عبدالله بن محمد بن عقیل هاشمی
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | ابومحمد عبدالله بن محمد بن عقیل بن ابیطالب بن عبدالمطلب بن هاشم |
| سرشناسی | از تابعین |
| اطلاعات علمی | |
| اطلاعات فرهنگی | |
| زمینه فعالیت | حدیث |
| علت شهرت | نقل حدیث غدیر |
عبدالله بن محمد بن عقیل هاشمی، از تابعین مدینه و از نوادگان عقیل بن ابیطالب، از جمله کسانی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند. حموینی در فرائد السمطین و ابنکثیر در البدایة و النهایة حدیث غدیر را از عبدالله بن محمد نقل کردهاند. همچنین وی ماجرای احتجاج مرد عراقی با جابر در مورد حدیث غدیر را نقل کرده است.
بهنقل از منابع، عبدالله بن محمد بن عقیل فرزند محمد بن عقیل و نوه عقیل بن ابیطالب، پسرعموی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، بوده است. از جمله ویژگیهای او علم فراوان و عبادت زیاد ذکر شده است.
در مورد وثاقت و اعتبار روایات عبدالله بن محمد هاشمی مطالب زیر در منابع آمده است: احمد بن حنبل و برخی دیگر از محدثان به حدیث او احتجاج کردهاند؛ فسوی او را «صدوق» دانسته اما اشکال در حفظ او را مطرح کرده است.
جایگاه: راوی حدیث غدیر
عبدالله بن محمد بن عقیل هاشمی، از تابعین مدینه و از نوادگان عقیل بن ابیطالب، از جمله کسانی برشمرده شده که حدیث غدیر را از صحابه نقل کردهاند.[۱] عبدالله بن محمد هاشمی همچنین از راویان حدیث منزلت برشمرده شده است.[۲]
حموینی در فرائد السمطین[۳] و ابنکثیر در البدایة و النهایة[۴] حدیث غدیر را از عبدالله بن محمد نقل کردهاند. همچنین وی ماجرای احتجاج مرد عراقی با جابر در مورد حدیث غدیر را نقل کرده است.[۵]
حدیث غدیر منقول از عبدالله بن محمد هاشمی در البدایة و النهایة چنین آمده است: «عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ: كُنَّا بِالْجُحْفَةِ بِغَدِيرِ خُمٍّ فَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ خِبَاءٍ أَوْ فُسْطَاطٍ فَأَخَذَ بِيَدِ عَلِيٍّ. فَقَالَ: مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ؛ از عبدالله بن محمد بن عقیل نقل شده که شنید جابر بن عبدالله میگوید: ما در جُحفه در غدیر خم بودیم که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله از خیمه یا سایبانی بیرون آمد، دست علی علیه السلام را گرفت و فرمود: هر کس من مولای او هستم، پس علی مولای اوست».[۶]
شخصیت و وثاقت
بهنقل از منابع، ابومحمد عبدالله بن محمد بن عقیل بن ابیطالب، در برخی منابع مشهور به «الاحول»، از تابعین مدینه و از خاندان بنیهاشم بود.[۷] مادرش زینب صغری بنت علی بن ابیطالب علیه السلام بود و گفتهاند که از نظر چهره به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله شباهت داشت.[۸] وی فرزند محمد بن عقیل و نوه عقیل بن ابیطالب، پسرعموی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله، بوده است.[۹]
بهنقل از منابع، عبدالله بن محمد بن عقیل از ساکنان مدینه بود؛[۱۰] هرچند برخی او را ساکن حیره دانستهاند.[۱۱] وفات وی را بعد از سال ۱۴۰ هجری قمری دانستهاند و ابنسعد تصریح کرده که او پیش از سال ۱۴۵ق و قبل از قیام محمد بن عبدالله بن حسن در مدینه از دنیا رفته است.[۱۲] از جمله ویژگیهای او علم فراوان و عبادت زیاد ذکر شده است.[۱۳]
وی از جمله راویانی دانسته شده که از کسانی چون امام سجاد علیه السلام، عبدالله بن عمر، جابر بن عبدالله، انس بن مالک، عبدالله بن جعفر، محمد بن حنفیه، ربیع بنت معوذ و سعید بن مسیب حدیث نقل کرده است.[۱۴] همچنین راویانی چون سفیان ثوری، فلیح بن سلیمان، حماد بن سلمه، سفیان بن عیینه و زهیر بن معاویه از او روایت کردهاند.[۱۵]
وثاقت
در مورد وثاقت و اعتبار روایات عبدالله بن محمد هاشمی مطالب زیر در منابع آمده است:
- احمد بن حنبل و برخی دیگر از محدثان به حدیث او احتجاج کردهاند.[۱۶]
- ابنخزیمه گفته است: «به علت ضعف حفظ، به حدیث او احتجاج نمیکنم».[۱۷]
- فسوی او را «صدوق» دانسته اما اشکال در حفظ او را مطرح کرده است.[۱۸]
- ابنمعین او را «ضعیف» دانسته است.[۱۹]
- نسائی نیز همین نظر را دارد.[۲۰]
- ابنحجر عسقلانی در تقریب التهذیب او را ثقه دانسته است.[۲۱]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ چکیده عبقات الانوار، ص۱۷۲؛ دانشنامه غدیر، ج۱۴، ص۵۴۱.
