسین بن محمدقلی کنتوری هندی، تحقیق: غلامرضا مولانا بروجردی، قم: غلامرضا مولانا بروجردی، ۱۴۰۴ق.
- العسل المصفی من تهذیب زین الفتی فی شرح سورة هل أتی؛ احمد بن محمد عاصمی، محمدباقر محمودی، قم: مجمع إحیای فرهنگ اسلامی، ۱۴۱۸ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.