سعید بن جبیر اسدی
سعید بن جُبَیر اسدی یکی از بزرگان تابعین، مفسران و محدثان برجسته اسلام و از اصحاب امام سجاد علیه السلام از که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است. نسائی و ابنکثیر حدیث غدیر را از او نقل کردهاند. شمسالدین ذهبی، خزرجی و ابنحجر سعید بن جبیر را توثیق کردهاند.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | سعید بن جُبَیر بن هشام اسدی وابلی |
| سرشناسی | از تابعین |
| تولد | ۴۵ق در کوفه |
| وفات | سال ۹۴ یا ۹۵ق |
| نحوه درگذشت | کشتهشدن به دست حجاج بن یوسف ثقفی |
| محل دفن | واسط عراق |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | امام سجاد علیه السلام • عبدالله بن عباس |
| شاگردان | جعفر بن المغیرة • الأعمش • عطاء بن سائب |
| تالیفات | تفسیر قرآن |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | راوی حدیث و مفسر قرآن |
سعید بن جبیر در قیام علیه حجاج بن یوسف شرکت کرد. پس از شکست قیام، به اصفهان و قم گریخت. سرانجام در مکه دستگیر و به دستور حجاج بن یوسف در سال ۹۵ هجری بهشهادت رسید.
نقل شده که سعید بن جبیر از اصحاب و شاگردان امام سجاد علیه السلام بود و به او ارادت ویژه داشت. برخی منابع علت شهادت او به دست حجاج را تشیع و دفاع از اهل بیت دانستهاند.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
سعید بن جبیر بن هشام اسدی والبی یکی از بزرگان تابعین، مفسران و محدثان برجسته اسلام و از اصحاب امام سجاد علیه السلام از که حدیث غدیر را از صحابه نقل کرده است.[۱] نسائی در خصائص[۲] و ابنکثیر در تاریخش[۳] حدیث غدیر را از سعید بن جبیر و او از ابنعباس نقل کردهاند:
«أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الملك ابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ، عَنْ الْحَكَمِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: حَدَّثَنِي بُرَيْدَةُ، قَالَ: بَعَثَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ مَعَ عَلِيٍّ إِلَى الْيَمَنِ، فَرَأَيْتُ مِنْهُ جَفْوَةً، فَلَمَّا رَجَعْتُ؛ شَكَوْتُهُ إِلَى رَسُولِ اللّٰهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَيَّ وَ قَالَ: يَا بُرَيْدَةُ! مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ؛ از سعید بن جبیر، از ابنعباس، از بریده که گفت: با علی علیهالسلام به یمن رفتم و از او رفتار خشنی دیدم. وقتی نزد پیامبر صلی الله علیه و آله آمدم، از علی نزد او بدگویی کردم. پیامبر سرش را به سوی من بلند کرد و گفت: ای بریده! هر کس من مولای او هستم، علی نیز مولای اوست».[۴]
شخصیت و وثاقت
به گزارش منابع، ابوعبدالله (یا ابومحمد) سعید بن جبیر بن هشام اسدی والبی[۵] در سال ۴۵ق در کوفه بهدنیا آمد، اما اصالتاً حبشی بود و از موالی بنیوالبه بن حارث از طایفه بنیاسد بهشمار میرفت. پدرش جبیر، اصالتاً حبشی بود که مدتی در خاندان بنیاسد به عنوان برده زندگی کرد و پس از مسلمان شدن، آزاد شد.[۶]
سعید بن جبیر از بزرگترین مفسران قرآن در عصر خود بود و نزد عبدالله بن عباس، صحابی برجسته پیامبر، به فراگیری علوم دینی، تفسیر و حدیث پرداخت.[۷] مهمترین استاد او عبدالله بن عباس دانسته شده است. همچنین از علی بن حسین علیه السلام، عبدالله بن عمر، ابومسعود بدری، ابوموسی اشعری، عدی بن حاتم و ابوهریره روایت نقل کرده است. شاگردان او شامل جعفر بن مغیره، اعمش و عطاء بن سائب بودند.[۸]
نقل شده که سعید بن جبیر از اصحاب و شاگردان امام سجاد علیه السلام بود و به او ارادت ویژه داشت. برخی منابع علت شهادت او به دست حجاج را تشیع و دفاع از اهل بیت دانستهاند.[۹] فضل بن شاذان نقل کرده که در آغاز امامت امام سجاد علیه السلام، پنج نفر از اصحاب خاص او بودند که یکی از آنها سعید بن جبیر بود.[۱۰] سعید بن جبیر در قیام عبدالرحمن بن محمد بن اشعث علیه حجاج بن یوسف شرکت کرد. پس از شکست قیام، به اصفهان و قم گریخت و مدتی در این شهرها زندگی کرد. سرانجام در مکه دستگیر و به دستور حجاج بن یوسف در سال ۹۵ هجری بهشهادت رسید.[۱۱]
وثاقت
شمسالدین ذهبی،[۱۲] خزرجی[۱۳] و ابنحجر[۱۴] سعید بن جبیر را توثیق کردهاند.
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۱۵۱؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۶۸.
- ↑ خصائص، ص۷۴.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۷، ص۳۴۸.
- ↑ خصائص، ص۷۴.
- ↑ قاموس الرجال، ج۵، ص۸۵–۸۶.
- ↑ الاعلام، ج۳، ص۹۳.
- ↑ الرواة المشترکون، ج۱، ص۴۰۳–۴۰۴.
- ↑ تاریخ الاسلام، ج۶، ص۳۶۷؛ الرواة المشترکون، ج۱، ص۴۰۶–۴۰۷.
- ↑ قاموس الرجال، ج۵، ص۸۵–۸۶.
- ↑ قاموس الرجال، ج۵، ص۸۵.
- ↑ الرواة المشترکون، ج۱، ص۴۰۵؛ الرواة المشترکون، ج۱، ص۴۰۷.
- ↑ تذکرة الحفاظ، ج۱، ص۶۰–۶۱.
- ↑ خلاصة تذهیب تهذیب الکمال، ص۱۳۶.
- ↑ تقریب التهذیب، ص ۲۳۴؛ تهذیب التهذیب، ج۴، ص۱۱–۱۴.
منابع
- الاعلام؛ خیرالدین بن محمود بن محمدزرکلی دمشقی، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۹م.
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام؛ محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: عمر عبدالسلام تدمری، بیروت: دار الکتاب العربی، ۱۴۰۹ق.
- تذکرة الحفاظ؛ شمسالدین محمد بن أحمد ذهبی، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۹ق.
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- تهذیب التهذیب؛ ابنحجر احمد بن علی عسقلانی، بیروت: دار صادر، بیتا.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- خصائص أمیرالمؤمنین علی بن أبی طالب رضی الله عنه، احمد بن علی نسائی، تحقیق: دانی بن منیر آل زهوی، بیروت: المکتبة العصریة، ۱۴۲۴ق.
- خلاصة تذهیب تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ احمد بن عبدالله خزرجی، تحقیق: عبدالفتاح أبوغدة، حلب و بیروت: مکتب المطبوعات الإسلامیة و دار البشائر، ۱۴۱۶ق.
- الرواة المشترکون بین الشیعة و السنة: دراسه تسلط الضوء علی جانب من احوالهم و آرائهم و النقاط المضیئه فی حیاتهم؛ حسین عزیزی و همکاران، تهران: مرکز التحقیقات و الدراسات العلمیة المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامیة، ۱۴۳۰ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- قاموس الرجال؛ محمدتقی شوشتری، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۱ق.