- ↑ عبقات الأنوار، ج۱۱، ص۲۳۹.
- ↑ فرائد السمطین، ج۱، ص۶۳.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ فرائد السمطین، ج۱، ص۶۳.
- ↑ البدایة و النهایة، ج۵، ص۲۱۳.
- ↑ نسب قریش، ص۸۶؛ الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۲۹؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۴۸۴.
- ↑ نسب قریش، ص۸۶.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۲۹؛ میزان الاعتدال، ج۲، ص۴۸۴؛ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۴–۲۰۵.
- ↑ معرفة الثقات، ج۲، ص۵۸.
- ↑ تاریخ یحیی بن معین، ج۲، ص۵۱.
- ↑ الطبقات الکبری، ج۵، ص۳۹۳.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ سیر أعلام النبلاء، ج۶، ص۲۰۵.
- ↑ تهذیب الکمال، ج۱۶، ص۸۴.
- ↑ تقریب التهذیب، ص۳۲۱.
منابع
- البدایة و النهایة؛ إسماعیل بن عمر بن کثیر قرشی دمشقی، بیروت: دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
- تاریخ یحیی بن معین؛ یحیی بن معین بغدادی، تحقیق: عبدالله احمد حسن، بیروت: دار القلم، بیتا.
- تهذیب الکمال فی أسماء الرجال؛ یوسف بن عبدالرحمن مزی، تحقیق: بشار عواد معروف، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۶ق.
- چکیده عبقات الانوار حدیث غدیر؛ میرحامد حسین کنتوری هندی، بهکوشش: محمدرضا شریفی و مرتضی نادری و سید علی میلانی، قم: عطر عترت، ۱۳۹۶ش.
- دانشنامه غدیر؛ محمدرضا شریفی، قم: انتشارات دلیل ما، ۱۳۹۸ش.
- سیر اعلام النبلاء؛ محمد بن احمد ذهبی، بیروت: مؤسسة الرسالة، ۱۴۱۴ق.
- الطبقات الکبری؛ محمد بن سعد کاتب واقدی، تحقیق: محمد عبدالقادر عطا، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۰ق.
- عبقات الأنوار فی امامة الأئمة الأطهار؛ میرحامدحسین بن محمدقلی کنتوری هندی، تحقیق: غلامرضا مولانا بروجردی، قم: غلامرضا مولانا بروجردی، ۱۴۰۴ق.
- الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب؛ عبدالحسین امینی، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق.
- فرائد السمطین؛ ابراهیم بن محمد حموی جوینی، تحقیق: محمدباقر محمودی، بیروت: مؤسسة المحمودی، ۱۳۹۸ق.
- معرفة الثقات من رجال أهل العلم والحدیث ومن الضعفاء وذکر مذاهبهم وأخبارهم؛ احمد بن عبدالله عجلی، تحقیق: عبدالعلیم عبدالعظیم بستوی، مدینه: مکتبة الدار، ۱۴۰۵ق.
- میزان الاعتدال فی نقد الرجال؛ شمسالدین محمد بن احمد ذهبی، تحقیق: علی محمد بجاوی، بیروت: دار المعرفة للطباعة والنشر، ۱۳۸۲ق.
- نسب قریش؛ مصعب بن عبدالله زبیری، قاهره: دار المعارف، بیتا.