مسلم بن کیسان ملائی اعور
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | مسلم بن کیسان ضبی ملائی براد کوفی أعور کندی |
| سرشناسی | از تابعین |
| خویشان سرشناس | عبدالله بن مسلم بن کیسان (پسر) |
| اطلاعات علمی | |
| مذهب | گرایش به تشیع |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
مُسلم بن کَیسان مُلائی اَعْوَر یکی از تابعینی دانسته شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند. ابنعقده در کتاب حدیث الولایة حدیث غدیر را به دو صورت از مسلم ملائی نقل کرده است.
ابنحجر عسقلانی مسلم بن کیسان را در طبقه پنجم راویان حدیث از تابعین قرار داده است. از نظر مذهب و عقیده گفته شده که مسلم بن کیسان امیرالمؤمنین علیهالسلام را بر عثمان بن عفان ترجیح میداده است.
در منابع حدیثی و رجالی اهل سنت، عموماً مسلم بن کیسان از راویان ضعیف با احادیث متروک بهشمار رفته است؛ با این حال محمدحسن مظفر (درگذشت: ۱۳۷۵ق)، متکلم شیعه، این تضعیف را ناشی از مسائل مذهبی برشمرده است.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
مسلم بن کیسان ملائی اعور یکی از تابعینی دانسته شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند.[۱] ابنعقده در کتاب حدیث الولایة حدیث غدیر را به دو صورت از مسلم ملائی نقل کرده است؛[۲] از جمله:
«أَبُو جَعْفَرٍ اَلطُّوسِيُّ: أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدُ بْنُ اَلصَّلْتِ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ [اِبْنُ عُقْدَةَ] قَالَ: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَحْيَى قَالَ: حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ: حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنِ أَبِي اَلْأَسْوَدِ، عَنْ مُسْلِمٍ اَلْمُلاَئِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اَللّٰهِ صَلَّى اَللهُ عَلَيْهِ و آلِهِ و سَلَّمَ يَقُولُ يَوْمَ غَدِيرِ خُمٍّ: أَنَا أَوْلىٰ بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ، وَ أَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ فَقَالَ: مَنْ كُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِيٌّ مَوْلاَهُ، اَللَّهُمَّ وَالِ مَنْ وَالاَهُ و عَادِ مَنْ عَادَاهُ؛ از مسلم ملائی، از انس بن مالک روایت شده است که گفت: از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم شنیدم که در روز غدیر خم فرمود: من به مؤمنان از خودشان سزاوارترم و دست علی را گرفت و فرمود: هر که من مولای او هستم، پس علی مولای اوست. خدایا هر که او را دوست دارد، دوست بدار و هر که او را دشمن دارد، دشمن بدار».[۳]
از مسلم بن کیسان ملائی اعور حدیث طیر هم نقل شده است.[۴]
شخصیت و وثاقت
مسلم بن کیسان ملائی ضبی، مشهور به براد و اعور و مکنی به ابوعبدالله، ابوحمزه و ابوعمرو، از تابعیان راوی حدیث برشمرده شده است.[۵] ابنحجر عسقلانی او را در طبقه پنجم راویان حدیث از تابعین قرار داده است.[۶] از نظر مذهب و عقیده گفته شده که مسلم بن کیسان امیرالمؤمنین علیهالسلام را بر عثمان بن عفان ترجیح میداده است.[۷]
نقل شده که او از کسانی چون پدرش، انس بن مالک، مجاهد، سعید بن جبیر و عبدالرحمن بن ابیلیلی، ابراهیم بن مالک اشتر نخعی و حبهٔ عرنی حدیث نقل کرده است.[۸] همچنین، کسانی چون عبداللّه (پسرش)، اعمش، سفیان ثوری و سفیان بن عیینة از او حدیث نقل کردهاند.[۹]
وثاقت
در منابع حدیثی و رجالی اهل سنت، عموماً مسلم بن کیسان از راویان ضعیف با احادیث متروک بهشمار رفته است: از جمله توسط کسانی چون: احمد بن حنبل،[۱۰] حاکم نیشابوری،[۱۱] بخاری،[۱۲] ابنحبان،[۱۳] ابن ابیحاتم،[۱۴] شمسالدین ذهبی[۱۵] و ابنحجر عسقلانی.[۱۶]
با این حال محمدحسن مظفر (درگذشت: ۱۳۷۵ق)، متکلم شیعه، این تضعیف را ناشی از مسائل مذهبی برشمرده و چنین نوشته است: «اما ادعای اینکه او [مسلم بن کیسان] مردود است، قابل قبول نیست. چگونه ممکن است؟ در حالی که ترمذی و ابنماجه احادیث او را در صحیح خود آوردهاند و چندین نفر از بزرگان راویان اهل سنت از او روایت کردهاند، مانند شعبه و ثوری و حسن بن صالح و علی بن مسهر و اعمش و سفیان بن عیینه و ابنفضیل و اسرائیل و شریک و ورقاء و محمد بن جحاده و زیاد و علی بن عابس و جریر بن عبدالحمید و دیگران».[۱۷]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ الغدیر، ج۱، ص۱۶۲؛ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۸.
- ↑ حدیث الولایة، ص۴۷؛ حدیث الولایة، ص۵۶.
- ↑ حدیث الولایة، ص۴۷.
- ↑ عبقات الأنوار، ج۱۳، ص۳۲۵.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۵.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۵۳۰.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۶.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۵.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۵.
- ↑ الکامل فی الضعفاء الرجال، ج۸، ص۳؛ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۶.
- ↑ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۶؛ إکمال تهذیب الکمال، ج۱۱، ص۱۷۷.
- ↑ الکامل فی الضعفاء الرجال، ج۸، ص۳؛ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۲۷، ص۵۳۰؛ تهذیب التهذیب، ج۱۰، ص۱۳۶.
- ↑ الجرح و التعدیل، ج۸، ص۱۹۲.
- ↑ الکاشف، ج۲، ص۲۶۰.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۵۳۰.
- ↑ دلائل الصدق لنهج الحق، ج۶، ص۵۷۴.
منابع
- إکمال تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ مغلطای بن قلیج بن عبدالله بکجری مصری حکری حنفی، تحقیق: ابو عبدالرحمن عادل بن محمد و ابومحمد اسامة بن ابراهیم، بیجا: الفاروق الحدیثة للطباعة والنشر، ۱۴۲۲ق.
- تقریب التهذیب؛ احمد بن علی بن محمد (ابنحجر عسقلانی)، تحقیق: محمد عوامة، سوریه: دار الرشید، ۱۴۰۶ق.
- تهذیب التهذیب؛ ابنحجر احمد بن علی عسقلانی، بیروت: دار صادر، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- الجرح و التعدیل؛ عبد الرحمن بن محمد تمیمی (ابن ابیحاتم رازی)، حیدرآباد دکن: طبعة مجلس دائرة المعارف العثمانیة، ۱۳۷۱ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- حدیث الولایة و من روی غدیر خم من الصحابة؛ احمد بن محمد (ابنعقده)، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۴۲۷ق.
- دلائل الصدق لنهج الحق؛ محمدحسن مظفر، قم: مؤسسة آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث، ۱۴۲۲ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة؛ شمسالدین محمد بن أحمد ذهبی، تحقیق: محمد عوامة أحمد و محمد نمر الخطیب، جده: دار القبلة للثقافة الإسلامیة، ۱۴۱۳ق.
- الکامل فی ضعفاء الرجال؛ ابواحمد بن عدی جرجانی، تحقیق: عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۸ق.