زاذان بن عمر کندی کوفی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابوعمرو زاذان بن عمر کندی کوفی |
| سرشناسی | از تابعین |
| وفات | ۸۴ق |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | امام علی علیه السلام • امام حسن علیه السلام • سلمان فارسی |
| شاگردان | اصبغ بن نباته • ابوحمزه ثمالی • ابوالاسود دوئلی |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | راوی حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر در جریان رحبه |
زاذان بن عمر کندی کوفی (درگذشت: ۸۲ق) از جمله تابعینی دانسته شده که ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه را نقل کرده است. روایت او در این باره در مسند نوشته احمد بن حنبل نقل شده است. زاذان از تابعین و اصحاب امیرالمؤمنین علیه السلام دانسته شده که روایات فراوانی در فضیلت اهل بیت علیهم السلام از او نقل شده است.
زاذان در میان علمای رجال شیعه و اهل سنت فردی موثق شمرده شده است؛ خطیب بغدادی، شمسالدین ذهبی و ابنحجر عسقلانی از جمله علمای اهل سنت هستند که وثاقت او را تصریح کردهاند. روایات زاذان در منابع شیعه مانند اصول کافی، تهذیب الاحکام و کامل الزیارات و در منابع اهل سنت در آثاری چون صحیح مسلم، سنن ابیداود و سنن ترمذی نقل شده است.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
زاذان بن عمر کندی از جمله تابعینی دانسته شده که ماجرای احتجاج امیرالمؤمنین علیه السلام به حدیث غدیر در رحبه کوفه را نقل کرده است.[۱] احمد بن حنبل در مسند خود حدیث غدیر را از زاذان چنین نقل کرده است: «عن زاذان ابن عمر، قال: سمعت علیا فی الرحبة و هو ینشد الناس من شهد رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و سلم یوم غدیر، و هو یقول ما قال فقام ثلثة عشر رجلا، فشهدوا انهم سمعوا رسول اللَّه صلی اللَّه علیه و سلم یقول: من کنت مولاه، فعلی مولاه؛ زاذان از ابنعمر نقل میکند که گفت: شنیدم علی علیه السلام در رحبه مردم را فراخواند و از آنان درخواست کرد هر کس شاهد سخن پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در روز غدیر بوده و آنچه او گفته را شنیده، شهادت دهد. پس سیزده نفر برخاستند و گواهی دادند که از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدند که فرمود: هر کس من مولای او هستم، پس علی مولای اوست».[۲]
در روایتی دیگر عواقب تکذیب حدیث غدیر از زاذان چنین نقل شده است: «حافظ ابنمردویه از ابوعمرو زاذان روایت کرده که گفت: علی در رحبه از مردی درباره حدیثی پرسش کرد و آن مرد او را تکذیب نمود. علی فرمود: مرا تکذیب کردی؟ گفت: تو را تکذیب نکردم. علی فرمود: از خدا میخواهم که اگر مرا تکذیب کردی، چشم تو را کور کند. گفت: بخواه. در این هنگام علی او را نفرین کرد و در نتیجه، آن مرد از رحبه بیرون نرفته بود که چشمش نابینا شد».[۳]
شخصیت و وثاقت
ابوعمرو زاذان بن عمر کندی کوفی بزاز (درگذشت: ۸۲ق) از تابعین و اصحاب امیرالمؤمنین علیه السلام دانسته شده که روایات فراوانی در فضیلت اهل بیت علیهم السلام از او نقل شده است. شغل زاذان پارچهفروشی بود و در آغاز زندگی، نوازنده و خواننده بود اما به توصیه امیرالمؤمنین علیه السلام به قرائت قرآن روی آورد. برخی منابع اهل سنت توبه او را به دست ابنمسعود دانستهاند، اما با توجه به نزدیکی او به امام علی علیه السلام و سلمان، این احتمال ضعیف است.[۴]
بهنقل از منابع، زاذان در قیام عبدالرحمن بن اشعث علیه حجاج بن یوسف ثقفی شرکت داشت و پس از جنگ دیر جماجم در سال ۸۲ هجری در کوفه درگذشت.[۵] ابنسعد کاتب واقدی درباره او میگوید: «زاذان در کوفه در زمان حجاج و پس از واقعه جماجم درگذشت و فردی ثقه و کمحدیث بود».[۶] همچنین، زاذان در میان علمای رجال شیعه و اهل سنت فردی موثق شمرده شده است؛ خطیب بغدادی،[۷] شمسالدین ذهبی[۸] و ابنحجر عسقلانی[۹] از جمله علمای اهل سنت هستند که وثاقت او را تصریح کردهاند.
