عبدالله بن محمد بن عقیل هاشمی
عبدالله بن محمد بن عقیل هاشمی، از تابعین مدینه و از نوادگان عقیل بن ابیطالب، از جمله کسانی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند. حموینی در فرائد السمطین و ابنکثیر در البدایة و النهایة حدیث غدیر را از عبدالله بن محمد نقل کردهاند. همچنین وی ماجرای احتجاج مرد عراقی با جابر در مورد حدیث غدیر را نقل کرده است.
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابومحمد عبدالله بن محمد بن عقیل بن ابیطالب بن عبدالمطلب بن هاشم |
| سرشناسی | از تابعین |
| اطلاعات علمی | |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
بهنقل از منابع، عبدالله بن محمد بن عقیل فرزند محمد بن عقیل و نوه عقیل بن ابیطالب، پسرعموی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، بوده است. از جمله ویژگیهای او علم فراوان و عبادت زیاد ذکر شده است.
در مورد وثاقت و اعتبار روایات عبدالله بن محمد هاشمی مطالب زیر در منابع آمده است: احمد بن حنبل و برخی دیگر از محدثان به حدیث او احتجاج کردهاند؛ فسوی او را «صدوق» دانسته اما اشکال در حفظ او را مطرح کرده است.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
عبدالله بن محمد بن عقیل هاشمی، از تابعین مدینه و از نوادگان عقیل بن ابیطالب، از جمله کسانی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند.[۱] عبدالله بن محمد هاشمی همچنین از راویان حدیث منزلت برشمرده شده است.[۲]
حموینی در فرائد السمطین[۳] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۴] حدیث غدیر را از عبدالله بن محمد نقل کردهاند. همچنین وی ماجرای احتجاج مرد عراقی با جابر در مورد حدیث غدیر را نقل کرده است.[۵]
حدیث غدیر منقول از عبدالله بن محمد هاشمی در البدایة و النهایة چنین آمده است: «عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ: كُنَّا بِالْجُحْفَةِ بِغَدِيرِ خُمٍّ فَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خِبَاءٍ أَوْ فُسْطَاطٍ فَأَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ. فَقَالَ: مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ؛ از عبدالله بن محمد بن عقیل نقل شده که شنید جابر بن عبدالله میگوید: ما در جُحفه در غدیر خم بودیم که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از خیمه یا سایبانی بیرون آمد، دست علی علیه السلام را گرفت و فرمود: هر کس من مولای او هستم، پس علی مولای اوست».[۶]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، ابومحمد عبدالله بن محمد بن عقیل بن ابیطالب، در برخی منابع مشهور به «الاحول»، از تابعین مدینه و از خاندان بنیهاشم بود.[۷] مادرش زینب صغری بنت علی بن ابیطالب علیه السلام بود و گفتهاند که از نظر چهره به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله شباهت داشت.[۸] وی فرزند محمد بن عقیل و نوه عقیل بن ابیطالب، پسرعموی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، بوده است.[۹]
بهنقل از منابع، عبدالله بن محمد بن عقیل از ساکنان مدینه بود؛[۱۰] هرچند برخی او را ساکن حیره دانستهاند.[۱۱] وفات وی را بعد از سال ۱۴۰ هجری قمری دانستهاند و ابنسعد تصریح کرده که او پیش از سال ۱۴۵ق و قبل از قیام محمد بن عبدالله بن حسن در مدینه از دنیا رفته است.[۱۲] از جمله ویژگیهای او علم فراوان و عبادت زیاد ذکر شده است.[۱۳]
وی از جمله راویانی دانسته شده که از کسانی چون امام سجاد علیه السلام، عبدالله بن عمر، جابر بن عبدالله، انس بن مالک، عبدالله بن جعفر، محمد بن حنفیه، ربیع بنت معوذ و سعید بن مسیب حدیث نقل کرده است.[۱۴] همچنین راویانی چون سفیان ثوری، فلیح بن سلیمان، حماد بن سلمه، سفیان بن عیینه و زهیر بن معاویه از او روایت کردهاند.[۱۵]
وثاقت
در مورد وثاقت و اعتبار روایات عبدالله بن محمد هاشمی مطالب زیر در منابع آمده است:
- احمد بن حنبل و برخی دیگر از محدثان به حدیث او احتجاج کردهاند.[۱۶]
- ابنخزیمه گفته است: «به علت ضعف حفظ، به حدیث او احتجاج نمیکنم».[۱۷]
- فسوی او را «صدوق» دانسته اما اشکال در حفظ او را مطرح کرده است.[۱۸]
- ابنمعین او را «ضعیف» دانسته است.[۱۹]
- نسائی نیز همین نظر را دارد.[۲۰]
- ابنحجر عسقلانی در تقریب التهذیب او را ثقه دانسته است.[۲۱]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۲؛ دانشنامه غدیر، ج۱۴، ص۵۴۱.
- ↑ عبقات الأنوار، ج۱۱، ص۲۳۹.
- ↑ فرائد السمطین، ج۱، ص۶۳.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ فرائد السمطین، ج۱، ص۶۳.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ نسب قریش، ص۸۶؛ الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۲۹؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۴۸۴.
- ↑ نسب قریش، ص۸۶.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۲۹؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۴۸۴؛ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۴–۲۰۵.
- ↑ معرفة الثقات، ج۲، ص۵۸.
- ↑ تاریخ یحیی بن معین، ج۲، ص۵۱.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۹۳.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۶، ص۸۴.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۳۲۱.
منابع
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تاریخ یحیی بن معین؛ یحیی بن معین بغدادی، تحقیق: عبدالله احمد حسن، بیروت: دار القلم، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- سیر اعلام النبلاء؛ محمد بن احمد ذهبی، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- عبقات الأنوار فی امامة الأئمة الأطهار؛ میرحامدحسین بن محمدقلی کنتوری هندی، تحقیق: غلامرضا مولانا بروجردی، قم: غلامرضا مولانا بروجردی، ۱۴۰۴ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- فرائد السمطین؛ ابراهیم بن محمد حموی جوینی، تحقیق: محمدباقر محمودی، بیروت: مؤسسة المحمودی، ۱۳۹۸ق.
- معرفة الثقات من رجال أهل العلم والحدیث ومن الضعفاء وذکر مذاهبهم وأخبارهم؛ احمد بن عبدالله عجلی، تحقیق: عبدالعلیم عبدالعظیم بستوی، مدینه: مکتبة الدار، ۱۴۰۵ق.
- میزان الاعتدال فی نقد الرجال؛ شمسالدین محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: علی محمد بجاوی، بیروت: دار المعرفة للطباعة والنشر، ۱۳۸۲ق.
- نسب قریش؛ مصعب بن عبدالله زبیری، قاهره: دار المعارف، بیتا.