زاذان از امیرالمؤمنین علیه السلام، امام حسن علیه السلام، سلمان فارسی، ابنمسعود، ابنعباس، ابوذر غفاری، حذیفه بن یمان، براء بن عازب، جریر بن عبدالله بجلی، عمر بن خطاب، عبدالله بن عمر و عایشه حدیث نقل کرده است.[۱۰] از جمله کسانی که از او روایت نقل کردهاند به اصبغ بن نباته، ابوحمزه ثمالی، ابوالاسود دوئلی، عطاء بن سائب و هلال بن یساف اشاره شده است.[۱۱]
روایات زاذان در منابع شیعه مانند اصول کافی، تهذیب الاحکام و کامل الزیارات و در منابع اهل سنت در آثاری چون صحیح مسلم، سنن ابیداود و سنن ترمذی نقل شده است.[۱۲] زاذان تا پایان عمر در کوفه اقامت داشت و برخی خانوادههای بزرگ قزوین نیز به نسل او منسوباند.[۱۳]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۳۴۲–۳۴۳؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۶۷.
- ↑ مسند احمد، ج۲، ص۷۷.
- ↑ مناقب علی بن ابیطالب علیه السلام، ص۱۷۶–۱۷۷.
- ↑ الرواة المشترکون بین الشیعة و السنة، ج۱، ص۳۲۴–۳۲۶.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۹، ص۲۶۵.
- ↑ طبقات الکبری، ج۶، ص۲۱۶–۲۱۷.
- ↑ تاریخ بغداد، ج۸، ص۴۸۷.
- ↑ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۸۰.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۳، ص۳۰۲–۳۰۳.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۹، ص۲۶۳–۲۶۴؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۸۰.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۹، ص۲۶۴؛ سیر اعلام النبلاء، ج۴، ص۲۸۰.
- ↑ الرواة المشترکون بین الشیعة و السنة، ج۱، ص۳۲۶.
- ↑ الأنساب، سمعانی، ج۶، ص۲۲۶.
منابع
- الأنساب؛ عبدالکریم بن محمد سمعانی مروزی، تحقیق: عبدالرحمن بن یحیی معلمی یمانی، حیدرآباد هند: مجلس دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۸۲ق.
- تهذیب التهذیب؛ ابنحجر احمد بن علی عسقلانی، بیروت: دار صادر، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- الرواة المشترکون بین الشیعة و السنة: دراسه تسلط الضوء علی جانب من احوالهم و آرائهم و النقاط المضیئه فی حیاتهم؛ حسین عزیزی و همکاران، تهران: مرکز التحقیقات و الدراسات العلمیة المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الإسلامیة، ۱۴۳۰ق.
- سیر اعلام النبلاء؛ محمد بن احمد ذهبی، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- مسند أحمد؛ أحمد بن محمد بن حنبل شیبانی، تحقیق: شعیب الأرنؤوط و عادل مرشد، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۲۱ق.
- مناقب علی بن ابیطالب علیه السلام و ما نزل من القرآن فی علی علیه السلام؛ ابوبکر أحمد بن موسی ابنمردویه اصفهانی، تحقیق: عبدالرزاق محمد حسین حرزالدین، قم: دارالحدیث، ۱۴۲۴ق.